ای دریغا که شب آمد همه از هم ببریم
مجلس آخر شد و ما تشنه و مخمورسریم
رفت این روز دراز و در حس گشت فراز
ز اول روز خماریم به شب زان بتریم
باطن ما چو فلک تا به ابد مستسقی است
گرچه روزی دو سه در نقش و نگار بشریم
معده گاو گرفتهست ره معده دل
ور نه در مرج بقا صاحب جوع بقریم
نزد یزدان نه صباح است برادر نه مسا
چیز دیگر بود و ما تبع آن دگریم
همه زندان جهان پر ز نگارست و نقوش
همه محبوس نقوش و وثنات صوریم
کوزهها دان تو صور را و ز هر شربت فکر
همچو کوزه همه هر لحظه تهی ایم و پریم
نفسی پر ز سماع و نفسی پر ز نزاع
نفسی لست ابالی نفسی نفع و ضریم
شربت از کوزه نروید بود از جای دگر
همچو کوزه ز اصول مددش بیخبریم
از دهنده نظر ار چه که نظر محجوب است
زان است محجوب که ما غرق دهنده نظریم
آن چنانک نتوان دید ز بعد مفرط
سبب قربت مفرط معزول از بصریم
گه ز تمزیج جمادات چو یخ منجمدیم
گه در آن شیر گدازنده مثال شکریم
اگر این یخ نرود زان است که خورشید رمید
وگر آن مه نرسد زان است که بند اگریم
گرچه دل را ز لقا بر جگرش آبی نیست
متصل با کرم دوست چو آب و جگریم
چو مهندس جهت جان وطن غیبی ساخت
با مهندس ز درون هندسهای برشمریم
چو سلیمان اگر او تاج نهد بر سر ما
همچو مور از پی شکرش همه بسته کمریم
از زکاتی که فرستد بر ما آن خورشید
قمر اندر قمر اندر قمر اندر قمریم
وز سحابی که فرستد بر ما آن دریا
گهر اندر گهر اندر گهر اندر گهریم
زان بهاری که خزانی نبود در پی او
همه سرسبز و فزاینده چو سرو و شجریم
جان چو روز است و تن ما چو شب و ما به میان
واسطه روز و شب خویش مثال سحریم
من خمش کردم ای خواجه ولیکن زنهار
هله منگر سوی ما سست که احدی الکبریم



با انتخاب متن و لمس متن انتخابی میتوانید آن را در لغتنامهٔ دهخدا جستجو کنید.
هوش مصنوعی: شاعر در این غزل به توصیف حال و هوای انسانی میپردازد که در میان روز و شب، حقیقت وجودیاش را جستجو میکند. او حس میکند که در دنیا به مانند کوزهای تهی است و دائم در جستجوی شربتی از حقیقت و معرفت است. در حالی که به تصنعی بودن زندگی مادی اشاره دارد، تأکید میکند که ارتباط با حقیقت و دوستی با یزدان میتواند روح را بیدار کند. شاعر بر این باور است که جان و تن انسان دو نیروی متضاد هستند و در هر لحظه انسان باید از میان آنها انتخاب کند. او در نهایت به تأکید بر لزوم نگاه به درون و عدم غفلت از حقیقت وجودی خویش اشاره میکند.
هوش مصنوعی: ای کاش شب نیامده بود، همه از هم جدا شدیم. مجلس به پایان رسید و ما همچنان تشنه و مست هستیم.
هوش مصنوعی: این روز طولانی گذشت و ما در حال خوشی و شادابی بودیم، اما حالا به خاطر عشق آن معشوق، به بیحالی و غم دچار شدهایم.
هوش مصنوعی: باطن ما همچون آسمان همواره تشنه است و نیاز به آب دارد، هرچند در ظاهر و در روزهای کوتاه، به زینتها و خوشیها میپردازیم.
هوش مصنوعی: طبیعت دل انسان مثل معده گاو شده و تمام سعیاش در پی دلخوشی و خواستههای ظاهری است، در حالی که اگر این علاقه به دنیا نبود، در مرز بقا و جاودانگی، ما در طلب چیزهای دیگر خواهیم بود.
هوش مصنوعی: در حضور خداوند نه روز و شب معنایی دارند و نه برادری و برابری؛ چیزی دیگر وجود دارد و ما نیز پیرو آن چیز دیگر هستیم.
هوش مصنوعی: تمامی زندانهای جهان پر از نقش و نگار است و ما نیز تنها تصاویری در دل این نقشها و بتها محبوس هستیم.
هوش مصنوعی: عالم هستی مانند کوزههایی است که حاوی تصاویر و اشکال مختلف هستند. ما نیز مانند این کوزهها، در هر لحظه از افکار و احساسات مختلف پر شده و تهی میشویم.
هوش مصنوعی: بعضی از نفسها مملو از شادی و سرور هستند و برخی دیگر پر از دعوا و جدل. بعضی از این نفسها بیتوجهاند و برخی دیگر هم سود و زیان را درک نمیکنند؛ یعنی نفسی که به هیچ چیز اهمیت نمیدهد.
