بس که دارد ناتوانی ریشه در اعضای من
سایه همچون دام می پیچد به دست و پای من
داغ حسرت جا ندارد در دل آزاده ام
این حشم برخاسته است از دامن صحرای من
زلف ماتم دیدگان را شانه ای در کار نیست
دست کوته دار ای مهر از شب یلدای من
مشت خاکی چون عنانداری کند سیلاب را؟
کی نصیحتگر برآید با دل خودرای من؟
حرف پوچ از من کسی وقت غضب نشنیده است
کف نمی آرد ز هر طوفان به لب دریای من
دشمن از همواری من خون خود را می خورد
سیل را دست تعدی نیست بر صحرای من
چون کنم پی گم، که با این سوز هر جا می روم
شمع روشن می توان کردن ز نقش پای من
همت والای من روزی که قامت راست کرد
هیچ تشریفی نیامد راست بر بالای من
چون لگن در زیر پای شمع می آید به چشم
آسمان در زیر پای همت والای من
کوه و دشت از لنگر تمکین من آسوده است
آه اگر زنجیر بردارد جنون از پای من
جوش دریا کم نمی گردد ز سرپوش حباب
مهر خاموشی چه سازد با لب گویای من؟
بر لب چاه زنخدان تشنه لب استاده ام
آه اگر از سستی طالع نلغزد پای من!
از نسیم صبحدم صد پیرهن لاغرترم
می تواند باد دامن تیشه زد بر پای من!
داغ دارد کیمیای صحبتم خورشید را
خشت را یاقوت احمر می کند صهبای من
سوز خاکسترنشینان را عیاری دیگرست
هر سپندی تکیه نتواند زدن بر جای من
ساغری از تلخرویی باز می دارد مرا
می تواند کرد شیرین، شبنمی دریای من
از غم دستار چون مجنون نمی پیچم به خود
افسر از خورشید دارد فرق گردون سای من
اشک تا دامن رسیدن مهره گل می شود
بس که صائب گرد غم فرش است بر سیمای من



با انتخاب متن و لمس متن انتخابی میتوانید آن را در لغتنامهٔ دهخدا جستجو کنید.
هوش مصنوعی: شاعر در این غزل از دو سوی حال خود سخن میگوید: از یک سو ضعف و نزاری و غم بیپایان که حتی سایه و نسیم را برایش دام و تیشه کرده است، و از سوی دیگر همت بلند، وقار، سوز درونی و سخن ناخاموش که آسمان را زیر پایش و خورشید را تاج سرش میسازد. در میانه از سرکشی دلش در برابر نصیحت، آرامش ظاهریاش در برابر دشمن و اشتیاقش به چاه زنخدان معشوق میگوید و با تصویر اشکی که از گرد غم چهره به مهرهٔ گل بدل میشود پایان میدهد.
هوش مصنوعی: ناتوانی و ضعف چنان در اندامم ریشه دوانده که حتی سایهام مانند دامی به دست و پایم میپیچد و مرا از رفتن بازمیدارد.
هوش مصنوعی: در دل آزادهٔ من جایی برای داغ حسرت نیست؛ این انبوه داغها (مانند گله و حشم) از دامن صحرای وجود من برخاسته و رفته است.
هوش مصنوعی: گیسوی سوگواران نیازی به شانه ندارد؛ ای خورشید، دستت را از شب یلدای من (شب تار غم و زلف پریشانم) کوتاه کن.
هوش مصنوعی: همانگونه که مشتی خاک نمیتواند جلوی سیلاب را بگیرد، نصیحتگر هم از پس دل خودرای و سرکش من برنمیآید.
هوش مصنوعی: هیچکس در هنگام خشم از من سخن بیهوده نشنیده است؛ دریای وجود من با هر طوفانی کف بر لب نمیآورد.
هوش مصنوعی: دشمن از نرمی و همواری من خون دل میخورد؛ همانطور که سیل بر صحرای هموار دست ستم ندارد و آسیبی نمیرساند.
هوش مصنوعی: چگونه ردّ پای خود را پنهان کنم، در حالی که با این سوز درونم هر جا بروم، از جای پایم میتوان شمع روشن کرد.
