شق شد سماوات دخان از وجه خوب دلبران
اینک دلیل روز حشر آمد برای بندگان
شق القمر هم ناظران آمد دلیل دیگرش
سنت خلیل الله کرد احمد به روی خود عیان
(بشکافت صدر خویش را، کردند اخوان رسول
آمد چو در نطق خدا شرق و زمین دیگر نشان)
(چون نام خود چاره گری آورد از چار آسمان
تا دین تمام آید بدو وعده چو بوده است از زمان)
ای سالک راه خدا! روز مسیحا را طلب
وعده همان بوده است کان آمد فرود از آسمان
تا چون یهودی بی خبر از وی نمانی بی نصیب
رمز و اشارت ها صریح گردد چو آیم در میان
نطق خدا می دانی اش زیرا که بوده است قول او:
گر نطق حق آری پدید، آید مسیح از آسمان
قوت که هست از ذات حق عیسی همین آنروز گفت
او در من است و من در او هر دو یکیم ای سالکان!
چون این سخن نقل است از او اندر کتبهای شما
دانید او را کردگار الا ز تقلید و گمان
قول مسیح است این که من هستم محیط کل شی ء
این صورت و جسم است این معنی که باشد در میان
صورت کجا گیرد وجود چون نطق ناید در میان
نطقی که از سی و دو خط می آید اندر هر زبان
گر جسم ظاهر بود این، ریزید و پوسید و برفت
ورنه که معنی دانی اش بی نطق کی گردد عیان
نطقی که با ذات خدا چون نور خورشید آمده
بر روی عیسی صورتش از نطق ها ظاهر بخوان
گفتی که آدم را خدا بر صورت خود آفرید
دانی چو صورت را صفت، باز آن صفت را نوردان
رمز و اشارتها چنین چون کرد روشن نطق حق
در مظهر نطق خدا سلطان بی جا و مکان
هر هفته سی و دو نماز آورد او اندر حجاز
می کرد با سوز و نیاز تا خوش درآمد در جهان
تکرار کردم بارها این هم مزیدش می کنم
گر شرح این جویی مخوان غیر از کتاب جاودان
روشن چو شد اسرارها از نطق پاک فضل حق
ایمن برو آسوده شو آزاد گرد اندر جهان
در صور اسرافیل چون نفخه به امر حق دمید
حشر خلایق اجمعین کرد آن خدای انس و جان



با انتخاب متن و لمس متن انتخابی میتوانید آن را در لغتنامهٔ دهخدا جستجو کنید.
هوش مصنوعی: این غزل بیانی از باورهای حروفیه است. شاعر نشانههای رستاخیز، یعنی شکافتن آسمان و ماه، را در چهرهٔ انسان میبیند و فرود آمدن مسیح را به آشکار شدن «نطق خدا» در سیودو حرف تعبیر میکند. او با استناد به سخن عیسی، «او در من است و من در او»، و به حدیث آفرینش آدم بر صورت خدا، حقیقت انسان را صورتِ کلام الهی میداند. در پایان، خواننده را به جاوداننامهٔ فضلالله ارجاع میدهد و آشکار شدن این رازها را همان دمیدن صور و رستاخیز خلق میشمارد.
هوش مصنوعی: آسمانِ دودگون از چهرهٔ زیبای دلبران شکافته شد؛ این نشانهٔ روز رستاخیز است که برای بندگان آشکار شده است. در نگاه حروفی، چهرهٔ انسان جایگاه ظهور حق و رستاخیز است.
هوش مصنوعی: ای بینندگان، شکافته شدن ماه نیز دلیل دیگری بر این رستاخیز است؛ و احمد (پیامبر اسلام) سنت ابراهیم خلیل را بر چهرهٔ خود آشکار کرد.
هوش مصنوعی: پیامبر سینهٔ خود را شکافت (اشاره به داستان شق صدر) و یاران و برادرانش آن را دیدند؛ و چون در سخن خدا آمد، مشرق و زمین نشانی دیگر شد. معنای دقیق این بیت روشن نیست.
هوش مصنوعی: چون نامِ او از چهار آسمان چارهای آورد، دین با او کامل شود، چنانکه از دیرباز وعده داده شده بود. احتمالاً اشارهای حروفی به چهار حرفِ نامِ محمد است.
هوش مصنوعی: ای رهرو راه خدا، روز ظهور مسیح را بجوی؛ وعده همین بوده است که او از آسمان فرود آید.
هوش مصنوعی: تا مانند یهودیان از او بیخبر و بیبهره نمانی؛ هنگامی که من به میان آیم، رمزها و اشارهها آشکار و روشن میشوند.
