تا ز اهل حیرتم خاطر پریشان نیستم
شمع بی فانوسم آن روزی که حیران نیستم
تیغ بی آبم به دست کارفرمایان عشق
چون رگ ابر بهارانم که گریان نیستم
همچو داغ عشق می جویم دل صد پاره ای
لاله هر باغ و شمع هر شبستان نیستم
با خس و خاشاک عالم تازه رو برمی خورم
درلباس تلخ همچون آب حیوان نیستم
می کنم گوهر به همت اشک تلخ خویش را
چون صدف در زیر بار ابرنیسان نیستم
می رسانم خانه آیینه خود را به آب
چون سکندر در تلاش آب حیوان نیستم
برق آفت در کمین خرمن جمعیت است
تا پریشان خاطرم، خاطر پریشان نیستم
بید مجنونم لباس من بود موی سرم
از لباس شرم چون آیینه عریان نیستم
هر زمان در کوچه ای جولان وحشت می زنم
همچو مجنون بار دوش یک بیابان نیستم
نیست از دار فنا اندیشه منصور مرا
آتشم از چوب دربان روی گردان نیستم
نقش امیدی که من از عشق دارم د رنظر
گر ببازم هر دو عالم را پشیمان نیستم
رزق می آید به پای خویش تا دندان به جاست
آسیا تا هست در اندیشه نان نیستم
سینه چون پروانه بر شمع تجلی می زنم
چون شرار از صحبت آتش گریزان نیستم
بوته خاری مرا از دامن صحرا بس است
در قفس پیوسته از فکر گلستان نیستم
تا گریبان دامن از خار تعلق چیده ام
همچو بحر از خار و خس آلوده دامان نیستم
چون نباشم ایمن از درد بلند اقبال عشق
نزل خاصان است درد و من از ایشان نیستم
رهروان را می دهم در چشم خود چون اشک جا
تشنه آزار چون خار مغیلان نیستم
همچو جان آثار من پیداست بر لوح وجود
گرچه پنهانم به ظاهر لیک پنهان نیستم
هیچ نقشی را نمی گیرم به غیر از سادگی
مهره موئین چرخ حال گردان نیستم
سایه دیوار رااز دور می بوسم زمین
همچو شبنم خوش نشین باغ و بستان نیستم
آبهای شکرین مصر غربت خورده ام
من حریف آب تلخ چاه کنعان نیستم
شربت بیماری من گریه تلخ من است
چون هوس بیمار آن سیب زنخدان نیستم
این جواب آن غزل صائب که می گوید حکیم
من حریف باد دستیهای مژگان نیستم



با انتخاب متن و لمس متن انتخابی میتوانید آن را در لغتنامهٔ دهخدا جستجو کنید.
هوش مصنوعی: صائب در این غزل با ردیف «نیستم» خود را از دیگران جدا میکند و با تشبیههایی مانند شمع و صدف و اسکندر و مجنون و منصور و پروانه، از حیرت و گریه و پریشانی و قناعت و بیتعلقی خود سخن میگوید. محور سخن این است که پریشانی و اشک و سادگی پناه او هستند و او از هوس و منت دیگران و دلبستگی به دنیا آزاد است. در بیت آخر تصریح میکند که این غزل جوابیهای بر غزل حکیم است.
هوش مصنوعی: تا وقتی در شمار اهل حیرتم، دلم آشفته نمیشود. روزی که حیران نباشم، مانند شمعی بیفانوسم که در برابر باد بیپناه است؛ یعنی حیرت نگهبان آرامش من است.
هوش مصنوعی: اگر گریه نکنم، در دست فرمانروایان عشق مانند شمشیری بیآب و بیبرّشام، همچون رگ ابر بهاری که نبارد. ارزش و کارایی من در اشک است.
هوش مصنوعی: مانند داغ عشق در جستوجوی دلی صدپارهام. من لالهٔ هر باغ و شمع هر شبستان نیستم و به هر جایی دل نمیبندم.
هوش مصنوعی: با خس و خاشاک و فرومایگان جهان هم با گشادهرویی روبهرو میشوم. مانند آب حیات نیستم که خود را در پوشش تلخ و تاریکی پنهان کند.
هوش مصنوعی: اشک تلخ خود را با همت خودم به گوهر بدل میکنم. مانند صدف زیر بار منت ابر نیسان نیستم.
هوش مصنوعی: آینهٔ دلم را با آب اشک خودم صفا میدهم. مانند اسکندر در پی آب حیات نمیدوم.
هوش مصنوعی: برق بلا همیشه در کمین خرمنِ جمعیت و آسودگی است. پس تا وقتی پریشانم، از بلا ایمنم و دلم نگران نیست.
هوش مصنوعی: مانند بید مجنون، موی سرم جامهٔ من است. مانند آینه از جامهٔ شرم و حیا برهنه نیستم.
