گنجور

شمارهٔ ۲۲

 
رودکی سمرقندی
رودکی » قصاید و قطعات
 

چون تیغ به دست آری، مردم نتوان کشت

نزدیک خداوند بدی نیست فرامشت

این تیغ نه از بهر ستمکاران کردند

انگور نه از بهر نبیذ است به چرخشت

عیسی به رهی دید یکی کشته فتاده

حیران شد و بگرفت به دندان سر انگشت

گفتا که: که را کشتی تا کشته شدی زار؟

تا باز که او را بکشد؟ آن که تو را کشت

انگشت مکن رنجه به در کوفتن کس

تا کس نکند رنجه به در کوفتنت مشت

🖰 با دو بار کلیک روی واژه‌ها یا انتخاب متن و کلیک روی آنها می‌توانید آنها را در لغتنامهٔ دهخدا جستجو کنید.

🖐 شماره‌گذاری ابیات | وزن: مفعول مفاعیل مفاعیل فعولن (هزج مثمن اخرب مکفوف محذوف) | 🔍 شعرهای مشابه (وزن و قافیه) | منبع اولیه: ویکی‌درج | ارسال به فیس‌بوک

این شعر را چه کسی در کدام آهنگ خوانده است؟

🎜 معرفی آهنگهایی که در متن آنها از این شعر استفاده شده است ...

📷 پیشنهاد تصاویر مرتبط از منابع اینترنتی، 📖 راهنمای نحوهٔ پیشنهاد تصاویر مرتبط از گنجینهٔ گنجور

حاشیه‌ها

تا به حال ۱۴ حاشیه برای این شعر نوشته شده است. 💬 شما حاشیه بگذارید ...

حمیدرضا در ‫۱۳ سال و ۳ ماه قبل، جمعه ۳۰ فروردین ۱۳۸۷، ساعت ۱۳:۰۵ نوشته:

این شعر به ناصرخسرو هم منتسب است (اینجا را ببینید). در کتابهای درسی ادبیات عهد ما این شعر را با نام ناصرخسرو آورده بودند.

 

غلامحسین مراقبی در ‫۱۱ سال و ۱۱ ماه قبل، شنبه ۳ مرداد ۱۳۸۸، ساعت ۱۴:۴۹ نوشته:

با درود و ستایش از کار گرانبارتان در زمینۀ ادبیات پارسی
نخست آن که این پاره شعر، سرودۀ ناصر خسرو قبادیانی است
دوم: در بیت دوم، مصرع نخست، واژۀ ستمکاران نادرست است و واژه ستمکاری بجا و رواست. بنگریم مصرع دوم را که در آنجا و در سروده، سخن از نفی صفت ستمگری از شمشیر است.
---
پاسخ: با تشکر، در هر دو ضبط (منتسب به رودکی و منتسب به ناصر خسرو) «ستمکاران» آمده، لذا تغییر متن را منوط به استناد به نسخه‌های معتبر می‌کنیم.

 

امیر امین در ‫۸ سال و ۳ ماه قبل، چهار شنبه ۳۰ اسفند ۱۳۹۱، ساعت ۰۰:۰۹ نوشته:

گرچه دانش من در خصوص ادبیات فارسی برای اظهار نظر ادبی کفایت نمی کند ولی به نظر میرسد در بیت دوم "ستمکاری کردن " صحیح تر از "ستمکاران کردند " باشد

 

حکیم در ‫۷ سال و ۶ ماه قبل، پنج شنبه ۲۸ آذر ۱۳۹۲، ساعت ۰۱:۱۵ نوشته:

با سلام
من اهل تاجیکستان هستم/ در کتابهای ادبیات مدرسه ما، در تاجیکستان، این شعر به رودکی منتسب است.وتا جای که یادم هست مصرع دوم-ستمکاری- نوشته شده بود.

 

امین کیخا در ‫۷ سال و ۶ ماه قبل، پنج شنبه ۲۸ آذر ۱۳۹۲، ساعت ۰۳:۰۱ نوشته:

درود به حکیم تاجیکستان میهن ما هم هست درود به شما . درود به بخارا . دلم می خواهد در میدان ریگستان آسمان آبی را بنگرم .

 

رند مست در ‫۶ سال و ۲ ماه قبل، جمعه ۲۱ فروردین ۱۳۹۴، ساعت ۱۲:۰۲ نوشته:

درود
با احترام چه فرقی داره رودکی گفته یا حکیم خسرو همه یک هستند نه یک عدد. کاش یه اجباری بود برای سیاستمدارن عالم که کلاس ادبیات می رفتند. تا شاید جنگی در نگیره مردم کشته نشند

 

مصطفی گلیاری در ‫۵ سال و ۲ ماه قبل، دو شنبه ۹ فروردین ۱۳۹۵، ساعت ۱۰:۴۴ نوشته:

اگه شخصیت رودکی و ناصرخسرو رو نگاه کنیم، میشه نتیجه گرفت این شعر به ناصرخسرو شبیه تره چرا؟ زیرا ناصرخسرو حجت اهل خراسان بوده و شراب نمیخورده اما رودکی شراب رو دوست داشته بنابراین بعیده که گفته باشه انگور نه از بهر نبیذ است به چرخشت
چرخشت چیزی مثل حوض بوده که انگور توش می ریختن و با لگد له می کردن تا نبیذ یا شراب بسازن.

