بس کن ای جادو‌ی سخن پیوند
سخن رفته چند گویی چند؟
چون گل از کام خود بر‌آر نفس
کام تو عطر‌سای کام تو بس
آن‌چنان رفت عهد من ز نخست
باکه؟ با آنکه عهد اوست درست
که‌آنچه گوینده دگر گفته‌ست
ما به می خوردنیم و او خفته‌ست
بازش اندیشه مال خود نکنم
بد بوَد، بد خصال خود نکنم
تا توانم چو باد نوروزی
نکنم دعوی کهن‌دوزی
گرچه در شیوهٔ گهر سفتن
شرط من نیست گفته واگفتن
لیک چون ره به گنج‌خانه یکی‌ست
تیرها گر دو شد نشانه یکی‌ست
چون نباشد ز بازگفت گزیر
دانم انگیخت از پلاسْ حریر
دو مُطرّز به کیمیا‌ی سخن
تازه کردند نقد‌های کهن
آن ز مس کرد نقره نقرهٔ خاص
وین کند نقره را به زر خلاص
مس چو دیدی که نقره شد به عیار
نقره گر زر شود شگفت مدار
عقد‌پیوند این سریر بلند
این چنین داد عقد را پیوند
که چو بهرام‌گور گشت آگاه
زانچ بیگانه‌ای ربود کلاه
بر طلب کردن کلاه کیان
کینه را در گشاد و بست میان
داد نُعمان مُنذِر‌ش یاری
در طلب کردن جهانداری
گنج از آن بیشتر که شاید گفت
گوهر افزون از آنکه شاید سفت
لشگر انگیخت بیش از اندازه
کینه‌ور تیز گشت و کین تازه
از یمن تا عَدَن ز روی شمار
در هم افتاد صدهزار سوار
همه پولاد‌پوش و آهن‌خای
کین‌کِش و دیوبند و قلعه‌گشا‌ی
هر یکی در نورد خود شیری
قایم کشور‌ی به شمشیری
در روارو فتاد موکب شاه
نم به ماهی رسید و گرد به ماه
ناله کرنای و رویین خُم
در جگر کرده زَهره‌ها را گم
کوس رویین بلند کرد آواز
زخمه بر کاسه ریخت کاسه‌نواز
کوه و صحرا ز بس نفیر و خروش
بر طبق‌های آسمان زد جوش
لشگری بیشتر ز مور و ملخ
گرم‌کینه چو آتش دوزخ
پایگه‌جوی تخت شاه شدند
وز یمن سوی تختگاه شدند
آگهی یافت تخت‌گیر جهان
که‌اژدها‌یی دگر گشاد دهان
بر زمین آمد آسمان را میل
وز یمن سر برآورید سهیل
شیر نر پنجه برگشاد به زور
تا کند خصم را چو گور به گور
تخت گیرد کلاه بستاند
بنشیند غبار بنشاند
نامدار‌ان و موبدان سپاه
همه گرد آمدند بر در شاه
انجمن ساختند و رای زدند
سرکشی را به پشت پای زدند
رای ایشان بدان کشید انجام
که نویسند نامه بر بهرام
هرچه فرمود عقل بنوشتند
پوست ناکنده دانه را کشتند
کاتب نامه سخن پرداز
در سخن داد شرح حال دراز
نامه چون شد نبشته پیچیدند
رفتن راه را بسیچیدند
چون رسیدند و آمدند فرود
شاه نو را زمانه داد درود
حاجبان دل به کارشان دادند
بار جستند و بارشان دادند
داد بهرام شاه دستوری
تا فراتر شوند ازان دوری
پیش رفتند با هزار هراس
سجده بردند و داشتند سپاس
آن که‌زآن‌جمله گوی‌ِ دانش بُرد
بر سر نامه بوسه داد و سپرد
نامه را مهر برگشاد دبیر
خواند بر شهریار کشور‌گیر
با انتخاب متن و لمس متن انتخابی می‌توانید آن را در لغتنامهٔ دهخدا جستجو کنید.
هوش مصنوعی: در این بخش از داستان، با لشکرکشی بهرام به ایران و آماده‌سازی او برای جنگ مواجه هستیم. بهرام، که به خاطر کینه‌اش به دشمنان، لشکری بزرگ از سواران آهنین فراهم می‌کند، به قصد انتقام و دستیابی به قدرت، با نهایت قدرت و عناصر شگفت‌انگیز و نیرومند لشکرش به سمت بارگاه حرکت می‌کند. طی این مسیر، تعدادی از سران و موبدان برای مشورت و رای‌زنی به دور بهرام جمع می‌شوند و تصمیم می‌گیرند نامه‌ای به او بنویسند تا ابتدا اطلاعات کافی دربارهٔ وضعیت پیش روی او را فراهم کنند. سرانجام بهرام از نامه و مشاوره آنان بهره می‌برد و برای اقدام بعدی آماده می‌شود.
