برخیز و بزن یکی نوایی
بر یاد وصال دلربایی
هین وقت صبوح شد فتوحی
هین وقت دعاست الصلایی
بگشا سر خنب خسروانی
تا خلق زنند دست و پایی
صد گون گره است بر دل و نیست
جز باده جان گره گشایی
از جای ببر به یک قنینه
آن را که قرار نیست جایی
جز دشت عدم قرارگه نیست
چون نیست وجود را وفایی
بر سفره خاک ترهای نیست
هر سوی ز چیست ژاژخایی
عالم مردار و عامه چون سگ
کی دید ز دست سگ سخایی
ساقی درده صلا که چون تو
جانها بندید جان فزایی
ما چون مس و آهنیم ثابت
در حیرت چون تو کیمیایی
در مغز فکن تو هوی هویی
وز خلق برآر های هایی
تا روح ز مستی و خرابی
نشناسد هجو از ثنایی
زین باده چو مست شد فلاطون
نشناسد درد از دوایی
دردی ده و عقل را چنان کن
کو درد نداند از صفایی
بر ناطق منطقی فروریز
از جام صبوحیان عطایی
تا دم نزند دگر نجوید
زنبیل و فطیر هر گدایی
خامش که تو را مسلم آمد
برساختن از عدم بقایی



با انتخاب متن و لمس متن انتخابی میتوانید آن را در لغتنامهٔ دهخدا جستجو کنید.
هوش مصنوعی: در این غزل مولانا به دعوت به شور و شادی و بیداری پرداخته است. شاعر از مخاطب میخواهد که برخیزد و نوایی سر دهد تا یاد وصال و عشق زنده شود. او با نشان دادن نشانههای بیداری و فتح در صبح، تأکید میکند که در جهانی که وجود دائمی ندارد، تنها بطری باده میتواند گرههای دل را بگشاید. مولانا به تمایز میان عالم مرده و عالم شگرف اشاره میکند و به این نکته میپردازد که باید از عقل و منطق فراتر رفت تا به دنیای عشق و آگاهی دست یافت. در نهایت، او بیان میکند که در خموشی و سرگشتگی نمیتوان به حقیقتی پایدار دست یافت.
هوش مصنوعی: برخیز و یک نغمهٔ جدید بخوان که یادآور وصال معشوق و زیباییهای او باشد.
هوش مصنوعی: زمان صبح فرارسیده و این زمان، زمانی است برای پیروزی و کامیابی. اکنون زمان دعا و درخواست از خداست.
هوش مصنوعی: بدهکاران به عشق و محبتی در حال برخاستن و جنبش هستند، بنابراین باید در را (یا سر خمره) بگشاییم تا مردم بتوانند شادی و سرور را تجربه کنند.
هوش مصنوعی: دل پر از مشکلات و گرههای متعدد است و تنها چیزی که میتواند این گرهها را باز کند، شراب جانافزاست.
هوش مصنوعی: دل را از قید و زنجیرها آزاد کن و به دیاری ببر که در آن آرامش و امنیتی نیست.
هوش مصنوعی: جز دشت عدم، هیچ مکانی برای آرامش و قرار نیست، چون وجود هیچگاه وفاداری و پایداری ندارد.
هوش مصنوعی: در اینجا مولانا به سراغ وضعیتی میرود که در آن، از منظر معنوی و روحانی، هیچ چیز ارزشمندی در دنیای مادی وجود ندارد. او میگوید بر سفرهٔ خاک (یعنی دنیا) چیزی وجود ندارد و هر طرف را که نگاه کنی، فقط حرفهای بیاساس و دروغ (ژاژخایی) به چشم میخورد.
هوش مصنوعی: عالم به تعبیری دنیای مردگان است و مردم عادی همانند سگان به امرار معاش مشغولند؛ آیا این افراد توانستهاند از جانب سگان خیرخواهی و نیکوکاری را ببینند؟
هوش مصنوعی: ای ساقی، بگو و فریاد بزن که چون تو جانها را به هم میپیوندد و افزایندهٔ زندگی است.
هوش مصنوعی: ما مانند مس و آهن هستیم که در حیرت و بلاتکلیفی ثابت ماندهایم، اما تو همچون کیمیاگری هستی که میتوانی ما را مبدل کنی و تغییر دهی.
هوش مصنوعی: در دل خود غوغایی ایجاد کن و از میان مردم صداهایی به پا کن.
هوش مصنوعی: تنها زمانی که روح از مستی و نابسامانی خارج شود، نمیتواند تفاوت بین هجو (به سخره گرفتن) و ثنا (مدح و ستایش) را تشخیص دهد.
هوش مصنوعی: زمانی که فلاطون به خاطر مستی از باده به حالت نشئه درآمده، دیگر نمیتواند درد را از درمان تشخیص دهد.
هوش مصنوعی: دردی به من بده که عقل بهگونهای باشد که دیگر هیچگونه دردی را نشناسد و فقط به لطافت و زیبایی بپردازد.
هوش مصنوعی: در این بیت، به ناطق و منطقی اشاره میشود که در اثر شراب و حالت مستی، به حالت خلسه و سرمستی میافتد و نمیتواند به منطق و دلیلان کار کند. منظور از «جام صبوحیان» اشاره به شرابنوشی و لذتهای عرفانی است که به فرد عطا میشود و او را از قید استدلال و عقلانیت آزاد میکند.
هوش مصنوعی: گدایان تا زمانی که صحبت نکنند، دیگر در جستجوی نان و فطیر نخواهند بود.
هوش مصنوعی: سکوت کن، زیرا تو باور کردی که از نیستی چیزی پایدار ساختن ممکن است.
در حال بارگذاری آرایههای ادبی...
پیشنهاد تصاویر مرتبط از منابع اینترنتی
راهنمای نحوهٔ پیشنهاد تصاویر مرتبط از گنجینهٔ گنجور
میخواهید شما بخوانید؟ اینجا را ببینید.
ای غره شده به پادشائی
بهتر بنگر که خود کجائی
آن کس که به بند بسته باشد
هرگز که دهدش پادشائی؟
تو سوی خرد ز بندگانی
[...]
ای جان و جهان من کجایی
آخر بر من چرا نیایی
ای قبلهٔ حسن و گنج خوبی
تا کی بود از تو بیوفایی
خورشید نهان شود ز گردون
[...]
با خاک در تو آشنایی
خوشتر ز هزار پادشایی
دیده رخ راز مه ببیند
بر عارض تو ز روشنایی
از نکتهٔ طوطی لب تو
[...]
سررشتهٔ قدرت خدایی
بر کس نکند گرهگشایی
ای مونس جان من کجائی
از دیده من چرا جدائی
چون دل دهدت که هر زمانی
صد باره به نزد من نیائی
در دل شغب و دغا چه داری
[...]
معرفی ترانههایی که در متن آنها از این شعر استفاده شده است
تا به حال یک حاشیه برای این شعر نوشته شده است. 💬 من حاشیه بگذارم ...
reply thumb_up ۰ thumb_down ۰ flag link
برای حاشیهگذاری باید در گنجور نامنویسی کنید و با نام کاربری خود از طریق آیکون 👤 گوشهٔ پایین سمت چپ صفحات به آن وارد شوید.