مه ما نیست منور تو مگر چرخ درآیی
ز تو پرماه شود چرخ چو بر چرخ برآیی
کی بود چرخ و ثریا که بشاید قدمت را
و اگر نیز بشاید ز تو یابند سزایی
همه بیخدمت و رشوت رسد از لطف تو خلعت
نه عدم بود من و ما که بدادی من و مایی
ز من و ماست که جانی بگشادهست دکانی
و اگر نه به چه بازو کشد او قوس خدایی
غلطی جان غلطی جان همه خود را بمرنجان
نه مسیحی که به افسون به دمی چشم گشایی
به سحرگاه و مشارق که شود تیره رخ مه
کی بود نیم چراغی که کند نورفزایی
چه کشیمش چه کشیمش تو بیا تا که کشیمش
که چراغ خلق است این بر آن شمع سمایی
مشکی را مشکی را مشکی پرهوسی را
چه کشانی چه کشانی به مطارات همایی
چو رخ روز ببیند ز بن گوش بمیرد
ز چه رفتی ز چه مردی تو چنین سست چرایی
زر و مال تو کجا شد پر و بال تو کجا شد
عم و خال تو کجا شد و تو ادبار کجایی
هله بازآ هله بازآ به سوی نعمت و ناز آ
که منت بازفرستم ز پس مرگ و جدایی
پر و بال تو بریدم غم و آه تو شنیدم
هله بازت بخریدم که نه درخورد جفایی
ز پس مرگ برون پر خبر رحمت من بر
که نگویند چو رفتی به عدم بازنیایی
کتب الله تعالی کرم الله توالی
فتدلی و تجلی بعث العشق دوایی
فعلاتن فعلاتن فعلاتن فعلاتن
خمش و آب فرورو سمک بحر وفایی



با انتخاب متن و لمس متن انتخابی میتوانید آن را در لغتنامهٔ دهخدا جستجو کنید.
هوش مصنوعی: غزل با ستایش معشوق آغاز میشود که آسمان از او روشن است و هرچه هست، حتی «من» و «ما»، از بخشش اوست. سپس جانِ خودبین را که میپندارد خود روشنایی میبخشد چون نیمچراغی در برابر خورشید یا مگسی در پروازگاه هما خوار میشمارد و از سستی و نابودیاش میپرسد. در گردش اصلی، صدای معشوق یا حق این جانِ مرده را به بازگشت میخواند و وعده میدهد که پس از مرگ و جدایی او را دوباره زنده کند و خبر رحمتش را به همه برساند. غزل با یادِ پیوستگی کرم الهی و دعوت شاعر از خود به خاموشی پایان مییابد.
هوش مصنوعی: ماه آسمانِ ما روشن نیست، مگر آنکه تو به آسمان درآیی؛ چون تو بر فلک برآیی، آسمان از تو پر از ماه میشود.
هوش مصنوعی: آسمان و ثریا چه ارزشی دارند که شایستهٔ گام نهادن تو باشند؟ و اگر هم شایسته شوند، این شایستگی را از خود تو یافتهاند.
هوش مصنوعی: همهٔ خلعتها بیآنکه خدمتی یا رشوهای در کار باشد از لطف تو میرسد. «من» و «ما» در نیستی بودند و تو به آنها هستی و منیّت بخشیدی.
هوش مصنوعی: از همین «من» و «ما» است که جان برای خود دکانی گشوده است؛ وگرنه جان به چه نیرویی میتوانست کمان خدایی را بکشد؟
هوش مصنوعی: خطاب به جان: ای جان، اشتباه میکنی؛ خود را بیهوده رنج مده. تو مسیح نیستی که با افسون و دمی، چشم کور را بینا کنی.
هوش مصنوعی: در سحرگاه که خورشید از مشرق برمیآید، چهرهٔ ماه هم کمفروغ میشود؛ پس نیمچراغی چه کاره است که بخواهد بر روشنایی بیفزاید؟
هوش مصنوعی: این چراغ را چه کنیم؟ بیا تا خاموشش کنیم، زیرا این چراغی کهنه و فرسوده است در برابر آن شمع آسمانی.