 

هادی احمدی از کرمانشاه در ‫۴ سال و ۱۰ ماه قبل، پنج شنبه ۳۱ تیر ۱۳۹۵، ساعت ۲۳:۰۹ نوشته:

باید عرض کنم که بیت دوم همانی است که در گنجور و در همین صفحه آمده است . دوستی فرموده‌اند که از نظر ادبیات فارسی « ستمکاری کردن » درست می‌باشد ، اما این زمانی است که منظور شاعر انجام فعل ستمکاری باشد . (که در اینجا اینگونه نیست ) ، بلکه واژه « کردند » ، در اینجا به معنای «ساختند » و یا « قرار دادند» می‌باشد که منظور شاعر اینگونه معنا می‌شود : این تیغ را نه برای افراد ستمکار ساختند! که کاملا هم مشخص است . و سایت وزین گنجور بیت درست را قرار داده .

 

احمد در ‫۴ سال و ۵ ماه قبل، جمعه ۱۷ دی ۱۳۹۵، ساعت ۲۲:۰۱ نوشته:

سلام با تشکر از سایت خوب و زحماتتون
بیت چهارم یه جا خوندم
تا باز کجا کشته شود انکه تو را کشت؟
که به نظرم وزنش بهتر و روونتره

 

بهرام شاهی در ‫۳ سال و ۵ ماه قبل، سه شنبه ۵ دی ۱۳۹۶، ساعت ۱۸:۴۸ نوشته:

با سلام و با سپاس،
این بنده نیز در «نوشتار-شناسی» (فیلولوژی philology) شعرها و شاعران پارسی‌گوی هیچ چیرگی ندارم. با اینهمه، از روی بررسی خردورزانه‌ی این شعر (based on logical deduction، استنتاج منطقی) ، با زند آقای مصطفی گلیاری هماوا هستم: این شعر هم از رویه‌ی سبک و هم از رویه‌ی روانشناختی سراینده، به بیشینه احتمال، از آن ناصرخسرو‌ست نه از آن رودکی. بدین معنا که
نخست اینکه، آهنگ شعر و واژه‌های بکاررفته به ژرفا یادآور سروده‌های ناصرخسرو هستند؛ و،
دوم اینکه، ناصرخسرو از باده‌نوشی پرهیز میداشته و دور است که این مصرع از آن او باشد: انگور نه از بهر نبیذ (باده، شراب) است به چرخشت!

 

مرتضی در ‫۳ سال و ۳ ماه قبل، سه شنبه ۱۵ اسفند ۱۳۹۶، ساعت ۰۹:۲۹ نوشته:

سلام
در بیت پایانی، «در کوفتن » یک فعل است مثل در نوردیدن ،
در نوشتن و امثال آن ،
معنی آن زدن و کوفتن است نه به معنی در زدن .

 

محمد مهدی در ‫۳ سال و ۲ ماه قبل، یک شنبه ۲۰ اسفند ۱۳۹۶، ساعت ۰۹:۴۶ نوشته:

ممنون از دو عضو فعال
دو یار
حمیدرضا و غلامرضا

 

محمد کمیجانی در ‫۱ سال و ۴ ماه قبل، جمعه ۱۳ دی ۱۳۹۸، ساعت ۱۰:۵۵ نوشته:

شمشیر الیوه دوشده , هر کیمسه نه اولدورمه
آللاه یانوندا ایتمز , یا هچ یادوندان چئخمز
بو شمشیره ظلم ایله ماقا , پس یارادوب لار ؟
اوزوم لر شراب توتماقا , آیا یارانوب لار ؟

 

محمد کمیجانی در ‫۱ سال و ۴ ماه قبل، جمعه ۱۳ دی ۱۳۹۸، ساعت ۱۱:۰۳ نوشته:

با سلام
در رابطه با توضیحی که یکی از دوستان در خصوص چرخشت داده عرض میکنم برخلاف نظر ایشان چرخشت یک دستگاه مکانیکی بشکه مانند ساخت شده از چوب است که انگورها را درون بشکه ریخته و سپس با قراردادن قطغه چوبی بمنزلع درب و تعبیه پیچ بزرگی که بر چرخاندن به درب فشار وارد کرده و انگورها را پرس میکردند و از حفره پایین بشکه آب انگور را تخلیه و در ظروف دیگر جمع می نمودند . هم اکنون نیز از همین وسیله در گرجستان و ارمنستان برای آبگیری انگور و شراب سازی خانگی می سازند و استفاده می کنند.
آنچه دوست محترم Comment by رند مست — فروردین 21, 1394 @ 12:02 ب.ظ گفته بودند چاله بیز است که ترمی بهش چله بیس می گویند و شبیه حوضی مستطیل شکل در ارتفاع یک متری از زمین می سازند و آنگور را به ترتیبی که ایشان فرمودند آبگیری می کنند .
چاله بیز = چاله بیختن

 

برای حاشیه‌گذاری باید در گنجور ثبت نام کنید و با نام کاربری خود از طریق آیکون 👤 گوشهٔ پایین سمت چپ صفحات به آن وارد شوید.