گذشت کوکبه ام از فلک که زهره برآمد
زیاده گشت صفا خانه روبم از سفر آمد
بر آستان ثنایم نثار یمن قدم شد
سعادت و شرف مشتری که بر اثر آمد
سزد که سلسله زرین کند چو زهره و پرچین؟
بلی به طالع رودابه عقد زال زر آمد
شمیم نفخه روح القدس شنید مشامم
رسید ثانی مریم ز عیسیم خبر آمد
نوید مایده عیسوی که مریم ما را
بمهرگان ثمر نوبهار ماحضر آمد
ز آشیان خطرناک رست مرغ امیدم
ز بیضه بچه برآوردم و ببال و پر آمد
بس این نشانه شب خیزیم که طایر تسلیم
ز بطن طوق بگردن چو قمری سحر آمد
اگر صحیح طراوت نبینیم عجبی نیست
نماند رنگ برویم که پاره جگر آمد
ز گوشه جگرم بود آب روی تمنا
شکست گونه لعلم که تیشه بر کمر آمد
بسوی ملک فنایم روان ز کشور هستی
بحد سردی و خشگی مزاج گرم و تر آمد
ز کم رطوبتیم شاخ نخل خشگ ثمر داد
چو استخوان رطب کاشتم رطب ثمر آمد
مدار از رحم روزگار چشم فراغت
که همچو کیسه جراح پر ز نیشتر آمد
محیط ظلمت و نورم هزار بار نمودند
ز بطن بدر آیم که دور من بسر آمد
تمام شد خط پرگار من بنقطه آخر
ز دایره بدر آیم که دور من بسر آمد
نتایج ملکوتست از نتیجه طبعم
مشخص است که ام النسا ز بوالبشر آمد
رسید حد تناسل بده هزار قریبم
که هر یک از دگری در قبول پیشتر آمد
کنم تلاش فزونی که بهر دانش فرزند
گواه دانش جد و فضیلت پدر آمد
کنون بحد بلاغت رسد پیمبر وحیم
که بعد سن بلوغم یک اربعین بسر آمد
قدوم دختر بر فضل من چو زهره زهرا
ز بعد بعثت احمد دلیل معتبر آمد
چو نخل قوت؟ خانه بود؟ شهدم
گلم بشهد سرشتند نطفه گلشکر آمد
بخلوت حرمم زان گریخت نقطه صلبی
که صدر دفتر دیوان من پر از گهر آمد
گر از خزف بر من خوارتر نمود مرانش
بنزد مادر خود پربهاتر از گهر آمد
نشاط زمزمه ماکیان و بیضه خویش است
چنان که بانگ خروس از سفیده سحر آمد
حجاب دختر اول ز خانه ساخت نفورم
یکی نبود بسم نور دیده دگر آمد
بروی این دو سعید اخترم سرود و سرور است
طرب کنید که مهمان زهره و قمر آمد
خواص کحل سپاهان غبار مقدمشان داشت
که دست و روی سیه کرده قوت بصر آمد
ز مکر و شعبده عشق هان و هان بخبر باش
که آن پری متمثل بصورت بشر آمد
ز باب؟ از اصابت نظرم بود
جمال من متفرق به چند باب درآمد
بهر هنر صفتم از جمال خوی نمودند
یک آفتاب منیر از هزار غرفه برآمد
کنون ز عین من این مردمان عین؟
که عین انسان انسان عین در نظر آمد
هزار شکر کزین نو رسیده دخت شریفم
ز مغز رحمت سودای مادرش بدر آمد
ز پای تا بسرم از خیال حق همه جان بود
مثال او بضمیرم فتاد جانور آمد
به این قصیده برجسته شد تدارک عیبم
که دختر و پسرم توأمان بیکدگر آمد
بنات نعش نهفتم به حسن نظم چو پروین
به نرد خویش بنازم که بازیم قدرآمد
