گنجور

شمارهٔ ۲۳ - در مدح امیر ابو یعقوب یوسف بن سبکتکین

 
عنصری
عنصری » قصاید
 

چگونه برخورم از وصل آن بت دلبر

که سوخت آتش هجرش دل مرا در بر

طمع کند که ز معشوق برخورد عاشق

بدین جهان نبود کار ازین مخالفتر

از آنکه عاشق نبود کسی که دل ندهد

چو داد دل نتواند گرفت از دلبر

ز بهر وصلش هر حیلتی همی سازم

وصال باشد با او مرا بحیله مگر

شدم بصورت چنبر ، چو زلف او دیدم

بصورت رسن و اصل آن رسن عنبر

مگر بمن گذرد هست در مثل که رسن

اگر چه دیر بود بگذرد سوی چنبر

دم تو بر تو شمردست ناتوانی را

دم شمرده بتیمار بیهده مشمر

چه خیزد از غزل و نعت نیکوان گفتن

چرا نگویی نعت و ثنای خیر بشر

سلالۀ سیر خوب میر ابو یعقوب

که جز بدو نبود قصد مرد خوب سیر

نظام فضل و هنر یوسف بن ناصر دین

بزرگوار پسر زان بزرگوار پدر

ز منظرش بهمه وقت فرّ یزدانی

همی درخشد باد آفرین بر آن منظر

ز نیکویی و ز شایستگی که مخبر اوست

گذر نیابد مدح و ثنا از آن مخبر

مثل زنند که جویندۀ خطر بی حزم

از آرزوی خطر در شود بچشم خطر

بجهد خدمت او کند که هست خدمت او

بصلح و جنگ طلسم توانگری و ظفر

ثنای نیکو بر نام او ببوید خوش

از آن فراوان خوشتر که عود بر مجمر

شده است رای بدیع و لطیف لفظش را

بروشنی و مزه دشمن ، آفتاب و شکر

ایا سفینه و هم قطب و گنج هر سه بهم

سفینۀ ادب و قطب علم و گنج هنر

ایا وفای تو بندی که نیستش سستی

و یا سخای تو بحری که نیستش معبر

دو کار سخت شگفت اوفتاده بود مرا

کز آن دو کار نیم جز نژند و خسته جگر

نبود عبرت بسیار تا ندانستم

کنونکه دانستم زو بمانده ام بعبر

بمن چنان بود اندر نهفت صورت حال

که میر سیر شد از بندۀ سخن گستر

گرانی آمدش از من بدل مگر ، که چنین

بکاست رسم من و سوی من نکرد نظر

هزار نفرین کردم ز درد بر ایام

هزار مستی کردم ز گردش اختر

ز بسکه وحشتم آمد دگر نگفتم شعر

برسم خویش و بخدمت نیامدم ایدر

دبیر میر ابو سهل گفته بود مرا

بره که شاه سوی بلخ شد همی بسفر

که چون نگویی دیگر مدیح میر همی

بجشنها و نیایی بوقت خویش بدر

ز درد پاسخ دادم که میر خدمت من

همی نخواهد و تو نیز ازین سخن بگذر

اگر بخواستی او رسم من نکردی کم

مرا بگفت غلط کرده ای بدین اندر

که میر بسیار آزار دارد از تو بدل

که تو نکردی از کار ناپسند حذر

گناه تو کنی و هم تو تیز گیری خشم

پس این قضای سدوم است و باشد این منکر

گفتم : این چه حدیثست ؟ گفت : زین باب

دگر نگویم و پرس این تو از کس دیگر

چو پار پیش تو عبدالملک مرا امسال

بشرح گفت حدیث نهفته و مضمر

جوابش آتش بر زد دل مرا بدماغ

ز دیدگانم گفتی برون دمید شرر

اگر نگفتم آن شعر جز بنام تو من

بدانکه کافرم اندر خدا و پیغمبر

کسیکه بر تو مزوّر کند حدیث کسان

دهان آنکس پر خاک باد و خاکستر

نگاه کن تو بدین داوری بچشم خرد

بفضل باش تو اندر میان ما داور

مرا نباید حاجت بنقل کردن شعر

که معنی از دل و از طبع من بر آرد سر

زبان من بمثل ابر و شعر من مطرست

چو رفت باز نگردد بسوی ابر مطر

شجر شناس دلم را و شعر من گل او

گل شکفته شنیدی که باز شد بشجر

مرا نباشد دشواری شاعری کردن

که در محاسن تو عرض کرده ام لشکر

سخن توانم گفت اندرو که در دل او

نیافرید خدای جهان ز فضل اثر

بنام تو نتوانم سخن طرازیدن

که فضل تست جهان را ز نائبات سپر

فضایل تو چو ابرست و من صدف که ازو

همی ستانم قطره همی کنم گوهر

ترا مدیح توان گفت کزیک انگشت

مر آفرین را بسته است صد هزار صور

تو برتری ز معانی و هرچه ما گوئیم

که هست خاطر ما زیر و مدحت تو زبر

امیر هر که بود پیش تو همی کوشد

که خوب گوید و زشتی بگسترد داور

کسی که مایه ندارد سخن چه داند گفت

چگونه پرد مرغی که بسته دارد پر

بمجلس تو ز بی دانشی سخن گوید

بفضل خویش نگر تو بقول او منگر

همبشه تا مه و خورشید روشنند و بلند

چو روز روشن باش و بلند همچون خور

خجسته باد ترا عید و روزه پذرفته

ولی بناز و شادی ، عدو بمحنت و شر

با دو بار کلیک بر روی هر واژه می‌توانید معنای آن را در لغت‌نامهٔ دهخدا جستجو کنید.

شماره‌گذاری ابیات | وزن: مفاعلن فعلاتن مفاعلن فعلن (مجتث مثمن مخبون محذوف) | شعرهای مشابه (وزن و قافیه) | ارسال به فیس‌بوک

این شعر را چه کسی در کدام آهنگ خوانده است؟

برای معرفی آهنگهایی که در متن آنها از این شعر استفاده شده است اینجا کلیک کنید.

حاشیه‌ها

تا به حال حاشیه‌ای برای این شعر نوشته نشده است. برای نوشتن حاشیه اینجا کلیک کنید.

کانال رسمی گنجور در تلگرام