بخش ۲۱ - در بیان آنک لطف حق را همه کس داند و قهر حق را همه کس داند و همه از قهر حق گریزانند و به لطف حق در آویزان اما حق تعالی قهرها را در لطف پنهان کرد و لطفها را در قهر پنهان کرد نعل بازگونه و تلبیس و مکر الله بود تا اهل تمیز و ینظر به نور الله از حالی‌بینان و ظاهربینان جدا شوند کی لِیَبْلُوَکُمْ أَیُّکُمْ أَحْسَنُ عَمَلاً
گفت درویشی به درویشی که تو
چون بدیدی حضرت حق را بگو
گفت بی‌چون دیدم اما بهر قال
بازگویم مختصر آن را مثال
دیدمش سوی چپ او آذری
سوی دست راست جوی کوثری
سوی چپش بس جهان‌سوز آتشی
سوی دست راستش جوی خوشی
سوی آن آتش گروهی برده دست
بهر آن کوثر گروهی شاد و مست
لیک لعب بازگونه بود سخت
پیش پای هر شقی و نیکبخت
هر که در آتش همی رفت و شرر
از میان آب بر می‌کرد سر
هر که سوی آب می‌رفت از میان
او در آتش یافت می‌شد در زمان
هر که سوی راست شد و آب زلال
سر ز آتش بر زد از سوی شمال
وانک شد سوی شمال آتشین
سر برون می‌کرد از سوی یمین
کم کسی بر سر این مضمر زدی
لاجرم کم کس در آن آتش شدی
جز کسی که بر سرش اقبال ریخت
کو رها کرد آب و در آتش گریخت
کرده ذوق نقد را معبود خلق
لاجرم زین لعب مغبون بود خلق
جوق‌جوق و صف‌صف از حرص و شتاب
محترز ز آتش گریزان سوی آب
لاجرم ز آتش برآوردند سر
اعتبارالاعتبار ای بی‌خبر
بانگ می‌زد آتش ای گیجان گول
من نیم آتش منم چشمهٔ قبول
چشم‌بندی کرده‌اند ای بی‌نظر
در من آی و هیچ مگریز از شرر
ای خلیل اینجا شرار و دود نیست
جز که سحر و خدعهٔ نمرود نیست
چون خلیل حق اگر فرزانه‌ای
آتش آب تست و تو پروانه‌ای
جان پروانه همی‌دارد ندا
کای دریغا صد هزارم پر بدی
تا همی سوزید ز آتش بی‌امان
کوری چشم و دل نامحرمان
بر من آرد رحم جاهل از خری
من برو رحم آرم از بینش‌وری
خاصه این آتش که جان آبهاست
کار پروانه به عکس کار ماست
او ببیند نور و در ناری رود
دل ببیند نار و در نوری شود
این چنین لعب آمد از رب جلیل
تا ببینی کیست از آل خلیل
آتشی را شکل آبی داده‌اند
واندر آتش چشمه‌ای بگشاده‌اند
ساحری صحن برنجی را به فن
صحن پر کرمی کند در انجمن
خانه را او پر ز کزدمها نمود
از دم سحر و خود آن کزدم نبود
چونک جادو می‌نماید صد چنین
چون بود دستان جادوآفرین
لاجرم از سحر یزدان قرن قرن
اندر افتادند چون زن زیر پهن
ساحرانشان بنده بودند و غلام
اندر افتادند چون صعوه به دام
هین بخوان قرآن ببین سحر حلال
سرنگونی مکرهای کالجبال
من نیم فرعون کایم سوی نیل
سوی آتش می‌روم من چون خلیل
نیست آتش هست آن ماء معین
وآن دگر از مکر آب آتشین
پس نکو گفت آن رسول خوش‌جواز
ذره‌ای عقلت به از صوم و نماز
زانک عقلت جوهرست این دو عرض
این دو در تکمیل آن شد مفترض
تا جلا باشد مر آن آیینه را
که صفا آید ز طاعت سینه را
لیک گر آیینه از بن فاسدست
صیقل او را دیر باز آرد به دست
وان گزین آیینه که خوش مغرس است
اندکی صیقل گری آن را بس است
با انتخاب متن و لمس متن انتخابی می‌توانید آن را در لغتنامهٔ دهخدا جستجو کنید.
