گنجور

 
سعدی شیرازی
 

یاد دارم که در ایام طفولیت متعبد بودمی و شب خیز و مولع زهد و پرهیز.

شبی در خدمت پدر رحمة الله علیه نشسته بودم و همه شب دیده بر هم نبسته و مصحف عزیز بر کنار گرفته و طایفه‌ای گرد ما خفته.

پدر را گفتم: از اینان یکی سر بر نمی‌دارد که دوگانه‌ای بگزارد. چنان خواب غفلت برده‌اند که گویی نخفته‌اند که مرده‌اند.

گفت: جان پدر! تو نیز اگر بخفتی به از آن که در پوستین خلق افتی.

نبیند مدعی جز خویشتن را

که دارد پرده پندار در پیش

گرت چشم خدا بینی ببخشند

نبینی هیچ کس عاجزتر از خویش

 

mouse با دو بار کلیک روی واژه‌ها یا انتخاب متن و کلیک روی آنها می‌توانید آنها را در لغتنامهٔ دهخدا جستجو کنید.

format_list_numbered_rtl حذف شماره‌ها | منبع اولیه: ویکی‌نبشه | linkرونوشت نشانی | content_copyرونوشت متن | share

این شعر را چه کسی در کدام آهنگ خوانده است؟

خسرو شکیبایی » 40 حکایت از گلستان سعدی » یاد دارم که در ایام طفولیت متعبد بودمی و شب خیز و مولع زهد و پرهیز...

music_note معرفی آهنگهای دیگری که در متن آنها از این شعر استفاده شده است ...

تصاویر مرتبط در گنجینهٔ گنجور

گلستان به خط شکستهٔ خوانا و زیبا تحریر شده در دارالخلافهٔ طهران » تصویر 42 کلیات شیخ سعدی علیه الرحمه به خط محمد حسینی اصفهانی - گلستان مورخ ۱۲۵۹ هجری قمری » تصویر 72 کلیات سعدی نسخهٔ ۱۰۳۴ هجری قمری » تصویر 113 گلستان سعدی به خط محمدحسین کشمیری و نقاشی مانوهار داس نسخهٔ کتابخانهٔ دیجیتال دانشگاه کمبریج » تصویر 84 گلستان سعدی به خط خوانا و زیبای میرزا محمدحسین شیرازی سال ۱۲۷۱ هجری قمری » تصویر 91 گلستان سعدی به خط محمد محمود لاری به سال ۱۰۱۱ هجری قمری » تصویر 123 گلستان سعدی به خط کاتب سلطانی میر علی حسینی به سال ۹۷۵ هجری قمری در بخارا » تصویر 95 گلستان به همراه بوستان در حاشیه » تصویر 76 گلستان سعدی خوشنویسی شده و مذهب مورخ بیستم شوال ۱۱۳۵ هجری قمری » تصویر 115 گلستان به خط توسط عبداللطیف شروانى سال ۹۷۱ هجری قمری » تصویر 88 گلستان با بوستان در حاشیه به خط محمدرضا تبریزی سنهٔ ۹۸۰ هجری قمری » تصویر 107 کلیات سعدی مذهب و مصور نسخه‌برداری شده توسط عبدالله بن شیخ مرشد الکاتب در قرن دهم هجری » تصویر 84 گلستان بایسنقری موزهٔ چستر بیتی کتابت به سال ۸۳۰ هجری قمری در هرات » تصویر 33 کلیات سعدی به تصحیح محمدعلی فروغی، چاپخانهٔ بروخیم، ۱۳۲۰، تهران » تصویر 172

photo_camera پیشنهاد تصاویر مرتبط از منابع اینترنتی، support راهنمای نحوهٔ پیشنهاد تصاویر مرتبط از گنجینهٔ گنجور

حاشیه‌ها

تا به حال ۲۱ حاشیه برای این شعر نوشته شده است. 💬 شما حاشیه بگذارید ...

علیرضا در ‫۱۰ سال و ۷ ماه قبل، جمعه ۱۹ فروردین ۱۳۹۰، ساعت ۱۲:۴۶ نوشته:

انتهای خط دوم 3 کلمه(به درگاه یگانه) جاافتاده
متن درست اینست.یکی سر برنمیدارد دوگانه ای به درگاه یگانه بگذارد.نسخه تصحیح فروغی

 

مهرزاد شایان در ‫۹ سال و ۹ ماه قبل، دو شنبه ۳ بهمن ۱۳۹۰، ساعت ۰۱:۰۰ نوشته:

عرض سلام و ادب خدمت دوست عزیز جناب "علیرضا" ، ترکیب «دوگانه‌ای به درگاه یگانه» الحق که خیلی زیباست ولی در نسخه‌ای از تصحیح مرحوم فروغی که در اختیار من است یعنی نسخه موسسه نشر علوم نوین ، انتشارات ققنوس، تهران پاییز 74، ص65 به همان شکلی که در نسخه اینترتی گنجور نوشته شده آمده ،
حتی در نسخه‌ قدیمی لرد گرینوی مورخ 720 هجری و نسخه کتابخانه هند مورخ 728 هجری هم به شکلی که فرمودید نیامده ، لطفا در صورت امکان مشخصات دقیق منبع مورد نظر را ذکر بفرمایید
بامهرو احترام
مهرزاد

