کآمدش پیغامْ از وحی مهم
که کژی بگذار اکنون فَاْسْتَقِم
این درخت تنْ عصای موسیٖ است
که امرش آمد که بیندازش ز دست
تا ببینی خیر او و شرّ او
بعد از آن بر گیر او را ز امر هُو
پیش از افکندن نبود او غیرِ چوب
چون به امرش بر گرفتی گشت خوب
اول او بُد برگافشان بَرّه را
گشت مُعْجِزْ آن گروه غَرّه را
گشت حاکم بر سَر فرعونیان
آبشان خون کرد و کف بر سر زنان
از مزارعْشان برآمد قحط و مرگ
از ملخهایی که میخوردند برگ
تا بر آمد بیخود از موسی دعا
چون نظر افتادش اندر منتها
کاین همه اعجاز و کوشیدن چراست
چون نخواهند این جماعت گشتْ راست
امر آمد که اتّباع نوح کن
تَرک پایانبینیِ مشروح کن
زان تغافل کن چو داعیِّ رهی
امر بَلِّغْ هست نَبْوَد آن تُهی
کمترین حِکمت کزین الحاح تو
جلوه گردد آن لجاج و آن عُتُوّْ
تا که ره بنمودن و اِضلالِ حق
فاش گردد بر همه اهل و فِرَق
چونکه مقصود از وجودْ اظهار بود
بایدش از پند و اغوا آزمود
دیوْ اِلحاحِ غِوایت میکند
شیخْ اِلحاح هدایت میکند
چون پیاپی گشت آن امرِ شَجون
نیل میآمد سراسرْ جُمله خون
تا به نَفْسِ خویشْ فرعون آمدش
لابه میکردش دو تا گشته قَدَش
کآن چه ما کردیم ای سلطانْ مکن
نیست ما را روی ایراد سخن
پاره پاره گردمت فرمانپذیر
من به عزّت خوگَرَم سختم مگیر
هین بجنبان لب به رحمت ای امین
تا ببندد این دهانهی آتشین
گفت یا رب میفریبد او مرا
میفریبد او فریبندهی ترا
بشنوم یا من دَهَم هم خُدعهاش
تا بداند اصل را آن فرعکُش
که اصل هر مَکری و حیلت پیش ماست
هر چه بر خاکستْ اصلش از سَماست
گفت حق آن سگ نیرزد هم به آن
پیش سگ انداز از دور استخوان
هین بجنبان آن عصا تا خاکها
وا دهد هرچه ملخ کردش فنا
وان ملخها در زمانْ گردد سیاه
تا ببیند خلقْ تبدیل اِلٰه
که سببها نیست حاجت مَر مرا
آن سبب بهر حجابست و غِطا
تا طبیبی خویش بر دارو زَنَد
تا مُنَجِّم رو به اِستاره کُنَد
تا منافق از حریصی بامداد
سوی بازار آید از بیم کساد
بندگی ناکرده و ناشُسته روی
لقمهی دوزخ بگشته لقمهجوی
آکِل و مَأکول آمد جانِ عام
همچو آن برّهی چَرَّنده از حُطام
میچرد آن بَرّه و قَصّابْ شاد
کو برای ما چَرَد برگ مراد
کار دوزخ میکنی در خوردنی
بهر او خود را تو فَربه میکنی
کار خود کن روزی حکمت بِچَر
تا شود فَربه دلِ با کَرّ و فَرّ
خوردن تن مانع این خوردنست
جان چو بازرگان و تن چون رهزنست
شمع تاجر آنگهست افروخته
که بود رهزن چو هیزم سوخته
که تو آن هوشی و باقی هوشپوش
خویشتن را گم مکن یاوه مکوش
دان که هر شهوت چو خَمرست و چو بنگ
پردهٔ هوشست وعاقل زوست دنگ
خَمْرْ تنها نیست سرمستیِّ هوش
هر چه شهوانیست بندد چشم و گوش
آن بلیس از خمر خوردن دور بود
مست بود او از تکبر وز جحود
مست آن باشد که آن بیند که نیست
زر نماید آنچه مس و آهنیست
این سخن پایان ندارد موسیا
لب بجنبان تا برون روژد گیا
همچنان کرد و هم اندر دم زمین
سبز گشت از سنبل و حب ثمین
اندر افتادند در لوت آن نفر
قحط دیده مرده از جوع البقر
چند روزی سیر خوردند از عطا
آن دمی و آدمی و چارپا
چون شکم پر گشت و بر نعمت زدند
وآن ضرورت رفت پس طاغی شدند
نفس فرعونیست هان سیرش مکن
تا نیارد یاد از آن کفر کهن
بی تَف آتش نگردد نفس خوب
تا نشد آهن چو اخگر هین مکوب
بیمجاعت نیست تن جنبشکنان
آهن سردیست میکوبی بدان
گر بگرید ور بنالد زار زار