هوش مصنوعی: او را سخن خدا بدان، زیرا گفتهٔ او این بوده است که اگر سخن حق را آشکار کنی، مسیح از آسمان فرود میآید.
هوش مصنوعی: عیسی دربارهٔ نیرویی که از ذات حق است، آن روز گفت: ای رهروان، او در من است و من در اویم و ما هر دو یکی هستیم.
هوش مصنوعی: این سخن در کتابهای شما از عیسی نقل شده است، ولی شما تنها از روی تقلید و گمان او را آفریدگار میدانید و حقیقت آن را درنمییابید.
هوش مصنوعی: این گفتهٔ مسیح است که من بر همه چیز احاطه دارم؛ این صورت و جسم است و آن معنایی که در میان است حقیقت اوست.
هوش مصنوعی: تا سخن در میان نیاید، صورت چگونه هستی مییابد؟ سخنی که در هر زبانی از سیودو حرف و خط پدید میآید. اشاره به باور حروفیان به سیودو حرف و سیودو خطِ چهره است.
هوش مصنوعی: اگر او تنها همین جسم ظاهری بود، فرو ریخت و پوسید و از میان رفت؛ وگرنه معنایی را که از او میشناسی، بی سخن چگونه میتوان آشکار دید؟
هوش مصنوعی: آن سخنی را که همچون نور خورشید همراه ذات خداست، به صورتِ حروفی آشکار بر چهرهٔ عیسی بخوان.
هوش مصنوعی: تو خود گفتی که خدا آدم را بر صورت خویش آفرید؛ پس صورت را صفتِ حق بدان و آن صفت را نیز نور بشمار.
هوش مصنوعی: چون سخن حق رمزها و اشارهها را اینگونه روشن کرد، پادشاهِ بیجا و بیمکان در مظهرِ سخن خدا آشکار شد.
هوش مصنوعی: او در حجاز سیودو نماز به جا میآورد و آن را با سوز و نیاز ادامه میداد تا بهخوبی در جهان ظاهر شد. احتمالاً عدد سیودو در اینجا نیز اشارهای حروفی است.
هوش مصنوعی: این را بارها تکرار کردهام و باز هم بر آن میافزایم؛ اگر شرحش را میخواهی، جز «کتاب جاودان» را مخوان. «کتاب جاودان» اشاره به جاوداننامهٔ فضلالله استرآبادی، بنیانگذار حروفیه، است.
هوش مصنوعی: اکنون که رازها از سخن پاک «فضل حق» روشن شد، با خاطری ایمن برو، آسوده باش و آزادانه در جهان بگرد. «فضل حق» اشاره به فضلالله استرآبادی است.
هوش مصنوعی: چون به فرمان حق در صور اسرافیل دمیده شد، خدای آدمیان و پریان همهٔ آفریدگان را برانگیخت. در نگاه شاعر، آشکار شدن این سخن همان رستاخیز است.
در حال بارگذاری آرایههای ادبی...
پیشنهاد تصاویر مرتبط از منابع اینترنتی
راهنمای نحوهٔ پیشنهاد تصاویر مرتبط از گنجینهٔ گنجور
انوار و ظلمت را مکان بر جای و دائم تازنان
ای مادر نامهربان هم سالخورده هم جوان
چون کرد پیشآهنگ را در زیر محمل ساربان
بر پشت پیشآهنگ شد از خیمه شمع کاروان
آن چون مه ناکاسته چون گلبن پیراسته
همچون بهشت آراسته روشن چو خرم بوستان
صافی تن او نسترن بویا بر او یاسمن
[...]
داری تو ای سرو روان بر لاله و بر ارغوان
از مشک و عنبر صولجان از عشقت ای حور جنان
لا تحترق منی الجنان
لا تبل نفسی بالهوان
ای عاشقان ای عاشقان هنگام کوچ است از جهان
در گوش جانم میرسد طبل رحیل از آسمان
نک ساربان برخاسته قطّارها آراسته
از ما حلالی خواسته چه خفتهاید ای کاروان
این بانگها از پیش و پس بانگ رحیل است و جرس
[...]
معرفی ترانههایی که در متن آنها از این شعر استفاده شده است
تا به حال حاشیهای برای این شعر نوشته نشده است. 💬 من حاشیه بگذارم ...
برای حاشیهگذاری باید در گنجور نامنویسی کنید و با نام کاربری خود از طریق آیکون 👤 گوشهٔ پایین سمت چپ صفحات به آن وارد شوید.