همت بلند نام شد از طبع سرکشم
گوگرد احمر خس و خارست آتشم
با آن که سنگ را به نظر لعل می کنم
از خاک تیره است چو خورشید مفرشم
در قبضه تصرف گردون کج نهاد
از راست خانگی چو کمان در کشاکشم
اندیشه از سیاهی لشکر چرا کنم؟
چون آفتاب مشرق تیرست ترکشم
از سوختن چگونه گریزم، که چون سپند
برآسمان اگر شده ام رزق آتشم
دارم چو موج تنگ در آغوش بحر را
وز جوش اشتیاق همان در کشاکشم
صائب چرا به رشته مریم برم پناه؟
شیرازه گیر نیست حواس مشوشم



با انتخاب متن و لمس متن انتخابی میتوانید آن را در لغتنامهٔ دهخدا جستجو کنید.
هوش مصنوعی: شاعر در این غزل از بلندهمتی، سرکشی و بیاعتنایی خود به کیمیا و مال دنیا سخن میگوید و خود را به خورشید، کمان، اسپند و موج مانند میکند. او با وجود هنر و اثربخشی، فروتن و در فشار روزگار کجرفتار است، از انبوه دشمن نمیهراسد و سوختن را سرنوشت ناگزیر خود میداند. در پایان میگوید حتی در وصال هم شوقش آرام نمیگیرد و پریشانی حواسش با هیچ چارهای سامان نمییابد.
هوش مصنوعی: بلندی همت من به سبب طبع سرکش و تنندادنم به پستی، نامآور شده است. گوگرد سرخ (کیمیای کمیاب که همه در پی آناند) برای آتش من فقط خس و خار و هیزم است؛ یعنی آنچه دیگران آرزو دارند، نزد من بیارزش است.
هوش مصنوعی: با آنکه مانند خورشید با نگاهم سنگ را به لعل تبدیل میکنم، بستر و فرش من مانند خورشید که نورش بر خاک میافتد، خاک تیره است. یعنی با همهٔ هنر و اثربخشی، فروتن و تهیدستم.
هوش مصنوعی: در چنگ و فرمان آسمان کجرفتار، به سبب راستی و درستیام مانند کمان پیوسته در کشیدن و کشاکش و رنجم. راستان در دست روزگار کجرو آسوده نیستند.
هوش مصنوعی: چرا از سیاهی و انبوهی لشکر دشمن بترسم؟ ترکش من مانند خورشید، سرچشمهٔ تیر است؛ همانگونه که خورشید با تیرهای پرتوش سیاهی شب را میشکند، من نیز بر انبوه دشمن چیره میشوم.
هوش مصنوعی: چگونه میتوانم از سوختن بگریزم؟ مانند اسپند، حتی اگر تا آسمان هم بجهم، سرانجام روزی و خوراک آتشم و باز در آتش میافتم.
هوش مصنوعی: مانند موج، دریا را تنگ در آغوش گرفتهام، اما از جوشش شوق همچنان بیقرار و در کشاکشم؛ یعنی رسیدن به وصال هم آتش اشتیاق را فرو نمینشاند.
هوش مصنوعی: صائب، چرا به رشتهٔ مریم که برای بستن و درمان به کار میرفت پناه ببرم؟ حواس پریشان من چنان پراکنده است که هیچ شیرازهای آن را به هم نمیپیوندد و گرد نمیآورد.
در حال بارگذاری آرایههای ادبی...
پیشنهاد تصاویر مرتبط از منابع اینترنتی
راهنمای نحوهٔ پیشنهاد تصاویر مرتبط از گنجینهٔ گنجور
ساقی من از خمار شبانه مشوشم
وقت است اگر به بادهی باقی کنی خوشم
آن آب هم طویله آتش به من رسان
باشم که یک زمان زنی آبی بر آتشم
الا به دست باده دوشین دوش نیست
[...]
من دوستدارِ رویِ خوش و مویِ دلکَشَم
مَدهوشِ چَشمِ مست و مِیِ صافِ بیغَشَم
گفتی ز سِرِّ عهدِ ازل یک سخن بگو
آنگَه بگویمت که دو پیمانه دَر کَشَم
من آدمِ بهشتیَم اما در این سفر
[...]
من غایبانه عاشق آن روی مهوشم
بی منت نظر به خیالی ازو خوشم
شد شوق تو فزون به تماشای سرو و گل
بالا گرفت ازین خس و خاشاک آتشم
غش می کنم به یاد لب لعل دلکشت
[...]
دل سوزد از غم رخ آن شوخ مهوشم
ساقی کجاست باده که بنشاند آتشم؟
دیوانه گر به دیر مغان رو نهم چه عیب
چون من اسیر مغبچگان پریوشم
گر نیست وجه بادهام اما پی پسند
[...]
با کس سخن مگو که من از غیرت آتشم
آهی مباد کز جگر گرم برکشم
من آن گلم که آتش سوزنده ام تمام
آن به که باد نسازد مشوشم
گر ناله یی کنم نه ز بیدردیم بود
[...]
معرفی ترانههایی که در متن آنها از این شعر استفاده شده است
تا به حال حاشیهای برای این شعر نوشته نشده است. 💬 من حاشیه بگذارم ...
برای حاشیهگذاری باید در گنجور نامنویسی کنید و با نام کاربری خود از طریق آیکون 👤 گوشهٔ پایین سمت چپ صفحات به آن وارد شوید.