هوش مصنوعی: هر لحظه در کوچهای دیگر سرگشته و رمیده میگردم. مانند مجنون سربار یک بیابان نیستم و به یک جا بسته نمیمانم.
هوش مصنوعی: مانند منصور حلاج از دار فنا هراسی ندارم. من آتشم و آتش از چوب روی برنمیگرداند؛ پس از چوب دربان معشوق هم نمیگریزم.
هوش مصنوعی: امیدی که از عشق در دل دارم چنان ارزشمند است که اگر هر دو جهان را در این راه ببازم، پشیمان نمیشوم.
هوش مصنوعی: تا دندان در دهان هست، روزی خودش میرسد. تا آسیای دندان برپاست، غم نان ندارم.
هوش مصنوعی: مانند پروانه سینه به شمع جلوهٔ الهی میزنم. مانند جرقه از همنشینی با آتش نمیگریزم.
هوش مصنوعی: یک بوتهٔ خار از دامن صحرا برایم بس است. در قفس هم پیوسته در فکر گلستان نیستم و به کم قانعم.
هوش مصنوعی: دامنم را تا گریبان از خار وابستگیها بالا کشیدهام. برای همین مانند دریا دامنم به خار و خس آلوده نیست.
هوش مصنوعی: چرا از درد بلندمرتبهٔ عشق در امان نباشم؟ درد، پیشکش و روزیِ برگزیدگان است و من از آنان نیستم. این بیت از سر فروتنی گفته شده است.
هوش مصنوعی: رهگذران را مانند اشک در چشم خود جا میدهم. مانند خار مغیلان تشنهٔ آزار دیگران نیستم.
هوش مصنوعی: اثر من مانند جان در صفحهٔ هستی آشکار است. اگرچه در ظاهر پنهانم، در حقیقت پنهان نیستم.
هوش مصنوعی: جز سادگی هیچ نقش و رنگی نمیپذیرم. مانند مهرهٔ رنگارنگ و دگرگونشوندهٔ فلک نیستم که هر دم به حالی درآید.
هوش مصنوعی: از دور زمینِ سایهٔ دیوار را میبوسم و به همین خرسندم. مانند شبنم آسودهنشین باغ و بستان نیستم.
هوش مصنوعی: من آبهای شیرین مصرِ غربت را چشیدهام. دیگر حریف آب تلخ چاه کنعان نیستم. اشاره به یوسف دارد که در غربت مصر به عزت رسید.
هوش مصنوعی: داروی بیماری من گریهٔ تلخ خودم است. مانند اهل هوس بیمار سیبِ زنخدان معشوق نیستم.
هوش مصنوعی: ای صائب، این غزل پاسخی است به غزلی که حکیم در آن میگوید: من حریف ولخرجی و دستودلبازی مژگان نیستم.
در حال بارگذاری آرایههای ادبی...
پیشنهاد تصاویر مرتبط از منابع اینترنتی
راهنمای نحوهٔ پیشنهاد تصاویر مرتبط از گنجینهٔ گنجور
دردمندم وز وصالِ یار درمان نیستم
هیچ دردی صعب تر از دردِ هجران نیستم
گرچه می داند که بر جانم ز هجرِ یار چیست
آن چنان زارم که گویی در بدن جان نیستم
رسمِ قربانی ست اندر کیشم اسماعیل وار
[...]
مشنو استغفار من کز اهل ایمان نیستم
خرقه از مصحف اگر سازم مسلمان نیستم
معنی اخلاص میخواهند و حسن اعتقاد
چون نشینم با نکوکاران کز ایشان نیستم
در چمن معذور داریدم اگر گردم ملول
[...]
شهری عشقم چو مجنون در بیابان نیستم
اخگر دل زنده ام محتاج دامان نیستم
دست خود چون خوشه پیش ابر می سازم دراز
خوشه چین کشت این خرمن گدایان نیستم
قطره خود را ز کاوش می کنم بحر گهر
[...]
چند بر سنگم زنی من شیشهٔ جان نیستم
چند پامالم کنی خون شهیدان نیستم
ای مسلمانان مسلمانی اگر اینست و بس
من یهودم، کافرم، گبرم مسلمان نیستم
دست بیطالع کجا و گوشهٔ دامان دوست
[...]
بر سر نازش در آن کو با رقیبان نیستم
در ره عشق این مخواه از من که من آن نیستم
زین خوشم کز بس که با من در خیال دشمنی است
هر کجا هستم ز چشم دوست پنهان نیستم
در بهای بوسه ی جان بخش جان خواهی ز من
[...]
معرفی ترانههایی که در متن آنها از این شعر استفاده شده است
تا به حال یک حاشیه برای این شعر نوشته شده است. 💬 من حاشیه بگذارم ...
reply thumb_up ۰ thumb_down ۰ flag link
برای حاشیهگذاری باید در گنجور نامنویسی کنید و با نام کاربری خود از طریق آیکون 👤 گوشهٔ پایین سمت چپ صفحات به آن وارد شوید.