تو خلیلِ وقتی ای خورشیدهش
این چَهار اطیار رهزن را بکش
زانک هر مرغی ازینها زاغوش
هست عقل عاقلان را دیدهکَش
چار وصف تن چو مرغان خلیل
بسمل ایشان دهد جان را سبیل
ای خلیل، اندر خلاص نیک و بد
سر ببرشان تا رهد پاها ز سد
کل توی و جملگان اجزای تو
بر گشا که هست پاشان پای تو
از تو عالم روح زاری میشود
پشت صد لشکر سواری میشود
زانک این تن شد مقام چار خو
نامشان شد چار مرغ فتنهجو
خَلق را گر زندگی خواهی ابد
سر ببر زین چار مرغ شوم بد
بازشان زنده کن از نوعی دگر
که نباشد بعد از آن زیشان ضرر
چار مرغ معنوی راهزن
کردهاند اندر دل خَلقان وطن
چون امیر جمله دلهای سَوی
اندرین دور ای خلیفهٔ حق توی
سر ببر این چار مرغ زنده را
سر مدی کن خَلق ناپاینده را
بط و طاوسست و زاغست و خروس
این مثال چار خُلق اندر نفوس
بط، حرصست و خروس آن شهوتست
جاه چون طاوس و زاغ اُمنیتست
مُنیتش آن که بُوَد اومیدساز
طامع تأبید یا عمر دراز
بط حرص آمد که نوکش در زمین
در تر و در خشک میجوید دفین
یک زمان نبود معطل آن گَلو
نشنود از حکم جز امر کُلوا
همچو یغماجیست، خانه میکَند
زود زود انبان خود پر میکند
اندر انبان میفِشارد نیک و بد
دانههای دُر و حبات نخود
تا مبادا یاغیی آید دگر
میفِشارد در جوال او خشک و تر
وقت تنگ و فرصت اندک، او مخوف
در بغل زد هر چه زودتر بیوقوف
لیک مؤمن ز اعتماد آن حیات
میکند غارت به مَهل و با اَنات
آمِنست از فوت و از یاغی که او
میشناسد قهر شه را بر عدو
آمنست از خواجهتاشان دگر
که بیایندش مزاحم صرفهبر
عدل شه را دید در ضبط حشم
که نیارد کرد کس بر کس ستم
لاجرم نشتابد و ساکن بود
از فوات حظ خود آمن بود
بس تانی دارد و صبر و شکیب
چشمسیر و مؤثرست و پاکجیب
کین تانی پرتو رحمان بود
وان شتاب از هزهٔ شیطان بود
زانک شیطانش بترساند ز فقر
بارگیر صبر را بِکشد به عقر
از نُبی بشنو که شیطان در وعید
میکند تهدیدت از فقر شدید
تا خوری زشت و بری زشت و شتاب
نی مروت نیتانی نی ثواب
لاجرم کافِر خورد در هفت بطن
دین و دل باریک و لاغر، زفت بطن



با انتخاب متن و لمس متن انتخابی میتوانید آن را در لغتنامهٔ دهخدا جستجو کنید.
هوش مصنوعی: شعر به تفسیر چهار نوع مرغ به عنوان نماد ویژگیهای انسانی میپردازد. خلیل، به عنوان استادی در اینجا، دستور میدهد تا این مرغها سر برداشته شوند و بدین ترتیب انسان از بندهای آنها رها گردد. این چهار مرغ شامل حرص، شهوت، جاه و امنیت هستند که هر یک به نوعی در انسان اثر میگذارند و باعث فتنه و آزار میشوند. مولانا تأکید میکند که سر بریدن این مرغها به معنای رهایی از این اوصاف منفی و تبدیل آنها به صفات مثبت است و زندگی انسان را به سمت آرامش و معنویت رهنمون میسازد. در نهایت، او به مؤمنان توصیه میکند که صبر و حکمت را از شیطان دور کنند تا از فقر و کمخوشی ایمن بمانند.