هوش مصنوعی: ای سخن شیرین و جادویی، بس است! دیگر چه اندازه باید دربارهٔ پیوند سخن بگویی و بگویی؟
هوش مصنوعی: چنان‌که گل از گلوی خود عطر می‌دهد، تو نیز نفس و کام خود را خوشبو کن و از دل برآور.
هوش مصنوعی: عهد و پیمانی که از ابتدا با من بسته شده، به کجا رفته است؟ در حالی که آن عهد از جانب او همواره صحیح و راست بوده است.
هوش مصنوعی: آنچه که گوینده به دیگران گفته، ما در حال نوشیدن شراب هستیم و او در خواب به سر می‌برد.
هوش مصنوعی: در این بیت، گوینده می‌گوید که از بازگشت به اندیشه‌های گذشته خودداری می‌کند، زیرا این کار ناپسند و نشان‌دهندهٔ خوی بد او خواهد بود.
هوش مصنوعی: تا زمانی که از توان و انرژی تازه‌ای برخوردارم، مانند باد بهاری (نوروزی) رفتار می‌کنم و دعوی و خوی کهنه را به دوش نمی‌کشم.
هوش مصنوعی: اگرچه در کار به دست آوردن و جمع‌آوری جوهر، شرط و قانونی برای من وجود ندارد، اما صحبت کردن و نقل قول کردن از دیگران در این زمینه جایز است.
هوش مصنوعی: اما چون تنها یک راه به گنج‌خانه وجود دارد، اگر تیرها دو تا هم بشوند، نشانه یک چیز است.
هوش مصنوعی: چون نتوان از تکرار سخنان فرار کرد، می‌دانم (که) از پلاس حریر (لباس بسیار نازک و لطیف) می‌چسبند به هم.
هوش مصنوعی: دو سخن‌پرداز با مهارت و هنر خود، با استفاده از کلامی زیبا و تازه، ارزش‌های قدیمی و کهنه را دوباره زنده کردند و به آنها زندگی جدیدی بخشیدند.
هوش مصنوعی: مس را به حالت نقره درآورد و این نقرهٔ خاص را به طلا تبدیل می‌کند.
هوش مصنوعی: اگر مس را دیدی که به رنگ و شکل نقره درآمده، اگر روزی طلا هم شود، تعجب نکن.
هوش مصنوعی: پیوند این تخت بلند (شاهی) به این شکل، قرارداد و پیمان را برقرار کرد.
هوش مصنوعی: زمانی که بهرام گور متوجه شد که بیگانه‌ای کلاه او را دزدیده است، فرمان داد تا او را به دام بیاورند.
هوش مصنوعی: بهرام‌گور برای به دست آوردن کلاه (نماد قدرت و تاج) باید با دشمنان خود به‌طور جدی برخورد کند و با آنها وارد نبرد شود.
هوش مصنوعی: نُعمان منذر، یاری برای بهرام فراهم کرد تا در جستجوی فرمانروایی و سلطنت برود.
هوش مصنوعی: گنج و ثروت بیش از آن چیزی است که بتوان درباره‌اش صحبت کرد، و سنگ‌های قیمتی حتی بیشتر از آنچه که به نظر می‌رسد ارزش دارند.
هوش مصنوعی: بهرام لشکری بر پا کرد که بسیار بیشتر از حد نیاز بود، و به شدت خشمگین و پر از کینه شده بود.
هوش مصنوعی: از یمن تا عدن، به تعداد بسیار، صد هزار سوار به هم پیوسته و آمادهٔ جنگ شدند.
هوش مصنوعی: همه آنها زره‌پوش و آماده جنگ‌اند، کسانی که دشمن را در هم می‌شکافند، مانند دیوها قوی و هر قلعۀ استواری را می‌شکنند.
هوش مصنوعی: هر یک از سربازان در دل خود شجاعت و شهامتی مانند شیر دارند و آماده‌اند تا با شمشیری به جنگ بروند.
هوش مصنوعی: موکب شاه در مسیر خود به جایی رسید که نم (رطوبت) مانند ماه است و گردی شبیه به نور ماه، جلوه‌گر شد.
هوش مصنوعی: ناله کردن کرنای (نوعی ساز) و صدای خمره‌ای که از جنس رویین است، به دل و جان افراد اثر عمیق می‌گذارد و آنها را به شدت تحت تأثیر قرار می‌دهد.
هوش مصنوعی: صدای کوس (بوق) آهنین بلند شد و نواخته شدن زخمه بر کاسه (طبل) آغاز گردید، که نوازندهٔ کاسه، به صدا درآورد.
هوش مصنوعی: کوه‌ها و دشت‌ها به خاطر صدای شدید و بلندی که ایجاد شده، به تلو تلو در می‌آیند و در آسمان هم به شدت جنب و جوش افتاده است.
هوش مصنوعی: بهرام لشکری به اندازهٔ بیشمار مور و ملخ دارد که به شدت خشمگین و جنگجو هستند، همانند آتش دوزخ.