نبود اگرچه گوارا رسیدنش بمذاقم
به بخت خویش موافق چو شیر با شکر آمد
دل از فراخی جا جمع گشت تاجورنرا
ز خیل حلقه بگوشان سری به حلقه درآمد
چو زهره گر بهبودطست کوکبش نزنم طعن
برادران عقب را چراغ رهگذر آمد
فروغ دوستی آلش از جمال هویداست
خصال جد و پدر از شمایلش سیر آمد
بمهر فاطمه روشن دل آن نشد به چه معنی
به حسن ماده تقویم احسن الصور آمد
گل حدیقه صلب رسول زهره زهرا
که از صباح عروسان شکفته روی تر آمد
لطیفه «انا املح » که از جمال صبیحش
کلاله خم گیسو چو هاله قمر آمد
کشد جماعت نسوان امت از ته دوزخ
بآن دو زلف چو «حبل المتین » که با کمر آمد
چنان رسید به معراج حد حسن جمالش
که قاب قوسین از ابروانش درنظر آمد
ز آب و گل شجری بردمید باغ نبی را
که اصل جمله سادات فرع آن شجر آمد
هزار شاخچه شد سبز زان درخت برومند
که هر کدام برفعت سپهر سایه ور آمد
زدند تیشه کاوش به کان فطرت آدم
نتاج ازو گهر و نسل دیگران شجر آمد
علی سحاب و صدف فاطمه محیط نبی شد
که چون حسین و حسن شان دو قیمتی گهر آمد
چو می کند رخ خاتون خلد زیور و افسر
علیش با دو گهر گوشوار تاج سر آمد
سرادق ملکوتش به این جهان بکشیدند
که دستگاه مهین بود و عرصه مختصر آمد
گذاشتند بخلد برین اثاثیه بیتش
که زود جانب منزل تواند از سفر آمد
لوای مجد به عرش مجید و قبه خضرا
جهان به کلبه و پشمینه ای برو بسر آمد
شتاب داشت که پیمان بحق درست رساند
گذاشت رخت به منزل که در سفر خطر آمد
عوض به مسکنت و فقر کرده جاه جهان را
که فقر لازم شخصست و جاه بر گذر آمد
یقین بدان که ولای علی و مذهب آلش
طریقه ایست که او از صراط راست تر آمد
درست گشت که آل بتول آل رسولست
گهی که زیر عبا با علی و آل برآمد
حدیث اول نوری که بی خلاف درستست
روایتی است که از راویان معتبر آمد
دگر که خلقت حیدر ز نور پاک رسولت
بقول حق نبی از نقاب در خبر آمد
چو این دو قول مطابق کنی بری ز تعصب
بشارتست علی و مصطفی چو ماه و خور آمد
ز شخص فاطمه کان پرده شد میانه هر دو
مثال هر دو چو نور دو چشم و یک نظر آمد
کسی که تفرقه آل مرتضی و نبی کرد
ز مشرکان دوبینش نگر که کج نظر آمد
که در سیادت آل رسول شبهه بیان کرد
که از فضول زبان در زبانه مستقر آمد
اگر بصورت جد گفت بایدش بسزا کشت
وگر بهرزه سرائید دوزخش مقر آمد
بس است از پی الزام دفع شبهه «نظیری »
بیان این دو سه مصرع که لب و مختصر آمد
همیشه تا به سپهر کمال و فضل هویداست
که آفتاب محمد شد و علی قمر آمد
موالیان موحد بر اوج رفعت و دولت
زنند طبل که بر مشرکان دین خطر آمد



با انتخاب متن و لمس متن انتخابی میتوانید آن را در لغتنامهٔ دهخدا جستجو کنید.