تو ای خورشید فهم مانند ابراهیم که از آتش نجات یافت این چهار مرغ سرکش را سر ببر
زاغ وقتي بالاي سر مُرداري مي رسد، ابتدا چشمهايش را در مي آورد، مولانا مي فرمايد اين چهار خصلت ناپسند نيز مانند زاغ عقل انسان را از او بيرون مي کشند و او را تباه مي سازند (کوري معنوي)
مثل حضرت ابراهیم که آن چهار مرغ را سر برید،سر بریدن این چهار مرغ جان را به سوی حقیقت راهی میکند
هوش مصنوعی: ای خلیل (ابراهیم)، در رهایی از نیک و بد، این چهار وصف (چیزی که به تن انسان مربوط است) را بکش تا پاها از مانعها آزاد شوند.
همه تویی و هرچه هست برای توست، زیرا همه آنها تحت تأثیر وجود تو هستند.
هوش مصنوعی: از تو، که عالم روح است، ناله و زاری بهپا میشود و این زاری مانند پشت هزاران سواری میشود.
زیرا این بدن جایگاه آن چهار خوی حیوانی است و نامشان به چهار مرغ فتنه تبدیل شده است.
هوش مصنوعی: اگر میخواهی برای مخلوقات، زندگی جاودانی فراهم کنی، باید سر این چهار مرغ پلید را از تن خود ببری.
آنها را به زندگی جدیدی برگردان که بعد از آن ضرری به تو نرسانند
چهار خلق و خوی فتنه گر در دل خلق وطن کرده و راه را برایشان سد کرده است
دلهایِ سَوی = دلهای راست و درست و پاک.
هوش مصنوعی: این بیت به امیر اشاره دارد و میگوید که میتواند با سر بریدن (تنبیه یا اصلاح) این چهار مرغ زنده، به صورت نمادین، ویژگیهای ناپایدار و زودگذر انسانها را اصلاح کند. این چهار مرغ به نوعی نماد چهار خُلق انسانی هستند که باید به روشی تغییر یابند.
هوش مصنوعی: بط، طاوس، زاغ و خروس نماد چهار خصلت در درون انسانها هستند. این چهار خلق یا صفت، بیانگر جنبههای مختلف شخصیت و روحیات انسانهاست.
بط نماد حرص و طمع است و خروس نمایانگر شهوت و آرزوهای نفسانی است. طاوس جاه و مقام و زاغ امنیت و زندگی طولانی است
طامع تابيد: آزمند عمر ابدي
بط به خاطر طمع و حرص خود در زمین، چه در حالت مرطوب و چه در حالت خشک، به دنبال چیزهای خوردنی میگردد
حتي يک لحظه هم گلوي اردک استراحت نمي کند و مدام در حال خوردن است، انگار که از دستورات فقط امر خوردن را شنيده است.
مانند غارتگری که خانه هارا غارت میکند و کیسه خود را پر میکند
و در کیسه خود هر چیز بدرد بخور و آشغالی را جمع میکند
تا اینکه مبادا دیگر کسی پیدا شود و زود تر از او آن ها را بخورد.هر چیزی را از آن خود میکند
که وقت بسیار کمی دارد و ترس دارد که نتواند همه آن ها را بدست آورد و بی وقفه در حال خوردن است
اما مؤمن به خاطر اعتمادش به حیات ابدی با آرامش و حوصله به کارها میپردازد.
هوش مصنوعی: مؤمن از خطر فوت و از یاغیها که افراد سرکش هستند در امان است، چرا که او قهر و خشم پادشاه را در برابر دشمنان میشناسد و از آن آگاه است.
هوش مصنوعی: او از خواجهتاشان (درباریان) دیگر احساس امنیّت میکند، چرا که آنها نمیخواهند به منافع او آسیب برسانند و مزاحمش شوند.
هوش مصنوعی: عدالت شاه را در کنترل و اداره ی سپاهش میبینم که هیچکس را بر دیگری ستم نمیکند.
هوش مصنوعی: او (عدل شه) به هیچ وجه حرکت نمیکند و ساکن خواهد بود، زیرا از دست دادن سهم خود را نمیپذیرد و از آن میترسد.
مؤثر: ايثارگر
هوش مصنوعی: صبر و آرامش حاصل از رحمت خداوند است، در حالی که شتاب و عجله به دلیل وسوسههای شیطان به وجود میآید.
هوش مصنوعی: چون شیطان انسان را از فقر میترساند، صبر او را به جایی میکشاند که او را در تنگنا قرار دهد و ناامید کند.
هوش مصنوعی: از نبی (پیامبر) بشنو که شیطان با تهدید از فقر شدیدی به تو هشدار میدهد.
