هرچه در معرض فنا باشد
دل درو بستن از خطا باشد
مال دنیا تمام عاریت است
عاریت را بقا کجا باشد؟
لیک این عاریت که می گویم
دست افزار کارها باشد
هرچه در خیر کار فرمایی
نفع آن کار مر تو را باشد
ور به غفلت معطلش داری
رود و غفلت از قفا باشد
مال دنیا چو سیل درگذرست
سیل در خانه کی روا باشد؟
سر به صحرا و کشت زارش ده
تا تو را حاصل و نما باشد
هرچه ده در عوض بود یک را
حسرت از رفتنش چرا باشد؟
بخل و همت چو بوی نیک، بد است
شهرتش در کف صبا باشد
به خوشی بو ز ناف ها آرد
گرچه در چین و در خطا باشد
به بدی بو برد ز مزبله ها
گرچه در خانه و سرا باشد
آدمی را به قدر همت و بخل
همه جا قیمت و بها باشد
زین کریمان اگرچه سایل را
خاک در دیده توتیا باشد
مرد را همت بلندخوش است
گر شهنشه اگر گدا باشد
هفت دریا به جنب خاطر من
ژاله در کام اژدها باشد
سایلان کفم که هرچه دهد
کمش افزون ز مدعا باشد



با انتخاب متن و لمس متن انتخابی میتوانید آن را در لغتنامهٔ دهخدا جستجو کنید.
هوش مصنوعی: شاعر در این قصیده میگوید مال دنیا ناپایدار و امانتی است و نباید به آن دل بست، اما میتوان آن را ابزار کار نیک کرد و مانند سیلی که به کشتزار روانه شود، از آن بهره گرفت. سپس بخشندگی را به بوی خوش و بخل را به بوی بد مانند میکند که آوازهی هر دو همه جا میپیچد و ارزش آدمی را تعیین میکند. در پایان همت بلند را برای شاه و گدا یکسان نیکو میداند و از بلندی همت و دستودلبازی خود سخن میگوید.
هوش مصنوعی: هر چیزی که نابودشدنی است، دل بستن به آن اشتباه است.
هوش مصنوعی: ثروت دنیا همه امانتی و قرضی است و چیز امانتی پایدار نمیماند.
هوش مصنوعی: اما همین مال امانتی که از آن سخن میگویم، ابزار انجام کارهاست.
هوش مصنوعی: هر اندازه از آن را در کار نیک به کار ببری، سودش به خود تو میرسد.
هوش مصنوعی: و اگر از روی غفلت آن را بیاستفاده نگه داری، از دستت میرود و تنها غفلت و پشیمانی برایت به جا میماند.
هوش مصنوعی: مال دنیا مانند سیل گذراست، و راه دادن سیل به درون خانه درست نیست.
هوش مصنوعی: این سیل را به سوی صحرا و کشتزار روانه کن تا برایت محصول و رشد به بار آورد؛ یعنی مال را در راه نیکی و بخشش خرج کن.
هوش مصنوعی: چیزی که در برابر یک، ده عوض میدهد، چرا از رفتن آن حسرت بخوریم؟ اشاره به پاداش دهبرابر بخشش و کار نیک است.
هوش مصنوعی: بلندهمتی مانند بوی خوش و بخل مانند بوی بد است و آوازهی هر دو را باد صبا به همه جا میبرد.
هوش مصنوعی: باد صبا بوی خوش را از نافههای مشک میآورد، هرچند آن نافهها در سرزمین دور چین و ختا باشند؛ یعنی نام نیک بخشنده از دور هم شنیده میشود.
هوش مصنوعی: و بوی بد را از زبالهدانها میپراکند، هرچند در خانه و سرای نزدیک باشد؛ یعنی بدنامی بخیل هم پوشیده نمیماند.
هوش مصنوعی: ارزش و بهای آدمی در همه جا به اندازهی همت یا بخل اوست.
هوش مصنوعی: هرچند گدا خاک درِ این بخشندگان را مانند سرمه بر چشم میکشد و گرامی میدارد.
هوش مصنوعی: برای انسان همت بلند نیکوست، چه پادشاه باشد چه گدا.
هوش مصنوعی: شاعر میگوید هفت دریا در برابر همت و دل گشادهی من مانند قطرهی شبنمی در دهان اژدهاست.
هوش مصنوعی: کسانی که از دست من درخواست میکنند، هرچه دستم ببخشد، کمترینش از آنچه خواسته بودند بیشتر است.
در حال بارگذاری آرایههای ادبی...
پیشنهاد تصاویر مرتبط از منابع اینترنتی
راهنمای نحوهٔ پیشنهاد تصاویر مرتبط از گنجینهٔ گنجور
تا تو را در جهان بقا باشد
عز و اقبال در قفا باشد
ای بزرگی که تابش خورشید
پیش رای تو چون سها باشد
هر بزرگی که در جهان بینند
[...]
صدر بابوئیان سزا باشد
کاندرو عقل را ثنا باشد
آنکه آزاده را پس از ایزد
بندگی کردنش هوا باشد
وانکه بگذشته از پرستش حق
[...]
نه غلط گفتم این خطا باشد
که طراز سخن ثنا باشد
هرچه با من کنی روا باشد
برگ آزار تو کرا باشد
چون تو در عیش و خرمی باشی
گر نباشد رهی روا باشد
چند گویی که از بلا بگریز
[...]
هر عصایی نه اژدها باشد
هرگیاهی نه کیمیا باشد
معرفی ترانههایی که در متن آنها از این شعر استفاده شده است
تا به حال حاشیهای برای این شعر نوشته نشده است. 💬 من حاشیه بگذارم ...
برای حاشیهگذاری باید در گنجور نامنویسی کنید و با نام کاربری خود از طریق آیکون 👤 گوشهٔ پایین سمت چپ صفحات به آن وارد شوید.