غریبی می چه خواهد یارب از من؟
که با من روز و شب بسته است دامن
غریبی دوستی با من گرفتهاست
مرا از دوستی گشتهاست دشمن
ز دشمن رست هر کو جست لیکن
از این دشمن بجستن نیست رستن
غریبی دشمنی صعب است کز تو
نخواهد جز زمین و شهر و مسکن
چو خان و مان بدو دادی بخواهد
به خان و مانت چون دشمن نشستن
بجز با تو نیارامد چو رفتی
کسی دشمن کجا دیدهاست از این فن؟
چو با من دشمن من دوستی جست
مرا ز انده کهن زین گشت نو تن
سزد کاین بدکنش را دوست گیرم
چو بیرون زو دگر کس نیست با من
به سند انداخت گاهم گه به مغرب
چنین هرگز ندیدهستم فلاخن
ندیدهاست آنکه من دیدم ز غربت
به زیر دسته سرمهیْ کرده هاون
غریبی هاون مردان علم است
ز مرد علم خود علم است روغن
ازین روغن در این هاون طلب کن
که بیروغن چراغت نیست روشن
وگر چون ترب بیروغن شدهستی
بخیره ترب در هاون میفگن
نگردد مرد مردم جز به غربت
نگیرد قدر باز اندر نشیمن
نهال آنگه شود در باغ برور
که برداریش از آن پیشینه معدن
تواند سنگ را هرگز بریدن
اگر از سنگ بیرون ناید آهن؟
به جام زر بَرِ دست شه آید
مروق مِیْ چو بیرون آید از دن
به شهر و برزن خود دَر چه یابی
جز آن کان اندر آن شهر است و برزن؟
به خانه در ز نور قرص خورشید
همان بینی که درتابد ز روزن
اگر مر روز را میدید خواهی
سر از روزن برون بایدت کردن
چو جان در تن خرد در دل نهفته است
به آمختن ز دل برکن نهنبن
اگر خواهی که بوی خوش بیابی
به مشک سوده در باید دمیدن
دل از بیهوده خالی کن خرد را
به دستهٔ سیر در خوش نیست سوسن
زخار و خس چو گلشن کرد خواهی
بباید رُفت بام و بوم گلشن
چنان باشد سخن در مغز جاهل
چو درریزی به خمِ گوز ارزن
اگر سوسن همی خواهی نشاندن
نخست از جای سوسن سیر برکن
چرا با جام می می علم جوئی؟
چرا باشی چو بوقلمون ملون؟
نشاید بود گه ماهی و گه مار
گلیم خر به زر رشته میاژن
اگر گردن به دانش داد خواهی
ز جهل آزاد باید کرد گردن
به پیش دَن درون دانش چهجوئی؟
تو را دَن به، به گرد دَن همی دَن
چو میدانی کهت از خم گوز ناید
به طمع گوز خم را خیره مشکن
چو نتوانی نشاندن گوز و خرما
نباید بید و سنجد را فگندن
بخندد هوشیار از حکمت مست
هوس را خیره حکمت چون بری ظن؟
به نزد عقل حکمت را ترازوست
ز یک من تا هزاران بار صد من
اگر نادان خریدار دروغ است
تو با نادان مکن همواره هیجن
نشاید کرد مر هشیار دل را
به باد بیخرد بر باد خرمن
سوی من جاهل است، ارچه حکیم است
به نزد عامه، هندوی برهمن
نه سور است ارچه همچون سور از دور
پر از بانگ است و انبوه است شیون
نیابد فضل و مزد روزهداران
برهمن، گرچه چون روزه است لکهن
به پیش تیغ دنیا مرد دینی
جز از حکمت نپوشد خود و جوشن
به حکمت شایدت مر خویشتن را
هم اینجا در بهشتِ عَدْن دیدن
چو در پیدا نهانی را ببینی
بدان کامد سوی تو فضل ذوالمن
چه گوئی، چند پرسی چیست حکمت؟
نه مشک است و نه کافور و نه چندن
در این پیدا نهانی را چو دیدی
برون رفت اشترت از چشم سوزن
چو گلشن را نمیبینی نیاری
همی بیرون شد از تاریک گلخن
نمییاری ز نادانی فگندن
گلیم خر به وعْدهیْ خزّ ادکن
از این دریای بیمعبر به حکمت
ببایدت، ای برادر، می گذشتن
ز حکمت خواه یاری تا برآئی
که ماندهستی به چاه اندر چو بیژن
از این تاریک چَه بیرون شدن را
ز مردان مرد باید وز زنان زن
چو قصد شعر حجت کرد خواهی
به فکرت دامن دل در کمر زن



با انتخاب متن و لمس متن انتخابی میتوانید آن را در لغتنامهٔ دهخدا جستجو کنید.
