اول نامه بوَد نام خدای
گمرهان را به فضل راهنمای
کردگار بلندی و پستی
نیستی یافته بدو هستی
ز آدمی تا به جمله جانوران
وز سپهر بلند و کوه گران
همه را در نگارخانهٔ جود
قدرت اوست نقشبند وجود
در تمنا‌ی هیچ پیوند‌ی
نیست بیرون ازو خداوندی
آفرینش گره‌گشاده اوست
و آفرینْ مهر برنهاده اوست
اوست دارنده زمین و زمان
پیرو حکم او همین و همان
چون فرو گفت آفرین پیوند
آفرین ز آفریدگار بلند
گفت بر شاه و شاهزاده درود
کای برآورده سر به چرخ کبود
هم مَلِک فرّ و هم ملک‌زاده
داد‌ِ مردی و مردمی داده
من که هستم در اصل کسری نام
کسر چون گیرم از خصومت خام؟
هم هنرمند و هم جهان‌دیده
هم به چشم جهان پسندیده
از هنرمندی‌ام نوازد بخت
بی‌هنر کی رسد به تاج و به تخت؟
سر بلندیم هست و تاج و سریر
نبوَد هیچ سر‌بلند حقیر
گرچه صاحب ولایت زمی‌ام
پیشوای پری و آدمی‌ام
هم بدین خسروی نی‌ام خشنود
که‌انگبینی است سخت زهرآلود
آنقدر داشتم ز توش و توان
که‌اخترم بود ازو همیشه جوان
به اگر بودمی بدان خرسند
کز خطر دور نیست جای بلند
لیکن ایرانیان به زور و به شرم
نرم کردندم از نوازش گرم
داشتندم بر آنکه شاه شوم
گردن‌افراز تاج و گاه شوم
ملک را پاس دارم از تبهی
پاسبانی‌ست این نه پادشهی
این مثل در فسانه سخت نکوست
که‌آرزو دشمن است عالم دوست
از چنین عالمی تو بی‌خبر‌ی
مالک‌الملک عالم دگری
خوشتر آید ترا کبابی گور
از هزاران چنین کیایی شور
جرعه‌ای باده بر نوازش رود
بهتر از هرچه زیر چرخ کبود
کار جز باده و شکارت نیست
با صداع زمانه کارت نیست
راست خواهی جهان تو داری و بس
که نداری غم ولایت کس
شب و شبگیر در شکار و شراب
گاه با خورد خوش، گهی با خواب
نه چو من روز و شب ز شادی دور
از پی کار خلق، دل رنجور
گاهم اندوه دوستان پیشه
گاهی از دشمنان در اندیشه
کمترین محنت آنکه با چو تو شاه
تیغ باید زدن ز بهر کلاه
ای خنک جان عیش‌پرور تو
کز چنین فتنه دور شد دَرِ تو
کاش که‌آن پیشه کار من بودی
تا مگر کار من بیاسودی
کردمی عیش و لهو ساختمی
به می و رود جان نواختمی
این نگویم که دوری از شاهی
داری از دین و دولت آگاهی
وارث مملکت تویی به دُرست
مُلک، میراث پادشاهی توست
لیکن از خام‌کاری پدرت
سایهٔ چتر دور شد ز سرت
کان نکرده‌ست با رعیت خویش
کان شکایت کسی بیارد پیش
از بزه کردنش عجب ماندند
بزه‌گر ز‌این جنایتش خواندند
از بسی جور کاو به خونریزی
گاه تندی نمود و گه تیز‌ی
کس بر این تخمه آفرین نکند
تخم‌کاری در این زمین نکند
چون نخواهد ترا به شاهی کس
به کز این پایه بازگردی پس
آتش گرم یابی ار جوشی
آهن سرد کوبی ار کوشی
من خود از گنج‌های پنهانی
وقت حاجت کنم زرافشانی
آنچه برگ ترا پسند بوَد
خرج آن بر تو سودمند بود
نگذارم به هیچ تدبیری
در کفاف تو هیچ تقصیری
نایبی باشم از تو در شاهی
بنده فرمان به هرچه درخواهی
چون ز من خلق نیز گردد سیر
خود ولایت تراست بی‌شمشیر
با انتخاب متن و لمس متن انتخابی می‌توانید آن را در لغتنامهٔ دهخدا جستجو کنید.