هوش مصنوعی: شربت (آب یا نوشیدنی) فقط از کوزه (منبع، انسان) بیرون نمیآید، بلکه باید از جای دیگری فراهم شود؛ مانند کوزهای که ما از اصل وجود آن بیخبر هستیم و نمیدانیم که چگونه آب (معرفت و دانایی) به داخل آن میریزد.
هوش مصنوعی: اگرچه نگاه و بینش ما از منبع اصلی پنهان است، اما دلیل این پنهان بودن این است که ما به شدت در خود نگاه دهنده غرق شدهایم و به آنچه باید ببینیم توجهی نداریم.
هوش مصنوعی: چنانچه نتوان دید به خاطر فاصلهی زیاد، سبب نزدیکی بسیار، از دید ما دور و جداست.
هوش مصنوعی: گاهی مانند یخ، جامد و ساکن هستیم و نمیتوانیم احساس کنیم، و گاهی مانند شیر ذوبشده، به شدت در حال تغییر و شعور هستیم.
هوش مصنوعی: اگر این «یخ» (حالت سرد و بیتحرک) از بین نرود، به این دلیل است که خورشید (دوست و محبت) دور شده است و اگر آن «ماه» (دوست و محبوب) به ما نرسد، به این دلیل است که ما از بند و اسارت خود خارج نمیشویم.
هوش مصنوعی: اگرچه دل از دیدار معشوقش آبی نمیشود و خنک نمیگردد، اما همچنان به لطف و کرم آن دوست متصل است، مانند آب و جگر که به هم وابستهاند.
هوش مصنوعی: چون مهندسی برای جان، خانهای غیبی ساخته، ما نیز با این مهندس، از درون هندسهای را توصیف کنیم.
هوش مصنوعی: اگر او (خدا یا عشق) مانند سلیمان بر سر ما تاج بگذارد، ما همچون موری که به دنبال شکر است، همه به سوی او جذب میشویم.
هوش مصنوعی: از برکات و نعمتهایی که آن خورشید (خدا یا معشوق) به ما میدهد، ما همواره در حال درخشش و زیبایی مثل قمرها هستیم.
هوش مصنوعی: از ابرهایی که بر ما میبارند، مانند دریایی از گوهرها، قطرههای باران به صورت مروارید و جواهر نازل میشود.
هوش مصنوعی: از بهاری که در آن هیچ نشانهای از پاییز نیست، همه چیز سرسبز و رو به رشد است، مانند سرو و درختان شاداب.
هوش مصنوعی: جان ما مانند روز است و بدن ما مانند شب. ما در میان این دو (جان و بدن) قرار داریم و مانند سحر که بین شب و روز است، وجود داریم.
هوش مصنوعی: من در برابر تو سکوت کردهام ای سرور، اما مواظب باش که نگاهی به ما ننداز؛ زیرا من در حالتی از بزرگمنشی و افتخار هستم.
در حال بارگذاری آرایههای ادبی...
پیشنهاد تصاویر مرتبط از منابع اینترنتی
راهنمای نحوهٔ پیشنهاد تصاویر مرتبط از گنجینهٔ گنجور
میخواهید شما بخوانید؟ اینجا را ببینید.
خیز بترویا! تا مجلس زی سبزه بریم
که جهان تازه شد و ما ز جهان تازهتریم
بر بنفشه بنشینیم و پریشیم خطت
تا به دو دست و به دو پای بنفشه سپریم
چون قدح گیریم از چرخ دو بیتی شنویم
[...]
پسرا تا به کف عشوهٔ عشق تو دریم
از بد و نیک جهان همچو جهان بیخبریم
عقل ما عشق تو گر کرد هبا شاید از آنک
بیغم عشق تو ما عقل به یک جو نخریم
نظری کرد سوی چهرهٔ تو دیدهٔ ما
[...]
ای سنایی تو کجایی که به خون تو دریم
تا به نیمور هجا نفحه شعرت بدریم
هرکجا شعر تو یابیم نقیصه بکنیم
ور ترا نیز بیابیم، به . . . ن در ببریم
اندبار از تو و دیوانه عطیه کل و کور
[...]
وقت آن است کز این دار فنا درگذریم
کاروان رفته و ما بر سر راه سفریم
زاد ره هیچ ندانیم چه تدبیر کنیم
سفری دور و دراز است ولی بیخبریم
پدر و مادر و فرزند و عزیزان رفتند
[...]
سدّ اسلام شکسته شد و ما بیخبریم
رکن دین جای تهی کرده و ما می نگریم
معرفی ترانههایی که در متن آنها از این شعر استفاده شده است
تا به حال حاشیهای برای این شعر نوشته نشده است. 💬 من حاشیه بگذارم ...
برای حاشیهگذاری باید در گنجور نامنویسی کنید و با نام کاربری خود از طریق آیکون 👤 گوشهٔ پایین سمت چپ صفحات به آن وارد شوید.