هوش مصنوعی: شاعر در این قصیده به مناسبت تولد دختری از نسل پیامبر اسلام، حضرت فاطمه (ع)، به تمجید و ستایش از او و فضایلش پرداخته است. او تولد این دختر را به فال نیک گرفته و آن را نشانهای از سعادت و شرف میداند. شاعر به زیباییهای فاطمه و نقش او در تاریخ اسلام اشاره میکند و او را به عنوان مقامی عالی و نورانی در میان زنان معرفی میکند. در ادامه، به پیوند خاندانی او با پیامبر و امام علی اشاره میکند و بر اهمیت ولایت و خط آل رسالت تاکید دارد. این شعر در نهایت به قدردانی از نعمت وجود حضرت فاطمه (ع) و پیوندش با عالم هستی میپردازد.
هوش مصنوعی: با برآمدن ستارهٔ زهره (تولد دختر)، شکوه من از فلک هم بالاتر رفت. صفا و پاکی خانهام بیشتر شد، زیرا خانهروب من (دخترم) از سفر عدم به خانه آمد.
هوش مصنوعی: خجستگی قدم او بر آستان مدح من نثار شد. در پی زهره، سعادت و شرف مشتری (ستارهٔ نیکاختری) نیز رسید.
هوش مصنوعی: سزاوار است که او مانند زهره گیسوی زرین و پرچین داشته باشد. آری، زال زر هم به طالع و بخت رودابه به وصال او رسید.
هوش مصنوعی: بوی دم روحالقدس به مشامم رسید. مریمی دیگر آمد و گویی از عیسای من خبر آورد.
هوش مصنوعی: این مژدهٔ مائدهٔ عیسوی است: برای مریم ما در فصل مهرگان، میوهٔ نوبهار آماده رسید. یعنی نعمتی بیهنگام و شگفت روزی شد.
هوش مصنوعی: پرندهٔ امید من از آشیانهٔ پرخطر رهایی یافت. جوجه از تخم بیرون آمد و بال و پر گرفت؛ یعنی زایمان به سلامت گذشت.
هوش مصنوعی: همین نشانهٔ شبزندهداری و دعای من بس است که پرندهٔ تسلیم، مانند قمری سحرگاهی با طوقی بر گردن، از شکم مادر بیرون آمد.
هوش مصنوعی: اگر مرا تندرست و شاداب نمیبینی شگفت نیست. رنگی بر چهرهام نمانده، چون پارهای از جگرم (فرزندم) جدا شده است.
هوش مصنوعی: آبروی آرزویم از گوشهٔ جگرم بود. رنگ لعلگون چهرهام شکست، چون گویی تیشه بر کمرم خورد.
هوش مصنوعی: از کشور هستی به سوی سرزمین نیستی روانم. مزاج گرم و تر جوانیام به سردی و خشکی پیری رسیده است.
هوش مصنوعی: با همهٔ کمیِ رطوبت و توان، شاخهٔ خشک نخل من بار داد؛ گویی هستهٔ خرما کاشتم و خرما رویید. (اشاره به نخل خشکی که برای مریم بار داد.)
هوش مصنوعی: از رحم روزگار امید آسودگی نداشته باش، چون مانند کیسهٔ جراح پر از نیشتر است. «رحم» هم به معنای مهربانی است و هم زهدان.
هوش مصنوعی: بارها دریای تاریکی و روشنایی را به من نشان دادند. اکنون باید بیرون بروم، چون دورهٔ من به پایان رسیده است.
هوش مصنوعی: خط پرگار عمرم به نقطهٔ پایانی رسید. از این دایره بیرون میروم، چون نوبت من سر آمده است.
هوش مصنوعی: آنچه از طبع من زاده میشود از عالم ملکوت است. روشن است که مادر زنان (حوا) از پدر آدمیان (آدم) پدید آمد؛ دختر من نیز چنین از من پدید آمده است.
هوش مصنوعی: زادهای طبع من (شعرهایم) نزدیک به ده هزار رسیدهاند و هر یک در پسند مردم از دیگری پیش افتاده است.
هوش مصنوعی: برای افزونی میکوشم، چون گواه دانش فرزند، دانش نیا و فضیلت پدر است.