هوش مصنوعی: شاعر در این poem به غم غربت و دشواریهای ناشی از آن میپردازد و در توصیف رابطهاش با دوستی که به دشمن تبدیل شده، احساس تنهایی و رنج میکند. او غریبی را به عنوان دشمنی میداند که جز در پی تأمین نیازهای مادی خود نیست و این وضعیت برایش بسیار سخت است. در ادامه، شاعر بر اهمیت علم و دانش تأکید میکند و میگوید که برای رسیدن به حقیقت و فهم بهتر، باید از جهل فاصله گرفت و در طلب حکمت بود. او به ثمرات دانش و ادراک صحیح اشاره میکند و نصیحت میکند که هرکسی باید تلاش کند تا از تاریکی جهل به نور علم برسد.
هوش مصنوعی: دوستی در آستانهٔ غریبی دارد و نمیدانم این احساس چه چیزی از من میخواهد، چرا که او همواره با من است و از من جدا نمیشود.
هوش مصنوعی: دوستی که به من نزدیک شده، به نوعی باعث شده که من از دوستیهای دیگر دور شده و به دشمنی کشیده شوم.
هوش مصنوعی: هر کس از دشمنی رهایی یافته، اما در مورد این دشمن خاص، رهایی ممکن نیست و نمیتواند از او دوری کند.
هوش مصنوعی: دشمنی که غریب است، دشمنی سخت و دشوار است؛ چون چنین دشنمی از تو چیزی نمیخواهد جز زمین و شهر و زندگیات.
هوش مصنوعی: اگر به شخصی، خانه و مکانی را بدهی، او همچون یک دشمن بر سر خانه و مکان تو مینشیند و به آنجا چنگ میزند.
هوش مصنوعی: وقتی تو رفتهای، هیچکس نتوانسته آرام بگیرد، زیرا از کجا کسی را دیده که چنین توانایی در دشمنی داشته باشد؟
هوش مصنوعی: وقتی دشمن با من دوستی میکند، از غم کهنهام رهایی مییابم و مانند یک بدن تازه میشوم.
هوش مصنوعی: شایسته است که با این بدکار (دشمن) دوستی کنم، زیرا جز او هیچ کس دیگری در حال حاضر با من نیست.
هوش مصنوعی: هرگز چنین گلایهای از غربت و سختی زندگی نداشتهام، مانند زمانی که در مغرب (جایی دور) به لاک زدن به خود مشغول شدهام و دست به کارهای دشوار زدهام.
هوش مصنوعی: تنها کسی که من در غربت دیدهام، در حال خرابی و پریشانی به زیر دستهی هاون نشسته و سرمه (مادهای آرایشی) را آماده میکند، چنین وضعیتی را تجربه نکرده است.
هوش مصنوعی: غریبی و تنهاییهاون (میانتهی) به مردان عالم است، زیرا خود علم، وجود مرد عالم را همچون روغن برای روشنایی چراغ میسازد.
هوش مصنوعی: از این علم و دانش، بهره ببر که بدون آن، زندگی و دانشت بیفایده و تاریک خواهد بود.
هوش مصنوعی: اگر مانند ترب که بیروغن شدهای، در هاون به زحمت نمیکوبی، پس فایدهای نداری.
هوش مصنوعی: انسانهای با شخصیت و بزرگ تنها در غربت و دوری از دیار خود به مقام و ارزش واقعی میرسند و در خانه و وطن خود به اندازه شایستگیشان مورد احترام قرار نمیگیرند.
هوش مصنوعی: درخت (نهال) زمانی در باغ رشد و شکوفایی پیدا میکند که آن را از ریشه و مکان قبلیاش جدا کنی و در خاک جدیدی بکاری.