هوش مصنوعی: در این شعر، مولانا به مفهوم دوگانگی لطف و قهر الهی می‌پردازد. او بیان میکند که انسان‌ها همواره به سمت لطف خداوند می‌روند و از قهر او فرار میکنند، در حالی که قهر نیز در بطن لطف پنهان است و برعکس. داستان درویش‌ها، یکی از معانی این نکته است که می‌توان از آتش و آب به صورت هم‌زمان یاد کرد. در نهایت، مولانا به اهمیت بینش و عقل در درک حقیقت می‌پردازد و تأکید میکند که عقل انسانی از عبادت مهم‌تر است.
هوش مصنوعی: یک درویش به درویش دیگری میگوید: تو چگونه صورت خداوند را دیدی؟ بگو.
بی مانند بود، اما برای بیان آن به صورت مختصر و ساده، مثالی را بازگو می‌کنم.
هوش مصنوعی: او را به سمت چپ، آتش دوزخی و به سمت راست، جوی شیرین بهشت می‌بینم.
هوش مصنوعی: در سمت چپ او آتشی قرار دارد که همه چیز را می‌سوزاند و در سمت راستش، جوی خوش و پربار وجود دارد که برای انسان شادی و لذت به ارمغان می‌آورد.
هوش مصنوعی: به سمت آن آتش، گروهی به دام افتاده‌اند و برای دسترسی به آن آب حیات (کوثر)، گروهی دیگر شاد و سرمست هستند.
هوش مصنوعی: لذت و شادی‌هایی که انسان‌ها تجربه میکنند، ممکن است در واقع فریبنده و مکارانه باشند؛ به طوری که این لذت‌ها تنها برای عده‌ای از افراد شقی (بدبخت) و نیکبخت (خوشبخت) در دسترس است و در واقع، نمی‌توان به سادگی از آنها قضاوت کرد.
هوش مصنوعی: هرکس که به سوی خطر می‌رود، در حالی که از آن مسیر داغ و آتشین میگذرد، با وجود آنکه در آب غوطه‌ور شده، باز هم شعله‌ای از آتش را از میان آب به بیرون می‌آورد.
هوش مصنوعی: هر کسی که به سمت آب می‌رفت، در واقع در دل او آتش وجود داشت و این موضوع در طول زمان آشکار می‌شد.
هوش مصنوعی: هر کسی که به سمت راست حرکت کرد و از آتش شمالی، آب زلال را به سر خود زد، به نوعی از خطر میگذرد یا نجات می‌یابد.
هوش مصنوعی: هرکس که به سمت شمال می‌رود، مانند آتش است و به طور غیرمستقیم، خود را از سمت راست (راستین) بیرون می‌آورد.
هوش مصنوعی: کمتر کسی به راز این موضوع پی برد، بنابراین کمتر کسی در معرض آتش آن قرار گرفت.
هوش مصنوعی: تنها کسی که از اقبال و شانس خوب خود برخوردار شده، قادر است از وضعیتی که او را به خطر می‌اندازد (آتش) فرار کند، در حالی که دیگران به بی‌خبر از عاقبت، در آب‌های خطرناک غرق می‌شوند.
هوش مصنوعی: خداوند ذوق و لذت حقیقی را فقط برای خود قرار داده است و به همین دلیل انسان‌ها در این بازی (دنیا) فریب خورده و مورد غفلت قرار گرفته‌اند.
هوش مصنوعی: گروه گروه و صف‌صف مردم به خاطر حرص و شتاب، از آتش در حال فرار هستند و به سمت آب می‌روند.
هوش مصنوعی: بنابراین، برای نجات از آتش، سر خود را به ناباوری برداشتند ای نادان.
