مکر جهان را پدید نیست کرانه
دام جهان را زمانه بینم دانه
دانه به دام اندرون مخور که شوی خوار
چون سپری گشت دانه چون خر لانه
طاعت پیش آر و علم جوی ازیراک
طاعت و علم است بند و فند زمانه
با تو روان است روزگار حذر کن
تا نفریبد در این رهت بروانه
سبزه جوانی است مر تو را چه شتابی
از پس این سبزه همچو گاو جوانه؟
نیک نگه کن که در حصار جوانیت
گرگ درنده است در گلوت و مثانه
دست‌رست نیست جز به خواب و خور ایراک
شهر جوانی پر از زر است و رسانه
پیری اگر تو درون شوی ز در شهر
سخت کند بر تو در به تنبه و فانه
عالم دجال توست و تو به دروغش
بسته‌ای و مانده‌ای و کشده یگانه
قصهٔ دجال پر فریب شنودی
گوش چه داری چو عامه سوی فسانه؟
گر به سخنهاش خلق فتنه شود پاک
پس سخن اوست بانگ چنگ و چغانه
گوش تو زی بانگ اوست و خواندن او را
بر سر کوی ایستاده‌ای به بهانه
بس به گرانی روی گهی سوی مسجد
سوی خرابات همچو تیر نشانه
دیو بخندد ز تو چو تو بنشینی
روی به محراب و دل به سوی چمانه
از پس دیوی دوان چو کودک لیکن
رود و می استت زلیبیا و لکانه
مؤمنی و می خوری، به جز تو ندیدم
در جسد مؤمنانه جان مغانه
قول و عمل چیست جز ترازوی دینی
قول و عمل ورز و راست‌دار زبانه
راه نمایدت سوی روضهٔ رضوان
گر بروی بر رهی در این دو میانه
دام جهان است بر تو و خبرت نیست
گاهی مستی و گه خمار شبانه
پیش تو آن راست قدر کو شنواندت
پیش ترنگ چغانه لحن ترانه
راه خران است خواب و خوردن و رفتن
خیره مرو باخرد به راه خرانه
از خور زی خواب شو زخواب سوی خور
تات برون افگند زمان به کرانه
گنبد گردنده خانه‌ای است سپنجی
مهر چه بندی بر این سپنجی خانه؟
آمدنی اندر این سرای کسانند
خیره برون شو تو زین سرای کسانه
مرگ ستانه است در سرای سپنجی
بگذری آخر تو زین بلند ستانه
دختر و مادرت از این ستانه برون شد
رفت بد و نیک و شد فلان و فلانه
تنگ فراز آمده است حالت رفتنت
سود نداردت کرد گربه به شانه
در ره غمری به یک مراغه چه جوئی
ای خر دیوانه، در شتاب و دوانه؟
اسپ جهان چون همی بخواهدت افگند
علم تو را بس بود اسپ عقل دهانه
گفتهٔ حجت به جمله گوهر علم است
گوهر او را ز جانت ساز خزانه
با انتخاب متن و لمس متن انتخابی می‌توانید آن را در لغتنامهٔ دهخدا جستجو کنید.
هوش مصنوعی: شاعر در این قصیده به موضوعات زودگذر زندگی و فریب‌های دنیا می‌پردازد و به مخاطب هشدار می‌دهد که فریب زرق و برق دنیا را نخورد. او بر اهمیت علم و طاعت تأکید دارد و یادآور می‌شود که جوانی و خوشی‌های کاذب نمی‌توانند در برابر واقعیت‌های سخت زندگی و مرگ پایداری کنند. همچنین، شاعر به مخاطب توصیه می‌کند که از خواب و خوراک غفلت نکند و به دنبال فضیلت‌ها باشد. او با استفاده از تمثیل‌هایی چون گرگ درنده و دیو، شرایط مختلف زندگی را تحلیل می‌کند و در نهایت به مخاطب یادآوری می‌کند که باید از فریب‌های دنیوی پرهیز کند و بر علم و آگاهی تأکید ورزد.
هوش مصنوعی: دنیا پر از نیرنگ و ترفند است و انتهای آن مشخص نیست. دام‌های دنیا را زمان می‌سنجد، مانند دانه‌ای که درون دام افتاده است.