هوش مصنوعی: پادشاه ایران در نامه‌ای به بهرام گور به ستایش از قدرت خداوند می‌پردازد و برنده بودن او در جود و آفرینش را یادآوری می‌کند. او می‌گوید که هیچ‌چیز از قدرت خداوند خارج نیست و همه موجودات تحت تأثیر او قرار دارند. پادشاه همچنین از سختی‌های حکمرانی و فشارهایی که بر او وارد شده، شکایت می‌کند و بیان می‌کند که بیشتر به فکر رفاه مردم بوده تا به لذت‌های دنیوی. او آرزو می‌کند که ای کاش زندگی‌اش به خوشی و عیش می‌گذشت و بی‌دغدغه مانند بهرام گور زندگی می‌کرد. در پایان، تأکید می‌کند که او آماده است تا به عنوان نایب بهرام خدمت کند و هیچ تقصیری در حق او وارد ندارد.
هوش مصنوعی: ابتدای نامه، نام خداوندی را ذکر کرده که مردم گمراه را به راهی درست هدایت می‌کند.
هوش مصنوعی: خداوندی که نه بالا و پایین دارد و نه وجود و عدم، همه‌چیز به او وابسته است.
هوش مصنوعی: از انسان‌ها تا تمام جانوران و از آسمان‌های بلند و کوه‌های عظیم، همه چیز تحت تأثیر وجود خداوند است.
هوش مصنوعی: همه موجودات در دنیای فانی، همچون نقاشی‌هایی در گالری، به تصویر قدرت و generosity (بخشندگی) خداوند درآمده‌اند.
هوش مصنوعی: در هیچ خواهش یا ارتباطی غیر از خداوندی وجود ندارد.
هوش مصنوعی: آفرینش به واسطهٔ او به سرانجام می‌رسد و مهر و محبت نیز از جانب او تعبیه شده است.
هوش مصنوعی: اوست که مالک زمین و زمان است و همه چیز طبق دستور او بر همین منوال است.
هوش مصنوعی: زمانی که آفرین (حمد و ستایش) از او که آفریننده‌ای بزرگ و بلندمرتبه است، به پایین (زمینی) می‌رسد، پیوند و ارتباط برقرار می‌شود.
هوش مصنوعی: پیام تبریک و احترامی به شاه و شاهزاده داده می‌شود و به آنها می‌گویند که شما کسانی هستید که در دل آسمان (چرخ کبود) مقام بلندی دارید و به همین خاطر مورد احترام هستید.
هوش مصنوعی: هم پادشاه و هم پسر پادشاه، خوبی و انسانیت را به مردم هدیه کرده‌اند.
هوش مصنوعی: من که در واقع کسری هستم (کسر نام)، چرا باید بر اثر دشمنی‌ها خام (بی‌تجربه و نادان) بمانم؟
جهان در مصرع دوم یعنی جهانیان و مردم
هوش مصنوعی: خوشبختی و موفقیت من به خاطر هنر و خلاقیتم است؛ کسی که هنری ندارد، چه زمانی می‌تواند به مقام و افتخاراتی مانند تاج و تخت دست یابد؟
هوش مصنوعی: ما سر بلندی و مقام و جایگاه رفیعی داریم، اما هیچ سر بلندی از طبقات پایین‌تر حقیر و کوچک به حساب نخواهد آمد.
هوش مصنوعی: هرچند که من از زمین (به عنوان پادشاه) حاکم و کسی برتر از مردم هستم، اما پیشوای زیبایی‌های طبیعی و همچنین انسان‌ها نیز به شمار می‌روم.