او نخواهد شد مسلمان هوش دار
او چو فرعونست در قحط آنچنان
پیش موسی سر نهد لابهکنان
چونک مستغنی شد او طاغی شود
خر چو بار انداخت اسکیزه زند
پس فراموشش شود چون رفت پیش
کار او زان آه و زاریهای خویش
سالها مردی که در شهری بود
یک زمان که چشم در خوابی رود
شهر دیگر بیند او پر نیک و بد
هیچ در یادش نیاید شهر خود
که من آنجا بودهام این شهر نو
نیست آن من درینجاام گرو
بل چنان داند که خود پیوسته او
هم درین شهرش بُدست ابداع و خو
چه عجب گر روح موطنهای خویش
که بُدستش مسکن و میلاد پیش
مینیارد یاد کین دنیا چو خواب
میفرو پوشد چو اختر را سحاب
خاصه چندین شهرها را کوفته
گردها از درک او ناروفته
اجتهاد گرم ناکرده که تا
دل شود صاف و ببیند ماجرا
سر برون آرد دلش از بخش راز
اول و آخر ببیند چشم باز


با انتخاب متن و لمس متن انتخابی میتوانید آن را در لغتنامهٔ دهخدا جستجو کنید.
هوش مصنوعی: در ادامهٔ داستان موسی علیهالسلام، الهام و پیامی از سوی وحی به او میرسد که باید عصای خود را به زمین بیندازد تا خیر و شر آن را ببیند. پس از افکندن عصا، آن تبدیل به مار و معجزهای برای فرعونیان میشود و در ادامه موسی به دعا و استغفار میپردازد. فرعون و قومش به عذابهای الهی دچار میشوند و در عین حال، با وجود معجزات، همچنان لجاجت و انکار پیشه میکنند. موسی متوجه میشود که در این میان، هدف از آزمایشات و دعاها نشان دادن حق و باطل به مردم است. در نهایت، فرعونیان با وجود نعمتها و برکتها، در طغیان و کفر باقی میمانند و انسانها همچنان باید برای رسیدن به حقیقت و آگاهی تلاش کنند.
هوش مصنوعی: پیام جدیدی از وحی به موسی علیهالسلام رسید که به او دستور داد دیگر از راه کجی (گناهان و انحرافات) فاصله بگیرد و راه راست را در پیش بگیرد.
هوش مصنوعی: این درختی که از آن سخن میگوییم، همان عصای موسی است که به او دستور داده شده آن را از دست بیندازد.
هوش مصنوعی: به این ترتیب، بعد از اینکه خوب و بد او را شناختی، به فرمان حق، او را بگیر و در دست بگیر.
هوش مصنوعی: پیش از آنکه چوب را به درون آب بیندازی، هیچ چیز جز چوب وجود نداشت. اما زمانی که طبق دستور او (موسی) آن را برداشتیم، خوب و شگفت آور شد.
هوش مصنوعی: در ابتدا، موسی (علیهالسلام) چوبی را بهوجود آورد که برگافشان بود و با معجزهاش گروهی را که مغرور بودند، متعجب کرد.
هوش مصنوعی: حاکم بر فرعونیان، موسی علیهالسلام، از قدرت خود استفاده کرد و باعث شد آب آنها به خون تبدیل شود و زنانشان در ناآرامی و اضطراب قرار گیرند.
هوش مصنوعی: خوشکسالی و مرگ از زمینهای زراعی آنها بروز کرد به خاطر ملخهایی که برگهای گیاهان را میخوردند.
هوش مصنوعی: موسی (پیامبر) بیاختیار و غیرقابل کنترل از دعا برآمد، زیرا نگاهش به اوج و مرتبه بالایی افتاد.
هوش مصنوعی: چرا این همه معجزات و تلاشها وجود دارد، در حالی که این گروه نمیخواهند درست شوند و به راه حق برگردند؟
هوش مصنوعی: پیام رسیده که مانند نوح (پیامبر) پیروی کن و از پایاننگری و جزئیبینی که باعث دلنگرانی و تردید میشود، پرهیز کن.
هوش مصنوعی: از این بیتوجهی دست بردار و وقتی که دعوتکنندهای برای راهنمایی آمده، به او توجه کن؛ زیرا این دعوت، نشاندهندهٔ پیامی است که ممکن است بر تو تأثیر بگذارد و تو را از احساسِ تهی بودن نجات دهد.
