عقل و هوشم رفت تا آن تندخو خنجر کشید
کاروان گردد روان جایی که آتش سرکشید
دست افسوس است زنجیر نگه در کوی بخل
حلقه نتواند خموشی را ز گوش کر کشید
چشمه آئینه را پر کرد از آب حیات
انتقام خویش را از خضر اسکندر کشید
در دل او نالهام هرگز نمیسازد اثر
صفحهی آئینه را کی میتوان مسطر کشید
قطرهی آبی که بحر انداخت در کام صدف
از گلویش ناگذشته، در عوض گوهر کشید
از سپند من گریزان گشت آتش همچو برق
رخت هستی را سمندر زیر خاکستر کشید
کهکشان را برق آهم موی آتش دیده کرد
اژدهای نالهی من آسمان را در کشید
بر حواس اهل دولت نیست هرگز امتیاز
کلک من یکسر خط بطلان به این دفتر کشید
آتشی از روی دل آئینه را زنگار کرد
انتقامی را که در دل داشت از جوهر کشید
نیک و بد را میکند اهل بصارت امتیاز
کی توان خرمهره را بر رشتهی گوهر کشید
زخم خون آلوده مرهم را نمیسازد قبول
خاک پای یار را نتوان به چشم تر کشید
سیدا! آن گل تبسمریز آمد در چمن
غنچههای باغ را بلبل به زیر پر کشید



با انتخاب متن و لمس متن انتخابی میتوانید آن را در لغتنامهٔ دهخدا جستجو کنید.
هوش مصنوعی: این غزل از بیاثری ناله در دل سخت معشوق و از شدت سوز درون عاشق سخن میگوید و این سوز را با تصویرهای اغراقآمیزی چون سوختن کهکشان و بلعیدن آسمان نشان میدهد. شاعر در میانهٔ غزل بر اهل دولت و بخیلان خرده میگیرد که نیک و بد را از هم بازنمیشناسند و آنان را در برابر اهل بصیرت مینهد. غزل با آمدن معشوقِ خندان به باغ پایان مییابد که در برابر او غنچهها پنهان میشوند.
هوش مصنوعی: همین که آن معشوق تندخو خنجر کشید، عقل و هوشم از دست رفت؛ همانگونه که هر جا آتش زبانه بکشد، کاروان کوچ میکند و میگریزد.
هوش مصنوعی: در کوی بخیلان، نگاهِ امیدوار مانند زنجیری است که جز دستِ حسرت و افسوس ثمری ندارد؛ همانطور که حلقه زدن بر در نمیتواند خاموشی را از گوش ناشنوا بیرون بکشد، یعنی بخیل نمیشنود.
هوش مصنوعی: اسکندر چشمهٔ آینه را از آب حیات پر کرد و بدینسان انتقامِ محروم ماندن از آب حیات را از خضر گرفت. اشاره به آینهٔ اسکندری و داستان رسیدن خضر به آب حیات و ناکامی اسکندر است.
هوش مصنوعی: نالهام هرگز در دل سخت و صاف او اثری نمیگذارد؛ همانگونه که بر صفحهٔ آینه نمیتوان خط کشید و نقشی نشاند.
هوش مصنوعی: قطرهٔ آبی که دریا در دهان صدف انداخت، هنوز از گلویش نگذشته بود که صدف در عوض آن گوهر داد؛ یعنی بخشش اندک را بزرگوار با عطای بزرگ جبران میکند.
هوش مصنوعی: آتش از سپندِ سوزان من مانند برق گریخت و سمندر نیز از بیم سوز من وجود خود را زیر خاکستر پنهان کرد؛ کنایه از شدت سوز درون شاعر.
هوش مصنوعی: برق آهم کهکشان را مانند مویی که به آتش رسیده باشد، سوخته و پیچیده کرد و اژدهای نالهام آسمان را یکسره بلعید.
هوش مصنوعی: توانگران و صاحبان دولت هرگز قدرت تشخیص و تمیز ندارند؛ از این رو قلم من بر سراسر این دفترِ اهل دولت خط بطلان کشید.
هوش مصنوعی: آتشی که از دل برخاست، آینه را زنگار گرفته کرد و آینه کینهای را که در دل داشت، از جوهر و درخشش خود گرفت.
هوش مصنوعی: اهل بینش نیک و بد را از هم بازمیشناسند؛ مهرهٔ بیارزش را نمیتوان در رشتهٔ گوهرها کشید.
هوش مصنوعی: زخمی که هنوز خونآلود است مرهم را نمیپذیرد؛ همچنین خاک پای یار را نمیتوان به چشمِ اشکآلود سرمه کرد، چون اشک آن را میشوید.
هوش مصنوعی: ای سیدا، آن معشوقِ گلمانند خندان به باغ آمد و بلبل از رشک یا شرم، غنچههای باغ را زیر بال خود پنهان کرد تا در برابر او جلوه نکنند.
در حال بارگذاری آرایههای ادبی...
پیشنهاد تصاویر مرتبط از منابع اینترنتی
راهنمای نحوهٔ پیشنهاد تصاویر مرتبط از گنجینهٔ گنجور
صبح صادق بیرق نور از افق چون برکشید
خسرو سیارگان از باختر لشکر کشید
شاه ترک از باختر با تیغ زرین حمله کرد
رای هند از رأی او رایت سوی خاور کشید
شد روان کشتی برود نیل چون ملاح غیب
[...]
صبح چون رایت به فرق خسرو خاور کشید
باده خوش باشد ز جام خسروانی در کشید
کو کله کج نه به مستی هر که در وقت صبوح
لالهسان در جام یاقونی می احمر کشید
زیبدش در باغ رعنایی نمودن هرگه او
[...]
هر که در بزم بلا جام توکل در کشید
از خمار محنت و غم درد سر کمتر کشید
نشئه ذوق ظفر در ساغر بزم بلاست
ای خوش آن مستی که می مردانه تن ساغر کشید
طالب نام نکو را نیست باکی از بلا
[...]
نیست مو کز فرق ما برگشتهبختان سر کشید
بر سر شوریدگان سودای او لشکر کشید
ای دل از گرمی خورشید قیامت باک نیست
آه سردی میتوان در عرصه محشر کشید
من که یک دستم به جیب و دست دیگر بر سر است
[...]
تا خط مشکین لب لعل ترا در بر کشید
موج بیتابی الف بر سینه کوثر کشید
زنگ هستی از دل ما برد ذوق نیستی
عود ما آخر دم خوش در دل مجمر کشید
این که گرد ماه تابان می نماید هاله نیست
[...]
معرفی ترانههایی که در متن آنها از این شعر استفاده شده است
تا به حال حاشیهای برای این شعر نوشته نشده است. 💬 من حاشیه بگذارم ...
برای حاشیهگذاری باید در گنجور نامنویسی کنید و با نام کاربری خود از طریق آیکون 👤 گوشهٔ پایین سمت چپ صفحات به آن وارد شوید.