ظاهر مردان به زیور گر نباشد گو مباش
حلقه بیرون در گر زر نباشد گو مباش
رخنههای دام، فتحالباب صید بسته است
سینه ما را رفوگر گر نباشد گو مباش
حلقه زنجیر اگر از هم بریزد گو بریز
کار دنیا را نظامی گر نباشد گو مباش
بیزبانی آیه رحمت بود درشان جهل
طفل را در دست اگر خنجر نباشد گو مباش
در عقیق بینیازی هست آب صد محیط
نم اگر در قلزم اخضر نباشد گو مباش
چون صدف در پرده دل اشک باریدن خوش است
گر به ظاهر چشم عاشق تر نباشد گو مباش
از تپیدن میتوان کوتاه کرد این راه را
قوت پرواز اگر در پر نباشد گو مباش
سایه بیدست، آه سرد اهل جرم را
سایه گر در عرصه محشر نباشد گو مباش
خازن گنج گهر را خلق خوش دام بلاست
در بساط بحر اگر عنبر نباشد گو مباش
از گداز جسم، خون خویش خوردن غافلی است
درد اگر در باده احمر نباشد گو مباش
سوده یاقوت سازد پرتو می مغز را
میکشان را تاج گوهر گر نباشد گو مباش
تخم امیدی ندارم تا کنم باران طلب
آب اگر در دیده اختر نباشد گو مباش
از تماشا به ندارد حاصلی دنیای خشک
صورت دیوار اگر در بر نباشد گو مباش
خوابگاه نرم، صائب سنگ راه رهروست
بستر و بالین ما گر پر نباشد گو مباش



با انتخاب متن و لمس متن انتخابی میتوانید آن را در لغتنامهٔ دهخدا جستجو کنید.
هوش مصنوعی: این غزل با ردیف «گر نباشد گو مباش» بر بیاعتنایی به ظواهر و نداشتنهای دنیوی بنا شده است. صائب در هر بیت چیزی را که مردم کمبود میشمارند، مانند زیور، نظم دنیا، نیروی پرواز، تاج گوهر و بستر نرم، با تمثیلی نشان میدهد که نبودنش زیانی ندارد یا حتی سودمند است. او ارزش را در باطن، گریهٔ پنهان، قناعت و آه پشیمانی میجوید و در بیت پایانی آسایش تن را مانع راه سالک میداند.
هوش مصنوعی: اگر ظاهر مردان حق با زر و زیور آراسته نباشد، باکی نیست؛ همانگونه که اگر حلقهٔ بیرون در از زر نباشد، ارزش خانه کم نمیشود. ارزش در باطن است، نه در آرایش ظاهر.
هوش مصنوعی: سوراخها و پارگیهای دام، راه گشایش و رهایی صید گرفتار است. پس اگر سینهٔ چاکچاک ما رفوگری نداشته باشد، باکی نیست، زیرا همین زخمها راه رهایی دل است.
هوش مصنوعی: اگر حلقههای زنجیر از هم بپاشد، بگذار بپاشد؛ اگر کار دنیا نظم و سامانی نداشته باشد، باکی نیست. آشفتگی دنیا برای اهل دل مایهٔ آزادی است.
هوش مصنوعی: بیزبانی و خاموشی برای نادان مانند رحمتی است که مانع زیان او میشود؛ همانگونه که بهتر است در دست کودک خنجر نباشد. نادان اگر سخن نگوید بهتر است.
هوش مصنوعی: در عقیقِ بینیازی که تشنگی را مینشاند، آب صد دریا نهفته است. پس اگر دریای سبز (آسمان یا دریا) نمی نداشته باشد، باکی نیست؛ قناعت از همه چیز بینیاز میکند.
هوش مصنوعی: خوش آن است که مانند صدف در پنهانی دل اشک ببارد و گوهر بپرورد. اگر چشم عاشق در ظاهر تر نباشد، باکی نیست.
هوش مصنوعی: با بیتابی و پرپر زدن نیز میتوان این راه را کوتاه کرد. اگر در بال نیروی پرواز نباشد، باکی نیست.
هوش مصنوعی: آه سرد و پشیمانی گناهکاران برایشان مانند سایهٔ خنک درخت بید است. پس اگر در صحرای قیامت سایهای نباشد، باکی نیست.
هوش مصنوعی: برای نگهبان گنج گوهر، خوشخلقی دامی است که بلا و طمع دیگران را به سوی او میکشد؛ پس اگر در گسترهٔ دریا عنبر خوشبو نباشد، باکی نیست. بهتر است صاحب گنج خوی تند داشته باشد تا گنجش در امان بماند.
هوش مصنوعی: گداختن تن و خون خود را خوردن از روی غم، غفلت است؛ اگر در شراب سرخ درد و تهنشین نباشد، باکی نیست. یعنی شراب صاف بهتر از غمخوردن و خون دل است.
هوش مصنوعی: پرتو شراب، مغز را همچون سودهٔ یاقوت تازه و نیرومند میکند. پس اگر میخواران تاج جواهرنشان نداشته باشند، باکی نیست.
هوش مصنوعی: من بذر امیدی نکاشتهام که برایش طلب باران کنم؛ پس اگر در چشم ستارگان آبی نباشد و بارانی نبارد، باکی نیست.
هوش مصنوعی: دنیای خشک و بیروح جز تماشا سودی ندارد؛ پس اگر صورت دیوارگونهٔ آن در آغوش ما نباشد، باکی نیست. از دنیا فقط میتوان نگاه کرد و عبرت گرفت.
هوش مصنوعی: صائب، خوابگاه نرم برای رهرو سنگ راه و مانع سلوک است؛ پس اگر بستر و بالین ما از پر نرم نباشد، باکی نیست.
در حال بارگذاری آرایههای ادبی...
پیشنهاد تصاویر مرتبط از منابع اینترنتی
راهنمای نحوهٔ پیشنهاد تصاویر مرتبط از گنجینهٔ گنجور
گردش گردون بکامم گر نباشد گو مباش
ورز مهرش بر سرم افسر نباشد گومباش
گر هنرمند از کسی یاری نیابد گو میاب
چون هنر یارست اگر یاور نباشد گو مباش
پرتو نور تجلی چون ز شب ظلمت زدود
[...]
کارم از بی سیمی ار چون زر نباشد گو مباش
بینوائی را نوائی گر نباشد گو مباش
لاله را با آن دل پر خون اگر چون غنچه اش
قرطه ی زنگارگون در بر نباشد گو مباش
منکه چون سرو از جهان یکباره آزاد آمدم
[...]
در غمت گر جان غمپرور نباشد گو مباش
چون تو باشی جان من جان گر نباشد گو مباش
سجده روی تو ای بت کفر و ایمان منست
سر نمیتابم ازین گر سر نباشد گو مباش
از عدم بهر تو جان در ملک هستی آمده
[...]
عاشقان را مغز در سر گر نباشد گو مباش
کف اگر در بحر پرگوهر نباشد گو مباش
داغ در دل هست، اگر بر سر نباشد گو مباش
حلقه بیرون در گر زر نباشد گو مباش
سیل واصل شد به دریا بیدلیل و رهنما
[...]
معرفی ترانههایی که در متن آنها از این شعر استفاده شده است
تا به حال حاشیهای برای این شعر نوشته نشده است. 💬 من حاشیه بگذارم ...
برای حاشیهگذاری باید در گنجور نامنویسی کنید و با نام کاربری خود از طریق آیکون 👤 گوشهٔ پایین سمت چپ صفحات به آن وارد شوید.