هوش مصنوعی: آتش فریاد می‌زد که من علت درد و عذاب نیستم و شما را فریب می‌دهم؛ من در حقیقت چشمه‌ای هستم که می‌توانم پذیرش و قبول را در شما ایجاد کنم.
هوش مصنوعی: ای کسی که بی‌توجه و بی‌فکر هستی، به من بیا و از آتش و خطر نترس، زیرا آنچه به نظر می‌رسد ممکن است فریبنده باشد.
هوش مصنوعی: ای خلیل (ابراهیم) در اینجا آتش و دود واقعی وجود ندارد و آنچه می‌بینی تنها فریب و ترفند نمرود (دشمن ابراهیم) است.
هوش مصنوعی: چنان‌که ابراهیم خلیل (علیه‌السلام) در آتش نمرود صبور و آرام بود، اگر تو هم دانا و حکیمی، باید بدانی که آتش جهنم (دردها و سختی‌ها) در حقیقت می‌تواند برای تو مانند آب باشد، زیرا ممکن است تو نیز با عشق و شوق مانند پروانه به سوی نور و حقیقت پرواز کنی.
هوش مصنوعی: پروانه دلش فریاد میزند که ای کاش من هزاران پر داشتم تا بتوانم بیشتر از آتش عشق جانم را قربانی کنم و از آن سوزش رهایی پیدا کنم.
هوش مصنوعی: پروانه که با عشق می‌سوزد و در آتش عشق محبوبش نابود میشود، به خاطر بی‌دردی و نادانی چشم و دل کسانی که به عشق آگاه نیستند، به آنها میگوید که از درک این عشق و سوزشِ آن بی‌بهره‌اند.
هوش مصنوعی: جهل و نادانی انسان گاهی باعث میشود که انسان به من رحم کند، اما من از کسی که بینش و روشنایی دارد، رحم می‌آورم.
هوش مصنوعی: این بیت به تضاد میان عشق و عقل اشاره دارد. پروانه به خاطر عشق به روشنایی آتش، جان خود را در خطر می‌اندازد و به سمت آتش می‌رود، در حالی که انسان‌ها معمولاً از آتش و خطرات آن فراری هستند. این نشان‌دهندهٔ این است که عشق، هرچند خطرناک، می‌تواند انسان را به اقداماتی وادارد که مخالف با عقل و منطق است.
هوش مصنوعی: انسان می‌تواند در میان نور حقیقت، معنای واقعی را ببیند و به راه راست هدایت شود، اما اگر بخواهد فقط به ظاهریات نگاه کند، ممکن است در تاریکی و گمراهی قرار گیرد. به بیان دیگر، توجه به باطن و عمق موضوعات او را به روشنایی می‌رساند، در حالی که غفلت از آنها او را به اشتباه می‌برد.
هوش مصنوعی: این گونه بازی و آزمایش از سوی خداوند بزرگ است تا بفهمی چه کسی از نسل ابراهیم خلیل (که به خاطر ایمان و دیانتش مشهور است) در این میدان امتحان، صداقت و ایمان واقعی دارد.
هوش مصنوعی: آتشی را به صورت آبی درآمده‌اند تا نشان دهد که در دل این آتش، چشمه‌ای نهفته وجود دارد. این بیان به تمثیلی از چهره‌های پنهان حق اشاره دارد که ممکن است چیزی که به نظر می‌رسد، فراتر از آنچه که قابل دیدن است، باشد.
هوش مصنوعی: ساحری با مهارت و ترفند خاصی، صحن برنجی را به زیبایی زینت میدهد و آن را در مجلس خود پر از کرم و آلودگی میکند. این تصویر به نوعی به فریبندگی و نیرنگ اشاره دارد.
هوش مصنوعی: ساحر با جادوی خود خانه را پر از کرم کرده، در حالی که خود کرمی در آنجا وجود ندارد و این کار او تنها نتیجهٔ سحرش است.