هوش مصنوعی: آیا سنگ را میتوان هرگز برید اگر آهن از دل سنگ بیرون نیاید؟
هوش مصنوعی: اگر شراب در جام زر بر دستان پادشاه ریخته شود، همچون مروارید که از اقیانوس بیرون میآید، زیبایی و ارزش خاصی پیدا میکند.
هوش مصنوعی: در شهر و محلهٔ خود چه چیزی پیدا میکنی جز آن چیزهایی که خود آن شهر و محله دارند؟
هوش مصنوعی: در خانه فقط نوری را میبینی که از قرص خورشید میتابد و هیچ چیز دیگری را نمیتوانی از روزن (پنجره) ببینی.
هوش مصنوعی: اگر میخواهی روز را ببینی، باید سر خود را از روزن (پنجره) بیرون ببری.
هوش مصنوعی: چنانکه جان در بدن جا دارد، خرد نیز در دل انسان پنهان است؛ بنابراین، باید از دل بیاموزیم و به آنچه در درون است توجه کنیم.
هوش مصنوعی: اگر میخواهی بویی خوش احساس کنی، باید مشک (عطر) را بسابی و از آن بو بگیری.
هوش مصنوعی: دل خود را از چیزهای بیفایده خالی کن، زیرا خرد و عقل در میان خوشیها و لذتهای زودگذر مانند سوسن به سر نمیبرد.
هوش مصنوعی: اگر میخواهی مانند گلستان باشی و از زیباییهای آن بهرهمند شوی، باید از ریشه و اساس آن، یعنی خاک و خس و هر آنچه که به زندگی گلشن مربوط است، دور شوی.
هوش مصنوعی: سخن درست و مفید در ذهن آدم نادان مانند این است که دانهی ارزن را درون شکم الاغ بریزی؛ یعنی نتیجهای نخواهد داشت و تلف میشود.
هوش مصنوعی: اگر میخواهی گل سوسن را بکاری، ابتدا باید گیاه سیر را از جایش برداری.
هوش مصنوعی: چرا با نوشیدن شراب، دنبال دانش و علم میروی؟ چرا مثل بوقلمون رنگین و بیهدف هستی؟
هوش مصنوعی: نمیتوان در یک زمان هم در موقعیتهای خوب (مانند ماهی) و هم در موقعیتهای بد (مانند مار) بود. اگر به دنبال سود و منفعت هستی، نباید خود را به شرایط ناپایدار و نادرست گرفتار کنی.
هوش مصنوعی: اگر میخواهی به دانایی و دانش دست پیدا کنی، باید از جهل و نادانی خود را رها کنی و گردن خود را آزاد کنی.
هوش مصنوعی: در جستجوی علم و دانش، چه فایدهای دارد اگر در درون خود، به دنبال آن نباشی؟ تو فقط باید در دایرهی دانش به دنبال حقیقت باشی.
هوش مصنوعی: اگر میدانی که از زحمات و تلاشهای خود نمیتوانی به سودی دست یابی، پس چرا به امید دستیابی به آن سود، خود را در زحمت میاندازی و بیفایده تلاش میکنی؟
هوش مصنوعی: اگر نتوانی خرما و گوز (ماده را) کنار هم قرار دهی، پس نباید بید (درختی) را که سنجد (میوهای) دارد، بیهوده قطع کنی.
هوش مصنوعی: کسی که دارای هوش و دانش است، از کسی که به خاطر خوشگذرانی و هوس، به حکمت رو آورده، میخندد. زیرا حکمت واقعی هیچگاه در دل کسی که دچار هوس است، جای نمیگیرد.
هوش مصنوعی: عقل به عنوان یک معیار، حکمت را میسنجد و قدر و ارزش آن را از یک من تا هزار من در نظر میگیرد، به این معنی که حکمت در نظر عقل، قابل مقایسه و اندازهگیری است و بر حسب میزانش ارزشگذاری میشود.
هوش مصنوعی: اگر شخص نادانی طرفدار دروغهاست، تو نباید با او همیشه درگیر شوی یا دچار هیجان و عصبیت شوی.
هوش مصنوعی: نباید دلی آگاه و خردمند را فدای نادانی و جهالت کرد، چون این کار مانند هدر دادن محصول و سرمایه است.
هوش مصنوعی: هرچند کسی که به من نزدیک میشود، دانشمند و حکیم به نظر میرسد، اما در نظر مردم عامی، او یک برهمن هندی نادان است.