هوش مصنوعی: اگر بدی کنی و زشت باشی، نتیجهاش زشتتر خواهد بود و راه نیکوکاری و جوانمردی را نرو؛ در این صورت نه پاداشی خواهی داشت و نه اجر و ثواب.
هوش مصنوعی: بدون شک کافری که در هفت شکم غذا میخورد، دین و دلش تنگ و لاغر میشود و به دلیلی که وصفش کردیم، به دنبال پرخوری است.
در حال بارگذاری آرایههای ادبی...
پیشنهاد تصاویر مرتبط از منابع اینترنتی
راهنمای نحوهٔ پیشنهاد تصاویر مرتبط از گنجینهٔ گنجور
میخواهید شما بخوانید؟ اینجا را ببینید.
معرفی ترانههایی که در متن آنها از این شعر استفاده شده است
مرتبسازی حاشیهها: محبوبترین | جدیدترین | قدیمیترین
تا به حال ۴۷ حاشیه برای این شعر نوشته شده است. 💬 من حاشیه بگذارم ...
reply thumb_up ۰ thumb_down ۰ flag link
reply thumb_up ۰ thumb_down ۰ flag link
reply thumb_up ۰ thumb_down ۰ flag link
reply thumb_up ۰ thumb_down ۰ flag link
reply thumb_up ۰ thumb_down ۰ flag link
reply thumb_up ۰ thumb_down ۰ flag link
reply thumb_up ۰ thumb_down ۰ flag link
reply thumb_up ۰ thumb_down ۰ flag link
reply thumb_up ۰ thumb_down ۰ flag link
reply thumb_up ۰ thumb_down ۰ flag link
reply thumb_up ۰ thumb_down ۰ flag link
reply thumb_up ۰ thumb_down ۰ flag link
reply thumb_up ۰ thumb_down ۰ flag link
reply thumb_up ۰ thumb_down ۰ flag link
reply thumb_up ۰ thumb_down ۰ flag link
reply thumb_up ۰ thumb_down ۰ flag link
reply thumb_up ۰ thumb_down ۰ flag link
reply thumb_up ۰ thumb_down ۰ flag link
reply thumb_up ۰ thumb_down ۰ flag link
reply thumb_up ۰ thumb_down ۰ flag link
reply thumb_up ۰ thumb_down ۰ flag link
reply thumb_up ۰ thumb_down ۰ flag link
reply thumb_up ۰ thumb_down ۰ flag link
reply thumb_up ۰ thumb_down ۰ flag link
reply thumb_up ۰ thumb_down ۰ flag link
reply thumb_up ۰ thumb_down ۰ flag link
reply thumb_up ۰ thumb_down ۰ flag link
reply thumb_up ۰ thumb_down ۰ flag link
reply thumb_up ۰ thumb_down ۰ flag link
reply thumb_up ۰ thumb_down ۰ flag link
reply thumb_up ۰ thumb_down ۰ flag link
reply thumb_up ۰ thumb_down ۰ flag link
reply thumb_up ۰ thumb_down ۰ flag link
reply thumb_up ۰ thumb_down ۰ flag link
reply thumb_up ۰ thumb_down ۰ flag link
reply thumb_up ۰ thumb_down ۰ flag link
reply thumb_up ۰ thumb_down ۰ flag link
reply thumb_up ۰ thumb_down ۰ flag link
reply thumb_up ۰ thumb_down ۰ flag link
reply thumb_up ۰ thumb_down ۰ flag link
reply thumb_up ۰ thumb_down ۰ flag link
reply thumb_up ۰ thumb_down ۰ flag link
reply thumb_up ۰ thumb_down ۰ flag link
reply thumb_up ۰ thumb_down ۰ flag link
reply thumb_up ۰ thumb_down ۰ flag link
reply thumb_up ۰ thumb_down ۰ flag link
reply thumb_up ۰ thumb_down ۰ flag link
reply thumb_up ۰ thumb_down ۰ flag link
reply thumb_up ۰ thumb_down ۰ flag link
reply thumb_up ۰ thumb_down ۰ flag link
reply thumb_up ۰ thumb_down ۰ flag link
برای حاشیهگذاری باید در گنجور نامنویسی کنید و با نام کاربری خود از طریق آیکون 👤 گوشهٔ پایین سمت چپ صفحات به آن وارد شوید.