مانده شدم از گفتن تا تو بر ما مانی
خویش من و پیوندی نی همره و مهمانی
شیری است که میجوشد خونی است نمیخسبد
خربنده چرا گشتی شه زاده ارکانی
زر دارد و زر بدهد زین واخردت این دم
آن کس که رهانید از بسیار پریشانی
اشتر ز سوی بیشه بیجهد نمیآید
کی آمدهای ای جان زان خاک به آسانی
صد جا بترنجیدی گفتی نروم زین جا
گوش تو کشان کردم تا جوهر انسانی
در چرخ درآوردم نه گنبد نیلی را
استیزه چه میبافی ای شیخ لت انبانی
چون دیگ سیه پوشی اندر پی تتماجی
کو نخوت کرمنا کو همت سلطانی
تو مرد لب قدری نی مرد شب قدری
تو طفل سر خوانی نی پیر پری خوانی
سخت است بلی پندت اما نگذارندت
سیلی زندت آرد استاد دبستانی
هر لحظه کمندی نو در گردنت اندازد
روزی که به جد گیرد گردن ز کی پیچانی
بنگر تو در این اجزا که همرهشان بودی
در خود بترنجیده از نامی و ارکانی
زان جا بکشانمشان مانند تو تا این جا
و اندر پس این منزل صد منزل روحانی
چون بز همه را گویم هین برجه و خدمت کن
ریشت پی آن دادم تا ریش بجنبانی
گر ریش نجنبانی یک یک بکنم ریشت
ریش کی رهید از من تا تو دبه برهانی
یک لحظه شدی شانه در ریش درافتادی
یک لحظه شو آیینه چون حلقه گردانی
هم شانه و هم مویی هم آینه هم رویی
هم شیر و هم آهویی هم اینی و هم آنی
هم فرقی و هم زلفی مفتاحی و هم قلفی
بیرنج چه میسلفی آواز چه لرزانی
خاموش کن از گفتن هین بازی دیگر کن
صد بازی نو داری ای نر بز لحیانی



با انتخاب متن و لمس متن انتخابی میتوانید آن را در لغتنامهٔ دهخدا جستجو کنید.
هوش مصنوعی: مولانا در این غزل به ارتباط عمیق بین انسان و حقیقت الهی میپردازد. او به تحول درونی انسان اشاره میکند و از طریق تصاویری چون شیر و خربند، نیاز به جستجوی بیپایان را نشان میدهد. شاعر دعوت میکند تا از حالت ناتوانی و پریشانی رها شویم و به جاودانگی و کمال دست یابیم. با این حال، به چالشها و موانع در این مسیر نیز اشاره میکند و تاکید میکند که برای درک عمیق حقیقت باید تلاش کرد و آگاهی را افزایش داد. در نهایت، مولانا به این نکته میرسد که در هر لحظه، امکان نو شدن و رشد روحانی وجود دارد، اما بستگی به اراده و تصمیم ما دارد.
هوش مصنوعی: من در اینجا تنها ماندهام و نمیتوانم صحبت کنم تا تو در کنار ما باشی. من و تو هیچ پیوندی با هم نداریم و نه مهمان یکدیگریم.
هوش مصنوعی: شیر و خون در اینجا به حالتی اشاره دارد که حیوانی در حال بیداری و نیرومندی است و آرامش ندارد. شاعر به شخصی میگوید که چرا باید به مقام شهزادی و بزرگی قناعت کند در حالی که او میتواند به جایی بسیار بالاتر و شیرینتر از زندگی معمولی دست یابد.
هوش مصنوعی: کسی که در این لحظه طلا (زر) دارد و میتواند طلا ببخشد، تو هستی که از آن پریشانی و سختی که در آن به سر میبری، رهایی یافتهای.
هوش مصنوعی: برای رسیدن به چیزهای ارزشمند مانند معجزه یا جهشهای بزرگ، نیاز به تلاش و کوشش است. کسی که ارزش و زحمت را نادیده بگیرد، به آسانی به مقصد نمیرسد. اینجا به محبوب گفته میشود که مانند اسبی که از جنگل بدون تلاش نمیآید، تو هم به راحتی و بدون کوشش از آن سرزمین نیامدی.
هوش مصنوعی: تو در موقعیتهای مختلف از درد و رنج شکایت کردی و گفتی که از اینجا نمیروم، اما من تو را به سوی خود کشیدم تا به ارزش واقعی و انسانیات پی ببری.
هوش مصنوعی: من به آسمان و جهان بالا، نه گنبد آبیاش، وارد شدم و از تو میپرسم ای شیخ (روحانی)، چرا به خود میبافی و ادعا میکنی که در این عالم چیز خاصی هستی؟
هوش مصنوعی: وقتی که این دیگ سیاهپوش به دنبال درهم کوبیدن است، آنگاه بزرگمنشی و بخشش کجاست و کجا خواهد بود همت و ارادهٔ پادشاهی؟
هوش مصنوعی: تو مردی از جنس قدر و ارزش واقعی نیستی، بلکه فقط کسی هستی که ظاهری از بزرگی و اهمیت دارد. تو در حقیقت، همچون کودکی هستی که هنوز بر سر خوان زندگی نمیتواند بنشیند و از علم و تجربهی واقعی بیبهرهای، در حالی که خود را همچون شخصی قابل احترام و بزرگ میپنداری.