 

رضا در ‫۸ سال و ۱۰ ماه قبل، چهار شنبه ۱۵ آذر ۱۳۹۱، ساعت ۱۸:۰۳ نوشته:

سلام تفسیر این شعر بخصوص جمله ی " تو نیز اگر بخفتی به از آن که در پوستین خلق افتی" چیست؟

 

نسیم در ‫۸ سال و ۹ ماه قبل، جمعه ۲۲ دی ۱۳۹۱، ساعت ۱۶:۱۹ نوشته:

به نظر من یعنی (تو اگر بخوابی بهتر است تا عیب مردم را پیدا کنی) در پوستین مردم رفتن به نظر من یعنی وارد حریم کسی شدن به قصد عیب یابی . معنی شعر هم اینه که: کسی که مغرور است به جز خودش کسی دیگر را نمی بیند زیرا پرده افکارش ( یعنی این فکر که من برترم) جلوی چشمانش را می بندد. اگر به تو چشم خدابین عطا شود کسی را عاجزتر از خود نمی بینی وخود را بالاتر از کسی نمی دانی .

 

ناشناس در ‫۶ سال و ۳ ماه قبل، دو شنبه ۱۵ تیر ۱۳۹۴، ساعت ۱۲:۰۴ نوشته:

معنای که در جمله گویی که نخفته اند که مرده اند چیست؟

 

بابک در ‫۶ سال و ۲ ماه قبل، یک شنبه ۱۱ مرداد ۱۳۹۴، ساعت ۱۸:۴۳ نوشته:

ناشناس گرامی،
که اول =انگار
که دوم= بلکه

 

کاوه در ‫۶ سال و ۱ ماه قبل، پنج شنبه ۲۹ مرداد ۱۳۹۴، ساعت ۰۷:۳۰ نوشته:

با درود فراوان به شما
" مولع" و مصحف" چگونه تلفظ می شوند؟
با سپاس

 

بابک در ‫۶ سال و ۱ ماه قبل، پنج شنبه ۲۹ مرداد ۱۳۹۴، ساعت ۱۸:۵۱ نوشته:

کاوه گرامی،
مولع را بنده (مو+ لِع) می خواندم که پس از رجوع به فرهنگ معین دیدم که اشتباه است و نحوه صحیح را شادروان فرموده اند مو + لَ (Mūla) باشد.
مُصحَف

 

بابک در ‫۶ سال و ۱ ماه قبل، پنج شنبه ۲۹ مرداد ۱۳۹۴، ساعت ۱۹:۵۳ نوشته:

رضا گرامی،
به گمان این بنده در پوستین خلق افتادن،
1-در جلد مردمان رفتن، پا در کفش دیگران نهادن، سعی در سر از کار دیگران در آوردن
2- چون یا مانند خلق گشتن
در اینجا برداشت حقیر،
-که پدر به او گوید آن به که به خواب روی تا فضولی در کار، و عیب یابی از دیگران
- و آنکه متعبد بودن، ولع در زهد، تا صبح بیداری کشیدن و فقط کتاب آسمانی "خواندن" و عیب در دیگران دیدن، که آنان در جهل باشند و نا آگاه، را به طفولیت (خامی و نا آگاهی) مرتبط داند، و چون خلقی نادان و خودبین،
-و از دید یک پخته فرماید که "مدعی" یا همان خام پرده ای بر پندارش باشد تا زمانی که چشم خدابینش حاصل شود، و پس از آن خود را نیز غیر از جزیی از محتاجان نبیند.
یعنی آنکه "پخته" حتی پس از رسیدن به این درجه، در دیگر خامان و ناآگاهان عیب نمی بیند و بر آنان عیب نمی گیرد.

 

ادب دوست در ‫۶ سال و ۱ ماه قبل، پنج شنبه ۲۹ مرداد ۱۳۹۴، ساعت ۲۱:۲۸ نوشته:

در پوستین کسان افتادن
بدگویی آنان کردن است.
بدگویی از خلق بسیار بتر از خفتن و عبادت شب نکردن است، همان تفسیر نسیم.

 

روفیا در ‫۶ سال و ۱ ماه قبل، پنج شنبه ۲۹ مرداد ۱۳۹۴، ساعت ۲۳:۴۷ نوشته:

خلق اطفالند جز مست خدا
کیست بالغ آن رهیده از هوا
طفل کسی است که خود را با دیگران مقایسه میکند تا به خود امتیازی دهد و به نفسش خوراک . کسی که سرمست این خود بزرگ بینی هاست .