هوش مصنوعی: حواست را جمع کن و در دام دنیا (یا زندگی) نیفت، وگرنه ذلیل و خوار می‌شوی، چرا که زمانی که زودتر از موعد به دام دنیوی بیفتی، مثل خری که در لانه‌اش می‌ماند، به زودی از آن بیرون نخواهی آمد.
هوش مصنوعی: از تو خواسته می‌شود که بندگی و اطاعت را پیش بگذاری و علم و دانش را جستجو کنی، زیرا در این دنیا، اطاعت و علم همچون بند و زنجیر انسانی هستند که او را به دیوانگی و فساد می‌کشانند.
هوش مصنوعی: روزگار با تو در حال حرکت است، بنابراین احتیاط کن تا تو را در این مسیر فریب ندهد.
هوش مصنوعی: جوانی تو مانند سبزه‌ای سرسبز و تازه است، چرا این‌قدر عجله داری که از آن بگذری، مثل گاوی که به زودی جوانه می‌زند؟
هوش مصنوعی: در دوران جوانی‌ات، به خوبی دقت کن که درون گلو و مثانه‌ات، گرگ درنده‌ای وجود دارد؛ این به معنای خطراتی است که در جوانی به واسطه‌ی هوای نفس و شهوت ممکن است به وجود بیاید.
هوش مصنوعی: تنها در خواب و خوراک می‌توان به جوانی دست یافت، زیرا ایراک، شهر جوانی، پر از زر و نعمت‌های خوشایند است.
هوش مصنوعی: اگر در خانهٔ شهر به سن پیری رسیدی، در سختی و مشکلات، تنبه و بیداری بر تو خواهد آمد.
هوش مصنوعی: علم و دانش تو در شکل دجال است و تو به دروغ‌های آن چسبیده‌ای و درگیر آن شده‌ای، همچنان که به یکی وابسته مانده‌ای.
هوش مصنوعی: داستان دجال که بسیار فریبنده است را شنیده‌ای، پس چرا گوش به سخنان عامه مردم می‌سپاری و به افسانه‌ها توجه می‌کنی؟
هوش مصنوعی: اگر سخنان او باعث فتنه و آشوب در میان مردم شود، پس سخن او مانند صدای ساز و موسیقی است که دلنشین به نظر می‌آید.
هوش مصنوعی: برخورداری از صدا و نغمهٔ او به حدی است که گوش تو شنوندهٔ آن شده و تو بر سر کوچه به انتظار او ایستاده‌ای، انگار بهانه‌ای برای ماندن در آنجا داری.
هوش مصنوعی: سختی و زحمت زندگی باعث شده که من گاهی به سمت مسجد و گاهی به سمت خرابات (محل بزم و شراب‌خواری) بروم، مانند تیر که نمی‌تواند به یک‌جا ثابت بماند و مدام در حال حرکت است.
هوش مصنوعی: اگر تو با دل آرام و نیکو به نماز در محراب بنشینی، دیو به تو می‌خندد و تو را تحقیر می‌کند که چون چنین کار نیکویی را می‌کنی، اما دلت به سمت بی‌هدفی و خوش‌گذرانی است.
هوش مصنوعی: از میان یک دیوی که مثل کودک دویده، می‌گذری و می‌دانی که خاموشی و زیبایی دنیای مادی، به نوعی مانند می و خوشی‌های زندگی است. زلیبیا و لکانه، اشاره به نام‌های جایی است که در آن، زیبایی و لذت‌ها وجود دارد.
هوش مصنوعی: تنها تو را دیدم که در حالی که مؤمن هستی، شراب می‌نوشی و این نکته نامناسبی است، زیرا معمولاً مؤمنان از این کار دوری می‌کنند. این در حالی است که جان تو حالتی مغانه (شعله‌ور و عاشقانه) دارد.
هوش مصنوعی: قول و عمل چه چیز است جز ترازوی دین؟ بنابراین، در گفتار و کردار، صداقت و راستی داشته باش.
هوش مصنوعی: اگر در این دو مسیر (قول و عمل) قدم برداری، راه به باغ نهایت‌های خوش و بهشت را به تو نشان می‌دهد.