هوش مصنوعی: اکنون که چهل سال از بلوغم گذشته، وحی طبع من به کمال بلاغت میرسد؛ چنانکه پیامبر در چهلسالگی به رسالت رسید.
هوش مصنوعی: آمدن دختر بر فضل من دلیلی معتبر شد، چنانکه تولد حضرت زهرا پس از بعثت پیامبر نشانهٔ بزرگی او بود.
هوش مصنوعی: گل وجود مرا با عسل سرشتهاند، از این رو نطفهام چون گلشکر شیرین شد و فرزندی شیرین پدید آمد.
هوش مصنوعی: آن نطفه به خلوت حرم من پناه برد، چون سرآغاز دفتر دیوان من پر از گوهر بود. گویی دختر را گوهری در شمار گوهرهای شعرش میداند.
هوش مصنوعی: اگر او در نظر من از سفال هم بیارزشتر نمود، او را مران، چون نزد مادرش از گوهر گرانبهاتر است.
هوش مصنوعی: شادی و آواز مرغ خانگی از تخم و جوجهٔ خود اوست؛ همانگونه که بانگ خروس هم با سپیدی سحر برمیخیزد. یعنی پدر نیز از فرزند خود شاد است و نغمه سر میدهد.
هوش مصنوعی: آمدن دختر نخست مرا از خانه گریزان و دلزده کرده بود. هنوز یکی برایم بس نبود که نور دیدهٔ دیگری هم آمد.
هوش مصنوعی: با دیدن روی این دو دختر نیکاختر، سرود و شادی دارم. شادی کنید که زهره و ماه به مهمانی آمدهاند.
هوش مصنوعی: گرد قدم آنها خاصیت سرمهٔ اصفهان را داشت؛ هرچند در آغاز روی و دست را سیاه کرد، سرانجام مایهٔ روشنی و نیروی چشم شد. اشاره دارد به اینکه نخست از تولد دختر روسیاه و دلگیر شد و سپس روشنی چشمش گشت.
هوش مصنوعی: آگاه باش و از نیرنگ و افسون عشق غافل مشو، که آن پری به صورت انسان درآمده است. یعنی این دختر پریِ نیکویی است که به شکل آدمی آمده است.
هوش مصنوعی: متن این بیت افتادگی دارد. ظاهراً میگوید زیبایی من از راه درستی نگاهم در چند جا پراکنده شد، یعنی در فرزندانم جلوه کرد.
هوش مصنوعی: هر یک از هنرها و صفتهای مرا در زیبایی و خوی خود نشان دادند؛ گویی یک خورشید روشن از هزار پنجره سر برآورد.
هوش مصنوعی: متن این بیت ناقص است. ظاهراً میگوید این فرزندان از چشم من پدید آمدهاند و مردمک چشم انسان در نظر، خودِ انسان است؛ بازی با دو معنای «مردمک» و «مردم» و با «عین».
هوش مصنوعی: هزار بار شکر که به سبب این دختر نوزاد و گرامی، سودا و اندوه از سر مادرش بیرون رفت و رحمت جای آن را گرفت.
هوش مصنوعی: سراپای من از اندیشهٔ حق جان شده بود؛ چون صورت آن خیال در ضمیرم افتاد، به شکل موجودی زنده پدید آمد.
هوش مصنوعی: با این قصیدهٔ برجسته عیب من جبران شد؛ زیرا این شعر پسر من است و با دخترم همزاد و توأمان به دنیا آمد.
هوش مصنوعی: دختران خود را که چون ستارگان بناتالنعش پراکندهاند، با زیبایی نظم مانند ستارگان پروین به هم پیوستم. به بازی نرد خود مینازم که مهرهام خوب نشست و بازی به کام من درآمد.
هوش مصنوعی: هرچند آمدن این دختر نخست به ذائقهام گوارا نبود، با بخت من سازگار افتاد، چنانکه شیر با شکر سازگار است.