هوش مصنوعی: من از این سلطنت و پادشاهی خشنود نیستم، چون شیرین‌زبانی و قند و عسل آن به شدت سمی و زیان‌آور است.
هوش مصنوعی: من آنقدر قدرت و توانایی داشتم که ستاره‌ام همیشه جوان بود و همواره در اوج درخشش باقی می‌ماند.
هوش مصنوعی: اگر من خوشحال باشم، می‌دانم که در این مکان بلند، خطر دور نیست.
هوش مصنوعی: ایرانیان با قدرت و شرم، مرا تحت تاثیر قرار دادند و از محبت و نزدیکی خود نرم کردند.
هوش مصنوعی: او (بهرام‌گور) آرزو داشت که پادشاهی کند و بر تارک سلطنت تاجی بگذارد و در قصر سلطنت زندگی کند.
هوش مصنوعی: من منافع و حقوق ملک را حفظ می‌کنم، زیرا این وظیفه‌ای است که بر عهده‌ام گذاشته شده و این کار باعث نمی‌شود که من فقط پادشاهم.
هوش مصنوعی: این مثل در داستان‌ها خیلی خوب است که آرزو دشمن است و علم دوست. به عبارت دیگر، در عالم داستان‌گویی، آرزوها می‌توانند موجب آسیب و دشمنی شوند، در حالی که علم و دانش دوستان حقیقی انسان هستند.
هوش مصنوعی: تو از چنین جهانی که در آن تظاهر و ریا وجود دارد، بی‌خبر هستی و در واقع مالک‌الملک (پادشاه) یک دنیا دیگر هستی که در آن حقیقت و واقعیت حاکم است.
هوش مصنوعی: بهتر است تو کباب گور را به جان بخری، تا هزاران از این کیایی شور (خوشی‌های دنیوی).
هوش مصنوعی: بهتر است به جای هر چیز دیگری، جرعه‌ای از می خوش‌طعم بر لبان روان ببریم، زیرا این لذت از زندگی در مقایسه با هر چیز و هر مصیبتی که بر زیر آسمان می‌گذرد، اولویت دارد.
هوش مصنوعی: تنها کار تو نوشیدن باده و شکار است و با توجه به دردسرهای زمانه، کار دیگری برای انجام دادن نداری.
هوش مصنوعی: اگر حقیقت را بخواهی، همه‌ی جهان از آن توست و جز این، هیچ غمی از حکومت کسی نداری.
هوش مصنوعی: در شب و صبح، به شکار و نوشیدن مشغول است، گاهی خوش می‌گذراند و گاهی می‌خوابد.
هوش مصنوعی: من مثل من روز و شب در شادی غافل از کار مردم نیستم و دل من درد کشیده است.
هوش مصنوعی: گاه به خاطر غم دوستانم دچار ناراحتی می‌شوم و گاه خیالم مشغول دشمنان است.
هوش مصنوعی: کمترین سختی این است که به خاطر کلاهی (قدرت و مقام) باید با کسی مانند تو که شاه هستی، جنگید و شمشیر زد.
هوش مصنوعی: ای خوشا به حال تو که در امان از این مشکلات و فتنه‌ها هستی و درهای خوشبختی بر تو گشوده است.
هوش مصنوعی: ای کاش که شغل و حرفه‌ام چیزی بود که بتواند به من در آرامش و راحتی کمک کند، تا شاید از زحمت و رنج‌های زندگی راحت می‌شدم.
هوش مصنوعی: اگر در کنار تو بودم، زندگی شادی می‌کردم و از خوشی و لذت بهره‌مند می‌شدم، با شراب و نغمه، جانم را به سر و سامان می‌آوردم.
هوش مصنوعی: نمی‌گویم که به خاطر دوری از پادشاهی، از دین و حکومت بی‌خبر هستی.
هوش مصنوعی: تو به حق وارث این مملکت هستی و پادشاهی، میراثی است که به تو رسیده است.