هوش مصنوعی: چون جادوگری با هنر و ترفند خود چیزها را به گونه‌ای نشان میدهد که حقیقی نیستند، دستان او نیز دارای قدرتی است که می‌تواند معجزه‌گونه جلوه کند.
هوش مصنوعی: بدون شک، به خاطر جادوی خداوند، در هر قرن افرادی مانند زنان در زیر بار سنگین گرفتار می‌شوند و به تباهی می‌افتند.
هوش مصنوعی: ساحران فرعون، در واقع بندگان و غلامان خدا بودند، اما به دام فرونشستند و مثل پرنده‌ای که در دام گرفتار میشود، به سقوط دچار شدند.
هوش مصنوعی: برو و قرآن بخوان و ببین که چگونه سحر حلال می‌تواند سبب سقوط و نابودی مکرها و حیله‌ها شود که مانند کوه‌ها بزرگ و سنگین هستند.
هوش مصنوعی: من مثل فرعون نیستم که به سوی نیل (آب) بروم و به آتش نزدیک شوم، بلکه مانند ابراهیم خلیل (که ارادهٔ خدا را می‌پذیرد) هستم و به سمت خود آتش می‌روم.
هوش مصنوعی: آتش وجود ندارد و آن آب معین (آب زلال) است که در واقع وجود دارد؛ اما آبی که به نظر می‌رسد، آتش است، در واقع از مکر و فریب است.
هوش مصنوعی: آن پیامبر بزرگوار گفت که یک ذره از عقل و فهم شما ارزشش بیشتر از عبادت‌های ظاهری مانند روزه و نماز است.
هوش مصنوعی: عقل تو مانند یک گوهر است که این دو ویژگی (لطف و قهر خدا) به عنوان مظاهر آن در تکمیل و زیبایی آن ضروری هستند.
هوش مصنوعی: برای اینکه آیینه پاک و درخشان باشد، باید از طاعت و بندگی دل بهره‌مند شود تا صفا و روشنی به آن بیفزاید.
هوش مصنوعی: اگر آیینه از ابتدا خراب و معیوب باشد، تلاش برای صیقل دادن آن دیر یا زود به نتیجه‌ای نخواهد رسید.
هوش مصنوعی: پس باید آینه‌ای را انتخاب کنی که به خوبی خُشک شده و از کیفیت بالایی برخوردار است؛ برای زیباتر و شفاف‌تر شدن آن، کمی صیقل دادن کافی است.
در حال بارگذاری آرایه‌های ادبی...
پیشنهاد تصاویر مرتبط از منابع اینترنتی
راهنمای نحوهٔ پیشنهاد تصاویر مرتبط از گنجینهٔ گنجور
معرفی ترانه‌هایی که در متن آنها از این شعر استفاده شده است
مرتب‌سازی حاشیه‌ها: محبوب‌ترین | جدیدترین | قدیمی‌ترین
تا به حال ۱۱ حاشیه برای این شعر نوشته شده است. 💬 من حاشیه بگذارم ...
reply thumb_up ۰ thumb_down ۰ flag link
reply thumb_up ۰ thumb_down ۰ flag link
reply thumb_up ۰ thumb_down ۰ flag link
reply thumb_up ۰ thumb_down ۰ flag link
reply thumb_up ۰ thumb_down ۰ flag link
reply thumb_up ۰ thumb_down ۰ flag link
reply thumb_up ۰ thumb_down ۰ flag link
reply thumb_up ۰ thumb_down ۰ flag link
reply thumb_up ۰ thumb_down ۰ flag link
reply thumb_up ۰ thumb_down ۰ flag link
reply thumb_up ۰ thumb_down ۰ flag link
reply thumb_up ۰ thumb_down ۰ flag link
reply thumb_up ۰ thumb_down ۰ flag link
برای حاشیه‌گذاری باید در گنجور نام‌نویسی کنید و با نام کاربری خود از طریق آیکون 👤 گوشهٔ پایین سمت چپ صفحات به آن وارد شوید.