هوش مصنوعی: دل تاجداران از گشادگی جا آسوده شد، چون از میان گروه بندگانِ حلقهبهگوش کسی دیگر به حلقه درآمد. یعنی دختر نیز خدمتگزاری تازه برای بزرگان است.
هوش مصنوعی: اگر ستارهٔ او مانند زهره زنانه است، بر او طعنه نمیزنم؛ زیرا چراغ راه برادرانی شد که پس از او خواهند آمد. یعنی امید است پس از او پسرانی به دنیا بیایند.
هوش مصنوعی: پرتو دوستی خاندان پیامبر از زیبایی او آشکار است و خصلتهای پدر و نیاکانش از سیمایش پیداست.
هوش مصنوعی: چگونه ممکن است دل او به مهر فاطمه روشن نباشد؟ زنانگی او مانع نیست، زیرا در زیبایی زنانه نیز آفرینش «احسن تقویم» و بهترین صورت پدید آمده است.
هوش مصنوعی: حضرت زهرا گل باغِ نسل پیامبر و درخشنده چون ستارهٔ زهره است و رویش از عروسان صبحگاهی شکفتهتر است.
هوش مصنوعی: او نکتهٔ سخن پیامبر «من ملیحترم» است؛ از جمال سپیدش، حلقه و خم گیسو مانند هالهای گرد ماه نمایان شد.
هوش مصنوعی: زنان امت را با دو زلف خود که چون «ریسمان استوار» خداست و تا کمر میرسد، از ژرفای دوزخ بیرون میکشد. اشاره به شفاعت حضرت زهرا دارد.
هوش مصنوعی: زیبایی او چنان به اوج کمال رسید که ابروانش در نظر، «قاب قوسین» معراج پیامبر را به یاد میآورد.
هوش مصنوعی: از وجود خاکی حضرت فاطمه درختی در باغ پیامبر رویید که همهٔ سادات شاخهای از آن درخت هستند و نسبشان به آن میرسد.
هوش مصنوعی: از آن درخت پربار هزاران شاخهٔ کوچک سبز شد که هر یک در بلندی مانند آسمان سایهگستر است. مقصود فرزندان و نوادگان فراوان و بلندمرتبهٔ فاطمه است.
هوش مصنوعی: وقتی سرشت آدمی را مانند معدنی کاویدند، فرزندان فاطمه گوهر از آب درآمدند و نسل دیگران درختی معمولی. یعنی نسل او از همه گرانبهاتر است.
هوش مصنوعی: علی همچون ابر بود، فاطمه همچون صدف و پیامبر همچون دریا، و از این سه، حسن و حسین مانند دو مروارید گرانبها پدید آمدند.
هوش مصنوعی: آنگاه که بانوی بهشت چهرهاش را با زیور و تاج میآراید، علی تاج سر اوست و آن دو گوهر، یعنی حسن و حسین، گوشوارهای او هستند.
هوش مصنوعی: سراپردهٔ آسمانی فاطمه را در این جهان برپا کردند، اما شکوه او بسیار بزرگ بود و میدان این دنیا برایش تنگ.
هوش مصنوعی: اسباب خانهٔ او را در بهشت برین باقی گذاشتند تا بتواند زود از سفر دنیا به خانهٔ اصلی خود بازگردد. اشاره به کوتاهی عمر اوست.
هوش مصنوعی: پرچم بزرگی او بر عرش و گنبد سبز آسمان افراشته بود، اما زندگی دنیاییاش در کلبهای محقر و با جامهای پشمین به پایان رسید.
هوش مصنوعی: شتاب داشت که پیمان خود با خدا را سالم به مقصد برساند، پس بار و بنه را در منزل گذاشت، چون در سفر دنیا خطر بود.
هوش مصنوعی: او مقام و جاه دنیا را با فروتنی و فقر عوض کرد، زیرا فقر همیشه همراه آدمی میماند و جاه گذراست.
