دیدی چه گفت بهمن هیزم بنه چو خرمن
گر دی نکرد سرما سرمای هر دو بر من
سرما چو گشت سرکش هیزم بنه در آتش
هیزم دریغت آید؟ هیزم به است یا تن؟
نقش فناست هیزم عشق خداست آتش
در سوز نقشها را ای جان پاکدامن
تا نقش را نسوزی جانت فسرده باشد
مانند بتپرستان دور از بهار و مؤمن
در عشق همچو آتش چون نقره باش دلخوش
چون زادهٔ خلیلی آتش تو راست مَسکن
آتش به امر یزدان گردد به پیش مردان
لاله و گل و شکوفه ریحان و بید و سوسن
مؤمن فسون بداند بر آتشش بخواند
سوزش در او نماند ماند چو ماه روشن
شاباش ای فسونی کافتد از او سکونی
در آتشی که آهن گردد از او چو سوزن
پروانه زان زند خود بر آتش موقّد
کو را همینماید آتش به شکل روزن
تیر و سنان به حمزه چون گلفشان نماید
در گلفشان نپوشد کس خویش را به جوشن
فرعون همچو دوغی در آب غرقه گشته
بر فرق آب موسی بنشسته همچو روغن
اسپان اختیاری حمال شهریاری
پالان کشند و سرگین اسبان کند و کودن
چو لک لک است منطق بر آسیای معنی
طاحون ز آب گردد نه از لکلک مُقنّن
زان لک لک ای برادر گندم ز دلو بجهد
در آسیا درافتد گردد خوش و مطحّن
وز لک لک بیان تو از دلو حرص و غفلت
در آسیا درافتی یعنی رهی مُبیّن
من گرم میشوم جان اما ز گفت و گو نی
از شمس دین زرین تبریز همچو معدن



با انتخاب متن و لمس متن انتخابی میتوانید آن را در لغتنامهٔ دهخدا جستجو کنید.
هوش مصنوعی: در این غزل، مولانا به اهمیت عشق و سوز درونی میپردازد و از دلسوزی و نقشهای فانی یاد میکند. او عشق را همچون آتش میداند که میتواند جان را به روشنی درآورد و از زنگار غفلتی که انسان را در دوری از حقیقت نگه میدارد، رهایی بخشد. همچنین به قدرت تغییر آتش به آهن و روشنی ماه و سوزش پروانه در آتش اشاره میکند تا به جستوجوی معنای واقعی زندگی بپردازد. او با یادآوری داستان موسی و فرعون، به مقایسه بین مؤمن و کافر و تفاوت در درک آنها از حقیقت میپردازد و اشاره میکند که باید از گفتوگوهای بیفایده دوری جست و در عوض به عمق عشق و یقین پرداخته شود.
هوش مصنوعی: بهمن، که اشاره به فصل سرد زمستان دارد، میگوید که هیزم را در آتش بینداز و به یاد نداشته باش که سرما به تو چه میگوید، چرا که سرما و بهمن هم بر من تأثیر میگذارد. اینجا مفهوم این است که گرما و سرما هر دو واقعیتهاییاند که در زندگی وجود دارند و باید با آنها کنار آمد.
هوش مصنوعی: وقتی سرما خشمگین شود و تو هیزم را برای آتش فراهم میکنی، آیا از غفلت خود در این کار حسرت نمیخوری؟ آیا هیزم به درد میخورد یا وجود تن تو مهمتر است؟
هوش مصنوعی: نقش دنیا و امور فانی هستند، در حالی که عشق به خدا مانند هیزم است که آتش را روشن میکند. ای جان پاکدامن، باید در سوز و شعلهٔ آتش عشق به خدا قرار بگیری تا از بند نقشهای فانی رهایی یابی.
هوش مصنوعی: تا زمانی که تو به نقشها و کارهای ظاهری توجه داری و آنها را نمیسوزانی، جان تو پژمرده و کسالتزده است، مثل بتپرستانی که از حقیقت دور هستند و از بهار معنوی غافلند.
هوش مصنوعی: در عشق، مانند آتش، صاف و درخشان باش و مانند نقره خالص، حیات و سرزندگی را در خود حفظ کن. خوشحال مانند پسری باش که از خلیلی (به معنای کسی که آتش میکشد و لوازم کار با آتش را دارد) به دنیا آمده است؛ آتش در درون تو خانهٔ وجودت است.
هوش مصنوعی: آتش به فرمان خداوند (یزدان) به جلو مردان (رزمندگان) میآید و در آنجا لاله و گل و شکوفه و گیاهانی چون ریحان، بید و سوسن شکوفا میشوند.