هوش مصنوعی: این مگسمانندِ پرهوس را چرا به پروازگاههای هما میکشانی؟ یعنی موجود حقیر را با بلندپروازان همراه مکن.
هوش مصنوعی: چنین موجودی چون روی روز را ببیند از بیخ گوش میمیرد. سپس شاعر او را سرزنشآمیز خطاب میکند: چرا رفتی و مردی و چرا چنین سست و ناتوانی؟
هوش مصنوعی: آن زر و مال و آن پر و بالت کجا رفت؟ عمو و داییات کجا شدند؟ ای بدبخت، اکنون در کجایی؟
هوش مصنوعی: هان، بازگرد، به سوی نعمت و ناز بیا؛ که من تو را پس از مرگ و جدایی دوباره بازمیفرستم و زنده میکنم.
هوش مصنوعی: پر و بالت را بریدم و غم و آهت را شنیدم؛ اکنون دوباره تو را خریدم، زیرا سزاوار جفا نیستی.
هوش مصنوعی: پس از مرگ به بیرون پرواز کن و خبر رحمت مرا با خود ببر، تا دیگر نگویند هر که به نیستی رفت باز نمیگردد.
هوش مصنوعی: خداوند بلندمرتبه چنین مقرر کرده و بخشش خدا پیاپی است؛ پس نزدیک شد و جلوه کرد و عشق را چون داروی درد برانگیخت.
هوش مصنوعی: شاعر وزن غزل را بازمیگوید و به خود میگوید: خاموش شو و در آب فرو برو، که تو ماهی دریای وفایی.
در حال بارگذاری آرایههای ادبی...
پیشنهاد تصاویر مرتبط از منابع اینترنتی
راهنمای نحوهٔ پیشنهاد تصاویر مرتبط از گنجینهٔ گنجور
میخواهید شما بخوانید؟ اینجا را ببینید.
ملکا ذکر تو گویم که تو پاکی و خدایی
نروم جز به همان ره که توام راه نمایی
همه درگاه تو جویم همه از فضل تو پویم
همه توحید تو گویم که به توحید سزایی
تو زن و جفت نداری تو خور و خفت نداری
[...]
تو چه ترکی تو چه ترکی که به رخ فرّ همایی
ز منت شرم نیاید که به من رخ ننمائی
من بیچاره مسکین که به هجر تو اسیرم
تو خودم باز نپرسی که تو چونی و کجائی
چه شکایت کنم از تو که تو خود نیک شناسی
[...]
مکن ای دوست نشاید که بخوانند و نیایی
و اگر نیز بیایی بروی زود نپایی
هله ای دیده و نورم گه آن شد که بشورم
پی موسی تو طورم شدی از طور کجایی
اگرم خصم بخندد و گرم شحنه ببندد
[...]
من ندانستم از اول که تو بی مهر و وفایی
عهد نابستن از آن به که ببندی و نپایی
دوستان عیب کنندم که «چرا دل به تو دادم؟»
باید اول به تو گفتن که «چنین خوب چرایی؟»
ای که گفتی «مرو اندر پی خوبانِ زمانه»
[...]
گر چه در کوی وفا جا نگرفتی و سرایی
ما نبردیم ز کوی طلبت رخت به جایی
بس خطا بود نگه باز نکردن که گذشتی
مکن اینها، که نکردیم نگاهت به خطایی
بر تن این سر شب و روز از هوس پای تو دارم
[...]
معرفی ترانههایی که در متن آنها از این شعر استفاده شده است
تا به حال حاشیهای برای این شعر نوشته نشده است. 💬 من حاشیه بگذارم ...
برای حاشیهگذاری باید در گنجور نامنویسی کنید و با نام کاربری خود از طریق آیکون 👤 گوشهٔ پایین سمت چپ صفحات به آن وارد شوید.