هوش مصنوعی: پند و نصیحتی که میشنوی ممکن است سخت باشد، اما فراموش نکن که به راحتی نمیگذاری کسی به تو آسیبی بزند، مانند بچهای که در مدرسه تحت نظارت معلم است.
هوش مصنوعی: هر لحظه، چیزی جدید مثل کمند (طلسم یا فریبی) به گردنت میاندازد و روزی خواهد آمد که او (سرنوشت یا تقدیر) گردنت را محکم میگیرد و از دست تو خارج میشود.
هوش مصنوعی: به خودت نگاه کن و ببین که چگونه در اجزای وجود خود، همراه با آنها بودهای. تو از نامها و عناصر (آرکان) مختلف آسیب دیدهای و در واقع، از آنها رنج کشیدهای.
هوش مصنوعی: من آنها را از آنجا به اینجا میآورم، همانطور که تو را کشیدهام، و بعد از این خانه، به سوی صد منزل روحانی دیگر هدایت میکنم.
هوش مصنوعی: به همه بگویم که مانند بز (که به سرعت حرکت میکند) بیدار و خدمتگزار باشید؛ من ریش تو را به خاطر این گفتم که بخواهی ریشت را بتکانید و به کار بیفتید.
هوش مصنوعی: اگر ریشت را بجنبی، به آرامی یکی یکی آن را از تو میکَنم؛ ریشت هرگز از من رها نمیشود، مگر اینکه عمداً خود را به گنگی و بیاعتنایی بزنی.
هوش مصنوعی: یک لحظه در کنار من به مانند شانهای شدی و در ریش من افتادی، و یک لحظه دیگر، مانند آیینهای شو که در دور خود میچرخد و شکل را منعکس میکند.
هوش مصنوعی: تو هم در یک آن میتوانی نقشهای مختلفی داشته باشی؛ هم ظاهری زیبا و دلنشین داری (مثل شانه و مو، آینه و رو)، و هم قوی و نیرومند (مثل شیر) و در عین حال لطیف و آرام (مثل آهو). تو هم این هستی و هم آن، در واقع وجودت ترکیبی از صفات متنوع و گوناگون است.
هوش مصنوعی: تو هم تفاوت داری و هم زلف؛ یعنی تو کلید و قفل هر دو هستی. بدون زحمت چه میچشمی؟ صدای تو چه لرزانی را به گوش میرساند.
هوش مصنوعی: سکوت کن و از سخن گفتن دست بردار، چون حالا باید به شیوهای دیگر عمل کنی. تو بازیهای جدیدی داری، ای نر پسران لحیان (یعنی ای جوان با شهامت و سرزنده).
در حال بارگذاری آرایههای ادبی...
پیشنهاد تصاویر مرتبط از منابع اینترنتی
راهنمای نحوهٔ پیشنهاد تصاویر مرتبط از گنجینهٔ گنجور
میخواهید شما بخوانید؟ اینجا را ببینید.
از خانه برون رفتم من دوش به نادانی
تو قصهٔ من بشنو تا چون به عجب مانی
از کوه فرود آمد زین پیری نورانی
پیداش مسلمانی در عرصهٔ بلسانی
چون دید مرا گفت او داری سر مهمانی؟
[...]
ما انصف ندمانی لو انکر ادمانی
فالقهوة من شرطی لاالتوبة من شانی
ریحان به سفال اندر بسیار بود دانی
آن جام سفالی کو و آن راوق ریحانی
لو تمزجها بالدم من ادمع اجفانی
[...]
ترسا بچهای لولی همچون بت روحانی
سرمست برون آمد از دیر به نادانی
زنار و بت اندر بر ناقوس و می اندر کف
در داد صلایِ می از ننگ مسلمانی
چون نیک نگه کردم در چشم و لب و زلفش
[...]
ترسا بچهای، شنگی، شوخی، شکرستانی
در هر خم زلف او گمراه مسلمانی
از حسن و جمال او حیرت زده هر عقلی
وز ناز و دلال او واله شده هر جانی
بر لعل شکر ریزش آشفته هزاران دل
[...]
پنهان به میان ما میگردد سلطانی
و اندر حشر موران افتاده سلیمانی
میبیند و میداند یک یک سر یاران را
امروز در این مجمع شاهنشه سردانی
اسرار بر او ظاهر همچون طبق حلوا
[...]
معرفی ترانههایی که در متن آنها از این شعر استفاده شده است
تا به حال یک حاشیه برای این شعر نوشته شده است. 💬 من حاشیه بگذارم ...
reply thumb_up ۰ thumb_down ۰ flag link
برای حاشیهگذاری باید در گنجور نامنویسی کنید و با نام کاربری خود از طریق آیکون 👤 گوشهٔ پایین سمت چپ صفحات به آن وارد شوید.