هوش مصنوعی: اما به خاطر ناامیدی و نادرستی‌های پدرت، حمایت و نعمت‌هایی که بر تو سایه می‌افکند، دیگر از سر و سامان تو دور شده است.
هوش مصنوعی: پادشاه ایران می‌گوید که با رعیت خود بد رفتاری نکرده و اگر کسی شکایتی از او داشته باشد، به پیش او خواهد آورد.
هوش مصنوعی: از کارهای زشت او، مردم در شگفت ماندند و او را به خاطر این جنایت، مجرم شناختند.
هوش مصنوعی: از بسیاری ظلم‌هایی که او کرده، گاه با شدت و خشونت عمل کرده و گاه به طور ناگهانی و سریع به خونریزی پرداخته است.
هوش مصنوعی: هیچ‌کس بر این نسل و اصل (تخمه) نیلفد و به کشت و زراعت در این سرزمین نمی‌پردازد.
هوش مصنوعی: اگر کسی نخواهد تو را به مقام پادشاهی برساند، تو هم از این جایگاه پایین نیایی.
هوش مصنوعی: اگر بخواهی از آتش گرم بهره‌مند شوی، باید آهن سرد را به جوش بیاوری و بکوبی.
هوش مصنوعی: من زمانی که به چیزی نیاز داشته باشم، از گنج‌های پنهان خودم بهره‌برداری می‌کنم و آن را آشکار می‌سازم.
هوش مصنوعی: آنچه که بر تو خوشایند است، برای تو منفعت دارد و هزینه‌کردن در راه آن، به نفع تو خواهد بود.
هوش مصنوعی: هرگونه تدبیری که بخواهم بیندیشم تا تو کمبودی نداشته باشی، نخواهم گذاشت که در این کار، هیچ گونه نقص و کمبودی حاصل شود.
هوش مصنوعی: من به عنوان نماینده تو در مسند سلطنت عمل می‌کنم و به تمامی خواسته‌هایت فرمان می‌دهم.
هوش مصنوعی: چون مردم از من سیر شوند و به تدبیر دیگر نیازی نداشته باشند، حکومت تو بر آنان خواهد بود، بدون نیاز به جنگ و شمشیر.
در حال بارگذاری آرایه‌های ادبی...
پیشنهاد تصاویر مرتبط از منابع اینترنتی
راهنمای نحوهٔ پیشنهاد تصاویر مرتبط از گنجینهٔ گنجور
چون بیامد بوعده بر سامند
آن کنیزک سبک زبام بلند
برسن سوی او فرود آمد
گفتی از جنبشش درود آمد
جان سامند را بلوس گرفت
[...]
چیست آن کاتشش زدوده چو آب
چو گهر روشن و چو لؤلؤ ناب
نیست سیماب و آب و هست درو
صفوت آب و گونه سیماب
نه سطرلاب و خوبی و زشتی
[...]
ثقة الملک خاص و خازن شاه
خواجه طاهر علیک عین الله
به قدوم عزیز لوهاور
مصر کرد و ز مصر بیش به جاه
نور او نور یوسف چاهی است
[...]
ابتدای سخن به نام خداست
آنکه بی‌مثل و شبه و بی‌همتاست
خالق الخلق و باعث الاموات
عالم الغیب سامع الاصوات
ذات بیچونش را بدایت نیست
[...]
الترصیع مع التجنیس
تجنیس تام
تجنیس تاقص
تجنیس الزاید و المزید
تجنیس المرکب
[...]
معرفی ترانه‌هایی که در متن آنها از این شعر استفاده شده است
تا به حال حاشیه‌ای برای این شعر نوشته نشده است. 💬 من حاشیه بگذارم ...
برای حاشیه‌گذاری باید در گنجور نام‌نویسی کنید و با نام کاربری خود از طریق آیکون 👤 گوشهٔ پایین سمت چپ صفحات به آن وارد شوید.