هوش مصنوعی: دنیا همچون دام و تله‌ای برای توست و تو از آن بی‌خبری. گاه در خوشی و مستی به سر می‌بری و گاه دچار غم و افسردگی شبانه می‌شوی.
هوش مصنوعی: نزد تو کسی وجود دارد که می‌تواند صدایت کند و به تو بگوید که در میان نغمه‌ی چغانه، لحن ترانه‌ها را بشناسی.
هوش مصنوعی: خواب و خوردن و بی‌فکری کردن، راهی است که خران (خرها) می‌روند. تو به‌عنوان یک فرد عاقل نباید بدون فکر و هوشیاری در این مسیر حرکت کنی.
هوش مصنوعی: از خواب بیدار شو و به سوی خورشید برو، تا زمان تو را به کرانه (پایان) برساند و از بی‌خبری و خواب غفلت خارج شوی.
هوش مصنوعی: گنبدی که به دور خود می‌چرخد، خانه‌ای است شگون‌زا و با ارزش. پس چه دلیلی دارد که بر این خانه شگون‌زا، مهر و نشان بگذاری یا آن را محدود کنی؟
هوش مصنوعی: در این خانه دنیوی، افرادی برای آمدن به این دنیا هستند، بنابراین تو باید از این دنیا خارج شوی.
هوش مصنوعی: مرگ، به معنای پایان زندگی، در این خانهٔ ناپایدار و دنیوی قرار دارد. پس تو، در نهایت، از این بلندی و تنگناها عبور خواهی کرد.
هوش مصنوعی: دختر و مادر تو از این دنیای فانی رفته‌اند و حالا حالت خوب و بد دارد که به آنها چه خبری است.
هوش مصنوعی: حالت رفتن تو به قدری ناراحت‌کننده و سنگین است که هیچ فایده‌ای برایت ندارد. مانند این است که گربه‌ای به شانه‌ات نشسته باشد و تو را به زحمت انداخته باشد.
هوش مصنوعی: ای خر دیوانه، در این راه غم (غمی که به خاطر آن سفر می‌کنی) که به یک مراغه (مکانی در مسیر) می‌روی، چه چیزی را می‌دویی و عجله می‌کنی؟
هوش مصنوعی: چون اسب دنیا تو را می‌طلبد، عقل تو کافی است و نیازی به علم بیش‌تر نیست.
هوش مصنوعی: حقیقتی که حجت (عالمی یا شخصیت برجسته) بیان می‌کند، در اصل جوهر علم است و این جوهر باید از وجود تو به‌عنوان گنجی با ارزش نگهداری شود.
در حال بارگذاری آرایه‌های ادبی...
پیشنهاد تصاویر مرتبط از منابع اینترنتی
راهنمای نحوهٔ پیشنهاد تصاویر مرتبط از گنجینهٔ گنجور
گرد مغان گرد و بادهای مغانه
تا به کجا می‌رسد حدیث زمانه؟
هر چه به جز می، بلاشناس و مصیبت
هر چه به جز عشق، باد دان و فسانه
باده ترا چیست؟ شربتیست موافق
[...]
موجب جمعیت نجوم به عقرب
کرد از گردون سوال شاه زمانه
گفت که چون رایتت به عزم توجه
لشکری آراست کش نبود کرانه
میر سپاه فلک به بارگه خویش
[...]
ما و همان دلبران و جام شبانه
تو و همین دوغ به او ترک و ترانه
مطرب مجلس کجاست چنگ و چغانه
راست کن از پرده حجاز ترانه
زلف بتان را زشانه تربیتی هست
چشم زند از مژه بزلف تو شانه
مهر منیرم نمود در دل شب ماه
[...]
معرفی ترانه‌هایی که در متن آنها از این شعر استفاده شده است
تا به حال یک حاشیه برای این شعر نوشته شده است. 💬 من حاشیه بگذارم ...
reply thumb_up ۰ thumb_down ۰ flag link
برای حاشیه‌گذاری باید در گنجور نام‌نویسی کنید و با نام کاربری خود از طریق آیکون 👤 گوشهٔ پایین سمت چپ صفحات به آن وارد شوید.