هوش مصنوعی: تخت شاه به سمت یمن به پا خواسته و در جستجوی پناهگاه یا محل امنی برای خود شدند.
هوش مصنوعی: تخت‌گیر جهان، یعنی پادشاه، متوجه شد که اژدهایی دیگر دهانش را باز کرده است، به این معنا که خطر جدیدی در پیش رو دارد.
هوش مصنوعی: در این بیت اشاره به وقوع یک اتفاق بزرگ و مهم است که موجب تغییرات کلی در دنیا شده است. «آسمان» به معنای قدرت‌ها و قهرمانان و «زمین» به معنای واقعیت‌های دنیوی است که تحت تأثیر این تغییرات قرار می‌گیرد. همچنین «سهیل» که یک ستاره روشن است، از یمن نمایان شده و به نوعی نشانه‌ای از شادی و موفقیت و پیروزی در این وضعیت است.
هوش مصنوعی: شیر نر با نیروی خود پنجه‌اش را باز کرد تا دشمن را مانند پوست کلفت گور به گور کند.
هوش مصنوعی: شاه با کلاه بر سر بر تخت می‌نشیند و گرد و غبار را از خود دور می‌کند.
هوش مصنوعی: فرماندهان شناخته شده و موبدان جنگ همه در مقابل شاه جمع شده‌اند.
هوش مصنوعی: مردم گرد هم آمدند و مشورت کردند و برای سرکشی و شورش، تصمیمی گرفتند که به دشمن ضربه بزنند.
هوش مصنوعی: نظر آنها به این نتیجه رسید که نامه‌ای به بهرام بنویسند.
هوش مصنوعی: هرچه عقل (خرد و فهم) دستور داد، نوشتند و پوست (غشای) دانه (مغز) را نگرفتند، یعنی تنها جوهر و اصل مطلب را در نوشته آورده و به حواشی و جزئیات نپرداختند.
هوش مصنوعی: کاتب نامه که عادت به سخنوری دارد، در متن نامه به تفصیل شرح حال طولانی را بیان کرد.
هوش مصنوعی: وقتی نامه نوشته شد، آن را به شکل پیچیده‌ای درآوردند و برای رفتن به راهی که پیش رو داشتند، آماده شدند.
هوش مصنوعی: وقتی که به فرود شاه نو رسیدند، زمانه به او سلام و درود فرستاد.
هوش مصنوعی: حاجبان (درباریان) به کارهای خود مشغول شدند و بار (تدارکات و موارد لازم برای سفر) را آماده کردند و آن را بر دوش خود حمل کردند.
هوش مصنوعی: بهرام شاه دستوری داد تا فراتر از آن دور که هستند، پیش بروند.
هوش مصنوعی: بهرام و لشگریانش با وجود ترس بسیار به سمت جلو پیش رفتند و در حضور او سجده کردند و شکرگزاری کردند.
هوش مصنوعی: کسی که از میان سخن‌دانان و عالمان پیشی گرفت، بر روی نامه بوسه زد و آن را به شخصی دیگر سپرد.
هوش مصنوعی: دبیر (نامه‌نگار) نامه را باز کرد و محتوای آن را برای شهریار که فرمانروای کشور است، خواند.
در حال بارگذاری آرایه‌های ادبی...
پیشنهاد تصاویر مرتبط از منابع اینترنتی
راهنمای نحوهٔ پیشنهاد تصاویر مرتبط از گنجینهٔ گنجور
چون بیامد بوعده بر سامند
آن کنیزک سبک زبام بلند
برسن سوی او فرود آمد
گفتی از جنبشش درود آمد
جان سامند را بلوس گرفت
[...]
چیست آن کاتشش زدوده چو آب
چو گهر روشن و چو لؤلؤ ناب
نیست سیماب و آب و هست درو
صفوت آب و گونه سیماب
نه سطرلاب و خوبی و زشتی
[...]
ثقة الملک خاص و خازن شاه
خواجه طاهر علیک عین الله
به قدوم عزیز لوهاور
مصر کرد و ز مصر بیش به جاه
نور او نور یوسف چاهی است
[...]
ابتدای سخن به نام خداست
آنکه بی‌مثل و شبه و بی‌همتاست
خالق الخلق و باعث الاموات
عالم الغیب سامع الاصوات
ذات بیچونش را بدایت نیست
[...]
الترصیع مع التجنیس
تجنیس تام
تجنیس تاقص
تجنیس الزاید و المزید
تجنیس المرکب
[...]
معرفی ترانه‌هایی که در متن آنها از این شعر استفاده شده است
تا به حال یک حاشیه برای این شعر نوشته شده است. 💬 من حاشیه بگذارم ...
reply thumb_up ۰ thumb_down ۰ flag link
برای حاشیه‌گذاری باید در گنجور نام‌نویسی کنید و با نام کاربری خود از طریق آیکون 👤 گوشهٔ پایین سمت چپ صفحات به آن وارد شوید.