هوش مصنوعی: یقین بدان که دوستی علی و پیروی از مذهب خاندان او راهی است راستتر از صراط.
هوش مصنوعی: آنگاه که پیامبر با علی و خاندانش زیر عبا گرد آمدند، ثابت شد که خاندان فاطمه همان خاندان پیامبرند. اشاره به ماجرای حدیث کسا.
هوش مصنوعی: حدیث «نخستین آفریده نور من است» بیهیچ اختلافی درست است و راویان معتبر آن را نقل کردهاند.
هوش مصنوعی: حدیث دیگر این است که آفرینش علی از نور پاک پیامبر بوده است، و این خبر به سخن راست پیامبر آشکارا رسیده است.
هوش مصنوعی: اگر بیتعصب این دو حدیث را کنار هم بگذاری، این مژده به دست میآید که پیامبر و علی مانند خورشید و ماهاند.
هوش مصنوعی: به واسطهٔ فاطمه که میان آن دو پیوند و پرده شد، پیامبر و علی مانند نور دو چشماند که یک نگاه دارند.
هوش مصنوعی: هر کس میان خاندان علی و پیامبر جدایی بیندازد، او را از مشرکان دوبین و کجنگر بدان.
هوش مصنوعی: کسی که در سید بودن خاندان پیامبر شبهه افکند، به سبب زباندرازی و یاوهگویی جایش در زبانههای آتش است.
هوش مصنوعی: اگر این سخن را جدی گفته باشد، سزاوار کشتن است، و اگر بیهوده گفته باشد، جایگاهش دوزخ است.
هوش مصنوعی: نظیری، برای رد این شبهه و قانع کردن مخالف، همین چند مصراع کوتاه و پرمغز بس است.
هوش مصنوعی: تا زمانی که در آسمان کمال و فضیلت آشکار است که محمد خورشید است و علی ماه،
هوش مصنوعی: دوستداران یکتاپرست بر اوج بلندی و اقبال طبل پیروزی بکوبند، چرا که خطر بر مشرکان دین فرود آمده است.
در حال بارگذاری آرایههای ادبی...
پیشنهاد تصاویر مرتبط از منابع اینترنتی
راهنمای نحوهٔ پیشنهاد تصاویر مرتبط از گنجینهٔ گنجور
از این حیات چه حاصل که در فراق سرآمد
بیا که جان نزاری ز اشتیاق برآمد
سر چه داری و رایِ کجا ، که از سر رحمت
نیامدی به سرم باز و وعده ها به سر آمد
نیازمندی جانم به التقای جمالت
[...]
دلا گذشت شب هجر و یار از سفر آمد
ز خواب غم بگشا دیده کافتاب برآمد
شب فراق من سخت جان سوخته دل را
سهیل طلعت آن مه ستاره سحر آمد
فدای سنگ سبک خیز یار باد سر من
[...]
مرا که دوش دو چشم از غم نگار تر آمد
پگاه آن که ستاره روان شود سحر آمد
چنان که گل شکفد سرو بالا از اثر ابر
ز گریه ام صنم من به خنده جلوه گر آمد
که هان مرغ «وفایی» شب فراق سرآمد
[...]
غمی نرفته ز دل ، بر دلم غم دگر آمد
کهن نگشته حدیثی، حدیث تازه تر آمد
شبان تیره امیدم بدی به صبح سعادت
ببین که صبح مرادم، ز شام تیره تر آمد
به هر کجا که روم قسمتم بلاست چه سازم؟
[...]
معرفی ترانههایی که در متن آنها از این شعر استفاده شده است
تا به حال حاشیهای برای این شعر نوشته نشده است. 💬 من حاشیه بگذارم ...
برای حاشیهگذاری باید در گنجور نامنویسی کنید و با نام کاربری خود از طریق آیکون 👤 گوشهٔ پایین سمت چپ صفحات به آن وارد شوید.