هوش مصنوعی: این بیت به تمسخر وضعیتی اشاره دارد که به نظر خوش یا شاداب میآید، اما در واقعیت فاقد خوشحالی و شور واقعی است. حتی اگر دور از چشم، لبخند و سر و صدای زیاد و شلوغی به نظر برسد، در باطن چیزی جز غم و نوحهگری نیست.
هوش مصنوعی: فضل و پاداش روزهداران به برهمن (کسی از هندوها) نمیرسد، هرچند که روزهاش نیز مانند روزه است.
هوش مصنوعی: مردان مؤمن برای مقابله با سختیها و مشکلات زندگی، باید فقط به دانایی و حکمت خود تکیه کنند و از تزئینات ظاهری مانند زره (جوشن) استفاده نکنند.
هوش مصنوعی: با حکمت میتوانی خود را به گونهای ببینی که انگار در بهشت عدن قرار داری.
هوش مصنوعی: وقتی که در چیزهای ظاهری، باطن و رازهای نهانی را ببینی، آن وقت فضل و نعمتهای خداوند، که به او ذوالمن (دارای نعمتهای بیپایان) اطلاق میشود، به سمت تو خواهد آمد.
هوش مصنوعی: میپرسید بگوید که حکمت چیست، اما نه مشک (عطر خوشبو) است و نه کافور (مادهای معطر و خوشبو) و نه چندن (مادهای خوشبو از گیاهان)، به این معنا که حکمت چیز عمیقتری است که نمیتوانیم به سادگی آن را توصیف کنیم.
هوش مصنوعی: وقتی در این عالم چیزی را که پنهان است دیدی، گویی که شتر تو از سوراخ سوزن خارج شده است.
هوش مصنوعی: اگر گلشن (باغ یا گلستان) را نمیبینی، نمیتوانی نیز از تاریکی گلخن (محل تاریک) خارج شوی.
هوش مصنوعی: تو نمیتوانی از روی نادانی و بیخبری، بار و مسئولیت خود را به دیگری بسپاری و خود را به وعدههای توخالی دلخوش کنی.
هوش مصنوعی: ای برادر، تو باید برای عبور از این دریای عمیق و بیکران، که راه مشخصی ندارد، به حکمت و خرد متکی باشی.
هوش مصنوعی: برای اینکه از وضعیت دشواری که در آن به سر میبری خارج شوی، به wisdom (حکمت) نیاز داری تا تو را کمک کند؛ چون در این چاه مانند بیژن (شخصیتی از داستانهای ایرانی) گرفتار ماندهای.
هوش مصنوعی: برای خروج از این چاه تاریک، باید مردی مانند مردان و زنی مانند زنان عمل کرد.
هوش مصنوعی: اگر میخواهی در شعر حجت بیاوری، باید با دقت و فکر، دل خود را به کمر زن گره بزنی، یعنی به عشق و محبت او دل ببندی.
در حال بارگذاری آرایههای ادبی...
پیشنهاد تصاویر مرتبط از منابع اینترنتی
راهنمای نحوهٔ پیشنهاد تصاویر مرتبط از گنجینهٔ گنجور
نگه کن آب و یخ در آبگینه
فروزان هر سه همچون شمع روشن
گدازیده یکی دو تا فسرده
بیک لون این سه گوهر بین ملون
شبی گیسو فروهشته به دامن
پلاسین معجر و قیرینه گرزن
بکردار زنی زنگی که هرشب
بزاید کودکی بلغاری آن زن
کنون شویش بمرد و گشت فرتوت
[...]
همیدون شخّهای کوه قارن
به چشمش همچنان آید که گلشن
ز مویش خانه گردد سنبلستان
ز رویش بوستان گردد شبستان
چو مشگین زلف پیش باد دارد
شود زو باغ و بستان سنبلستان
سپاه مهر او بر من بتازد
[...]
زیان جان گر از دیدارت آید
زیان جان بجان باید خریدن
معرفی ترانههایی که در متن آنها از این شعر استفاده شده است
تا به حال یک حاشیه برای این شعر نوشته شده است. 💬 من حاشیه بگذارم ...
reply thumb_up ۰ thumb_down ۰ flag link
برای حاشیهگذاری باید در گنجور نامنویسی کنید و با نام کاربری خود از طریق آیکون 👤 گوشهٔ پایین سمت چپ صفحات به آن وارد شوید.