هوش مصنوعی: مؤمن به راز و رمز آتش واقف است و میداند که با ذکر و دعا از آن برای خود آسایشی میسازد، به طوری که سوزش و رنج در دل او باقی نمیماند و مانند ماه نورانی میشود.
هوش مصنوعی: ای کسی که فسون و جادوگری تو آرامش را به ارمغان میآورد، در آتشی که از آن، آهن نرم و قابل شکلگیری میشود، همچون سوزن میشویم.
هوش مصنوعی: پروانه به دلیل عشق و شیدایی خود در آتش میسوزد و این آتش، او را به صورت روزن (نماد روشنایی و زیبایی) نشان میدهد. این تصویر بیانگر جاذبه و خطرات عشق است که پروانه را به سوزانیدن وا میدارد.
هوش مصنوعی: حمزه (شخصیت تاریخی و قهرمان اسلام) در میدان جنگ مانند گلفشان، تیر و نیزه را به سمت دشمن پرتاب میکند. در این وضعیت، کسی نمیتواند خود را با زره به خوبی محافظت کند، زیرا در این جنگ، اوضاع به شدت خطرناک و آتشین است.
هوش مصنوعی: فرعون مانند دوغی در آب غرق شده و بر سطح آب، موسی مانند روغن نشسته است. این تصویر نشان میدهد که فرعون در وضعیت ناپدید شدن و ضعف است، در حالی که موسی در مقام برتری و سرجاست.
هوش مصنوعی: دربارهٔ زمانی که اسبان باربر برای خدمتی در باربری و حمل و نقل منظور میشوند، اشاره شده که این اسبان ناچارند پالانی را بر دوش خود حمل کنند و از طرف دیگر، در نهایت به تنهایی به کارهایی مانند جمعآوری مدفوع و فضولات خود مشغول میشوند. این بیت به نوعی به ناتوانی اسبان در فراتر رفتن از وظایفشان اشاره دارد.
هوش مصنوعی: منطق، مشابه لکلک، در آسیاب معانی میچرخد و مانند آب، به صورت مفهوم در میآید، نه به شکل قیاس و استدلالهای بیمورد.
هوش مصنوعی: ای برادر، وقتی که دانهٔ گندم از دلو (سطل) بیرون بیفتد و به آسیا (آسیاب) برسد، خوب و نرم شده و آرد میگردد.
هوش مصنوعی: بیان تو، ای لک لک، باعث شده که به این دلو و حرص و غفلت توجه نکنم و به گندم در آسیا بیفتم. به این ترتیب، تو مرا به یک راه روشن و واضح هدایت کردهای.
هوش مصنوعی: من از گفتوگو با شمس تبریزی، که مانند معدنی ارزشمند و درخشان است، جان و روح خود را گرمتر میکنم، نه از چیز دیگری.
در حال بارگذاری آرایههای ادبی...
پیشنهاد تصاویر مرتبط از منابع اینترنتی
راهنمای نحوهٔ پیشنهاد تصاویر مرتبط از گنجینهٔ گنجور
میخواهید شما بخوانید؟ اینجا را ببینید.
سرو است و کوه سیمین جز یک میانش سوزن
خسته است جان عاشق وز غمرگانش بلکن
سرنگون مانده است جانم زان دو زلف سرنگون
لاله گون گشته است چشمم زان دو لعل لاله گون
تا بناگوشش ندیدم مه ندیدم بارور
تا زنخدانش ندیدم چه ندیدم سرنگون
از دهانش خیره ماندم من که چون گوید سخن
[...]
ای خواجه تا کی از تو بیداد و ظلم بر من
تا چندمان دوانی « . . . » به گرد خرمن
کردی مرا حواله با گنده ای و پیری
این عار شهر و روستا آن ننگ کوی و برزن
از عشوه ها نگفتم چون پسته کنندم
[...]
یارم ز در در آمد، وشتن کنید وشتن
این خانه را به وشتن گلشن کنید، گلشن
یارم ز در درآمد، با حسن و زیب و با فر
گفتم وفا نداری، خندید و گفت:«سن سن »
ای پادشاه جانها وی راحت روانها
[...]
رو چارهای بیندیش، ای فیض در فراقش
جانها رسد به لبها، تا ما به او رسیدن
معرفی ترانههایی که در متن آنها از این شعر استفاده شده است
تا به حال یک حاشیه برای این شعر نوشته شده است. 💬 من حاشیه بگذارم ...
reply thumb_up ۰ thumb_down ۰ flag link
برای حاشیهگذاری باید در گنجور نامنویسی کنید و با نام کاربری خود از طریق آیکون 👤 گوشهٔ پایین سمت چپ صفحات به آن وارد شوید.