 

بابک در ‫۶ سال و ۱ ماه قبل، جمعه ۳۰ مرداد ۱۳۹۴، ساعت ۱۵:۲۳ نوشته:

با سپاس،
آنگاه "در پوستین خود بودن "به چه معنی است؟

 

علیرضا در ‫۶ سال قبل، یک شنبه ۱۹ مهر ۱۳۹۴، ساعت ۱۶:۵۰ نوشته:

زبان اینجانب از شرح بیان این حکایت پر بار قاصر و ناتوان است، تنها اینکه سر به گریبان خود برم و من بعد دفتر از گفته های پریشان بشویم و لب به سخن الا به ضرورت نگشایم که احسن کما احسن الله الیک
خدا را بر آن بنده بخشایش است که خلق از وجودش در آسایش است

 

هستی در ‫۵ سال و ۱۱ ماه قبل، جمعه ۱ آبان ۱۳۹۴، ساعت ۱۵:۴۰ نوشته:

دو گانه ای بگزارد یعنی به جا آوردن نماز صبح یا به جا آوردن نماز؟

 

علی شریفی در ‫۵ سال و ۸ ماه قبل، شنبه ۳ بهمن ۱۳۹۴، ساعت ۱۱:۵۲ نوشته:

دوستان پرسیده اند که تو نیز اگر بخفتی به از اینکه در پوستین خلق افتی به چه معناست ؟
ابتدا عرض کنم که دو گانه به معنای نماز صبح می باشد و سعدی خود برای نماز صبح بیدار شده بود و اطرافیانشان در خواب مانده بودند و به همین دلیل به طعنه دهان به غیبت کردن اطرافیان می گشاید و می گوید :
این افراد به دلیل خواب غفلت بلند نشدن نماز صبحشون رو بخونن!
پدرشون هم بهشون می گن: تو هم اگر می خوابیدی بهتر بود از اینکه دهان به غیبتشون باز کنی ..

 

س ، م در ‫۵ سال و ۸ ماه قبل، شنبه ۳ بهمن ۱۳۹۴، ساعت ۱۵:۲۴ نوشته:

تو نیز اگر بخفتی به از آن که در پوستین خلق افتی
نسخه ای در اختیار ندارم ، ولی چنین خوانده بودم :
تو نیز اگر بخفتی به زانکه در پوستین خلق افتی
و ، از اینان یکی سر بر نمی‌دارد که دوگانه ای { برای یگانه} بگزارد

 

علیرضا در ‫۳ سال و ۱۰ ماه قبل، یک شنبه ۲۱ آبان ۱۳۹۶، ساعت ۱۶:۳۷ نوشته:

خدا رحمت کند مرحوم خسرو شکیبایی رو. همه حکایتها رو پر از غلط خوانده!

 

محمد باقر انصاری در ‫۱ سال و ۵ ماه قبل، دو شنبه ۱ اردیبهشت ۱۳۹۹، ساعت ۱۷:۵۰ نوشته:

حکایت بسیار آموزنده ای است از استاد سخن سعدی شیرازی که یک دستور اخلاقی اسلامی را در لباس تمثیل و شعر بیان کرده است.
در آموزه های دینی ما احادیث بسیاری در منع از عیب جوئی دیگران و به عبارت سعدی " در پوستین خلق افتادن " و پرداختن به عیب زدائی از خود وارد شده است که در اینجا به یک مورد از آنها اشاره می کنم. حدیث از علی (ع) در نهج البلاغه خطبه 176 است که فرمود: "طوبی لمن شغله عیبه عن عیب الناس". یعنی خوشا به حال کسی که بجای عیبجوئی از مردم به اصلاح عیبوب خود بپردازد.

 

محمدجواد در ‫۱ سال و ۳ ماه قبل، جمعه ۹ خرداد ۱۳۹۹، ساعت ۱۹:۴۲ نوشته:

منظور از دو گانه، نماز صبح می باشد

 

باران در ‫۱ سال قبل، جمعه ۱۴ شهریور ۱۳۹۹، ساعت ۱۱:۳۸ نوشته:

تلفظ صحیح «مولِع» باید با لام مکسور باشد چون در اینجا به عنوان اسم فاعل به کار برده شده به معنی بسیار حریص در زهد و پرهیز، مانند «متعبِّد» که با حرف ب مکسور تلفظ می شود به معنی بسیار عبادت کننده.

 

حمیدرضا در ‫۱ سال قبل، پنج شنبه ۲۰ شهریور ۱۳۹۹، ساعت ۱۶:۳۱ نوشته:

@باران:
یکی از دوستان اشتباها در گزارش حاشیهٔ شما (به قصد پاسخگویی) عنوان فرموده‌اند که «مولع باید صفت مفعولی باشه نه اسم فاعل».
این لغت در لغتنامهٔ دهخدا با فتحه آمده:
مولع. [ ل َ ] (ع ص ) نعت است از ایلاع به معنی آزمند کردن و برانگیختن . (منتهی الارب ). صیغه ٔ اسم مفعول به معنی حریص گردانیده شده . (غیاث ) ...
و در ادامه همین متن از گلستان نیز به عنوان شاهد آمده.

 

برای حاشیه‌گذاری باید در گنجور ثبت نام کنید و با نام کاربری خود از طریق آیکون 👤 گوشهٔ پایین سمت چپ صفحات به آن وارد شوید.