دم حق دمید در ما، دم فضل لایزالی
چه مبارک است این دم ز جناب فضل عالی
چو جناب ذوالجلالت همه بر کمال دیدم
گنه است اگر نگویم که تو ذات ذوالجلالی
صنما ز طرف برقع رخ همچو ماه بنما
که سرای «کن فکان » شد ز وجود غیر خالی
چه خیال نقش بندم که نه صورت تو باشد
که شد از رخ تو روشن که تو نقش هر خیالی
به جمال و حسن و خوبی نکنم ستایش تو
که تو همچنان که هستی همه حسنی و جمالی
رسدت که گوی خوبی ببری ز جمله خوبان
که تو آن مه ملیحی که به حسن بی مثالی
عدم و زوال و نقصان به تو راه از آن ندارد
که تو آن خجسته مهری که منزه از زوالی
ز فراق و درد دوری نکنم حدیث از آنرو
که چو روح و نطق با من شب و روز در وصالی
به کمال اگر تواند صفتت فزونتر آید
بنمای تا بگویم که فزونتر از کمالی
بشری به صورت تو نشنیدم الله الله
چه جمیل حسن و خلقی، چه لطیف زلف و خالی
بنما به خلق عالم رخ و نفی ما سوا کن
که به صاد و عین بهره دهد آن به جیم و دالی
به تو چون غنی نباشم که به وصف درنیایی
که چه بی کرانه ملکی و چه بی شماره مالی
شب قدر اگرچه بهتر ز هزار ماه باشد
تو به قدر و رفعت افزون ز هزار ماه و سالی
ز شراب فضل ما را قدحی ده، ای نسیمی!
که تو جام آفتابی و تو روح لایزالی



با انتخاب متن و لمس متن انتخابی میتوانید آن را در لغتنامهٔ دهخدا جستجو کنید.
هوش مصنوعی: این غزل در ستایش فضلالله نعیمی، پیشوای حروفیه، است و او را مظهر ذات حق و جمال مطلق میداند. شاعر میگوید جهان از غیر او تهی است، او نقش هر خیال است و از زوال و نقصان پاک است. همچنین او را همیشه با خود در وصال میبیند و قدرش را برتر از شب قدر میشمارد. در پایان، با خطاب به خود، جامی از شراب «فضل» طلب میکند.
هوش مصنوعی: نَفَس حق، یعنی نفس فضلِ ازلی و همیشگی، در ما دمیده شد. این دمی که از درگاه بلند «فضل» رسیده بسیار فرخنده است. «فضل» هم به معنای بخشش الهی است و هم اشاره به فضلالله نعیمی، پیشوای حروفیه.
هوش مصنوعی: چون درگاه شکوهمند تو را از هر جهت کامل دیدم، اگر نگویم که تو خودِ ذات خداوند صاحبجلالی، گناه کردهام. این سخن بر پایهٔ باور حروفیان است که فضلالله را مظهر ذات حق میدانستند.
هوش مصنوعی: ای محبوب، از کنارهٔ روبند چهرهٔ ماهمانندت را نشان بده؛ زیرا جهانِ «کن فیکون» یعنی سرای آفرینش از وجود غیر تو خالی شده و جز تو کسی در آن نیست.
هوش مصنوعی: چه تصویری در خیال بسازم که صورت تو نباشد؟ از چهرهٔ تو آشکار شد که تو خودِ نقش هر خیال و تصوری هستی.
هوش مصنوعی: تو را با صفت زیبایی و نیکویی نمیستایم، زیرا تو همانگونه که هستی سراسر حُسن و جمالی و نه دارندهٔ زیبایی.
هوش مصنوعی: سزاوار توست که در زیبایی از همهٔ زیبارویان پیشی بگیری؛ زیرا تو ماه نمکینی هستی که در زیبایی همتا نداری.
هوش مصنوعی: نیستی و نابودی و کاستی به تو راه ندارد، چون تو آن خورشید فرخندهای هستی که از زوال و افول پاک است.
هوش مصنوعی: از جدایی و درد دوری سخن نمیگویم، زیرا تو مانند جان و گفتار، شب و روز با من در پیوندی و از من جدا نیستی.
هوش مصنوعی: اگر ممکن است صفتی برتر از کمال برای تو یافت شود، آن را نشانم بده تا بگویم که از کمال هم فراتری.
هوش مصنوعی: شگفتا! هرگز نشنیدهام انسانی به زیبایی تو باشد. چه زیبایی و خوی نیکی و چه زلف و خال لطیفی داری.
هوش مصنوعی: چهرهات را به مردم جهان نشان بده و هر چه جز خدا را نفی کن. مصراع دوم ظاهراً با رمز حروف «صاد» و «عین» و «جیم» و «دال» در شیوهٔ حروفی اشاره دارد که آن چهره بهره و معنایی میبخشد؛ معنای دقیق آن روشن نیست.
هوش مصنوعی: چگونه با تو بینیاز و توانگر نباشم، حال آنکه در وصف نمیگنجی؟ تو چه پادشاهی بیکران و چه ثروت بیشماری هستی.
هوش مصنوعی: هرچند شب قدر از هزار ماه بهتر است، تو در ارزش و بلندی از هزار ماه و سال هم برتری. این بیت به آیهٔ «لیلة القدر خیر من الف شهر» اشاره دارد.
هوش مصنوعی: ای نسیمی، از شراب «فضل» جامی به ما بده؛ زیرا تو جامِ خورشیدی و روح جاودانهای. شاعر با تخلص خود، خویش را بهعنوان ساقی و برخوردار از فیض فضل خطاب میکند.
در حال بارگذاری آرایههای ادبی...
پیشنهاد تصاویر مرتبط از منابع اینترنتی
راهنمای نحوهٔ پیشنهاد تصاویر مرتبط از گنجینهٔ گنجور
بَسَم از هوا گرفتن که پری نماند و بالی
به کجا روم ز دستت؟ که نمیدهی مَجالی
نه رَهِ گُریز دارم نه طریق آشنایی
چه غمْ اوفتادهای را که تواند احتیالی؟
همه عمر در فراقت بگذشت و سهل باشد
[...]
به هواست برق امشب بطلب پریّ و بالی
قدمی بساز از سر نو گرت مجالی
بلی ای طبیب گفتی که علاج هجر وصلست
چه کنم به درد حرمان که ندارم احتمالی
به سیاهچال هجران شبی ار به روز آری
[...]
عجب آمدم که آمد ز تو مژدهٔ وصالی
که به عمر خود ندادم به وصالت احتمالی
بنما رخ ار چه شاهی ز حجاب طره گاهی
که شبی به روی ماهی نگرم ز بعد سالی
به تو زیید ار که خوبان به رخت شوند قربان
[...]
بخیال ماه رویت بودم ز ضعف حالی
که ز ماه نو به خاطر برسد تو را خیالی
حرکات چشم مست و خط سبزت این نماید
که بسبزه زار جنت بچمد همی غزالی
برخت ز خط و خالت بنوشته کلک قدرت
[...]
معرفی ترانههایی که در متن آنها از این شعر استفاده شده است
تا به حال حاشیهای برای این شعر نوشته نشده است. 💬 من حاشیه بگذارم ...
برای حاشیهگذاری باید در گنجور نامنویسی کنید و با نام کاربری خود از طریق آیکون 👤 گوشهٔ پایین سمت چپ صفحات به آن وارد شوید.