هوش مصنوعی: روزی که همت بلند من قد برافراشت، هیچ خلعت و جامهٔ افتخاری اندازهٔ قامت آن نبود.
هوش مصنوعی: آسمان زیر پای همت بلند من مانند لگن (شمعدان) زیر پای شمع، کوچک و پست به چشم میآید.
هوش مصنوعی: کوه و دشت از سنگینی و وقار من در آرامشاند؛ وای اگر جنون زنجیر از پایم بردارد و آشوبم آشکار شود.
هوش مصنوعی: حباب با سرپوشی که بر دریا میگذارد از جوشش آن نمیکاهد؛ مُهر خاموشی هم نمیتواند زبان گویای مرا ببندد.
هوش مصنوعی: تشنهلب بر لب چاه زنخدان معشوق ایستادهام؛ ای کاش از سستی بختم پایم بلغزد و در آن چاه بیفتم.
هوش مصنوعی: از نسیم سحرگاه صد بار لاغرتر و نزارترم؛ چنان که حتی باد دامن کسی میتواند مانند تیشه پایم را بزند و مرا بیندازد.
هوش مصنوعی: کیمیای همنشینی من خورشید را داغدار و حسرتزده کرده است؛ شراب من خشت را به یاقوت سرخ بدل میکند.
هوش مصنوعی: سوز خاکسترنشینان (عاشقان سوخته) عیار و ارزشی دیگر دارد؛ هر اسپندی نمیتواند جای مرا در آتش بگیرد.
هوش مصنوعی: یک ساغر شراب مرا از ترشرویی بازمیدارد، و یک قطره شبنم میتواند دریای تلخ من را شیرین کند؛ یعنی با اندک لطفی خشنود میشوم.
هوش مصنوعی: من مانند مجنون از غم دستار به خود نمیپیچم؛ سر من که به آسمان میساید، تاجش از خورشید است.
هوش مصنوعی: صائب، چنان گرد غم بر چهرهام نشسته که اشکم تا به دامن برسد، به مهرهای از گل تبدیل میشود.
در حال بارگذاری آرایههای ادبی...
پیشنهاد تصاویر مرتبط از منابع اینترنتی
راهنمای نحوهٔ پیشنهاد تصاویر مرتبط از گنجینهٔ گنجور
آب و سنگم داد بر باد آتش سودای من
از پری روئی مسلسل شد دل شیدای من
نیستم یارا که یارا گویم و یارب کنم
کآسمان ترسم به درد یارب و یارای من
دود آهم دوش بابل را حبش کرده است از آنک
[...]
پرده بردار ای حیات جان و جان افزای من
غمگسار و همنشین و مونس شبهای من
ای شنیده وقت و بیوقت از وجودم نالهها
ای فکنده آتشی در جمله اجزای من
در صدای کوه افتد بانگ من چون بشنوی
[...]
آن شهنشاهم که از نطق «هی العلیا»ی من
ما سوی الله نقطه ای آمد به زیر پای من
آفتاب وحدتم من زان که در صبح طلوع
کثرت ذرات شد پیدا ز نور رای من
اتحاد عین و غین عالم سر حروف
[...]
ماه من چون آگهی از ناله شبهای من
رحمتی کن بر دل بیچاره شیدای من
زآتش سودایت ای شمع جهان افروز دل
سوختم پروانه وار و نیستت پروای من
گر ز روی لطف خاکپای خود خوانی مرا
[...]
با وجود وصل شد زندان حرمان جای من
برکنار آب حیوان تشنهٔ مردم وای من
باغبان کاندر درون بر دست گلچین گل نزد
دست منعش در برون صد تیشه زد بر پای من
سایه بر هر کس فکند الا من دوزخ نصیب
[...]
معرفی ترانههایی که در متن آنها از این شعر استفاده شده است
تا به حال حاشیهای برای این شعر نوشته نشده است. 💬 من حاشیه بگذارم ...
برای حاشیهگذاری باید در گنجور نامنویسی کنید و با نام کاربری خود از طریق آیکون 👤 گوشهٔ پایین سمت چپ صفحات به آن وارد شوید.