هوش مصنوعی: کمترین حکمتی که از این اصرار و پافشاری تو نمایان میشود، همان لجاجت و سرسختی است که در تو وجود دارد.
هوش مصنوعی: تا زمانی که راه هدایت و گمراهی در مورد حق روشن نشود، بر همه مردم و گروهها مشخص نمیشود.
هوش مصنوعی: مقصود از وجود انسان باید در وجودش نمایان شود و برای این که به حقیقت او پی برد، باید از نصیحت و فریب امتحانش کرد.
هوش مصنوعی: دیو با فشار و اصرار خود، مردم را به گمراهی و فساد میکشاند، در حالی که یک شیخ یا فرد آگاه و هدایتگر به پیروی و راهنمایی درست و مفید دعوت میکند.
هوش مصنوعی: وقتی آن واقعهٔ نگرانکننده به طور مکرر روی میدهد، آنگاه نهر نیل به شکل تمامعیار سرشار از خون میشود.
هوش مصنوعی: فرعون از شدت اضطراب و ترس به حالت زاری و گدایی به سوی موسی مراجعه میکند و در حالیکه به دلایل سختی که برایش پیش آمده، دو برابر شده، به او پناه میآورد.
هوش مصنوعی: ای پادشاه، آنچه ما انجام دادیم، خواهش میکنم به حساب نیاور و به خاطر ایراد گرفتن بر ما، روی خود را به ما نشان نده.
هوش مصنوعی: اگر تو فرمانپذیر و مطیع من باشی، من به خاطر حرمت و عزت تو، بر سختیها و مشکلاتت آسانی میآورم و آنها را از بین میبرم.
هوش مصنوعی: ای امین (موسی علیهالسلام)، با لبهای خود به رحمت الهی دعا کن تا این درگاه آتشین بسته شود و عذاب از بین برود.
هوش مصنوعی: موسی علیهالسلام میگوید: ای خدا، او (فریبنده) به من فریب میدهد و خود نیز به حقیقت فریبنده توست.
هوش مصنوعی: من با شنیدن یا دادن فریب او، قصد دارم تا بفهمد که اصل ماجرا چه چیزی است و چهگونه فرعها را نابود میکند.
هوش مصنوعی: هر نوع نیرنگ و حیلهای که وجود دارد، در واقع ریشهاش در حقیقت و واقعیت است و ما این حقیقت را میشناسیم؛ زیرا هر چیزی که بر زمین (خاک) وجود دارد، سرچشمهاش از آسمان (سما) است.
هوش مصنوعی: خداوند فرمود که این سگ (نماد ناپاکی یا پلیدی) به هیچ وجه با آن استخوان (نماد ارزش و مقام) قابل مقایسه نیست و از دور استخوان را به او بیندازید.
هوش مصنوعی: موسی باید عصایش را به حرکت درآورد تا زمین را شگفتانگیز ببیند و هر آنچه را که ملخها نابود کردند، جبران کند.
هوش مصنوعی: ملخها در آن زمان سیاه میشوند تا مردم تغییر الهی را ببینند.
هوش مصنوعی: من به چیزهایی که به عنوان علت یا دلیل شناخته میشوند نیازی ندارم، زیرا آنچه به عنوان سبب مطرح میشود، تنها برای پوشاندن حقیقت و پنهان کردن آن است.
هوش مصنوعی: تا وقتی که طبیب بر دارو و درمان تأکید کند و ستارهشناس به پیشبینی آینده بپردازد، کسانی که به درستی و حقیقت توجه ندارند، متوجه مشکلات و بحرانهای واقعی نخواهند شد.
هوش مصنوعی: منافق به خاطر حریص بودن، صبح زود به سمت بازار میرود تا از ترس کساد شدن بازار و ضرر مالی، چیزی بخرد.
هوش مصنوعی: آن کسی که هنوز بندگی نکرده و خود را پاک نکرده، اکنون به لقمهای از آتش دوزخ تبدیل شده و در پی لقمه میگردد.
هوش مصنوعی: انسان و چیزی که میخورد، هر دو مانند آن برهای هستند که از علف بیارزش میچرند. این جمله به ارتباط انسان و غذا اشاره دارد و بیان میکند که چگونه ذات انسان به آنچه که مصرف میکند وابسته است.
هوش مصنوعی: آن بره در حال چریدن است و قصاب نیز خوشحال است، زیرا قصاب برای ما چریدن بره را به عنوان خواسته و آرزو میبیند.
هوش مصنوعی: تو در تلاش برای تأمین لذایذ دنیوی برای خود، در واقع خود را به عذاب و دوزخ نزدیک میکنی.
هوش مصنوعی: به کار خود مشغول شو و با حکمت رفتار کن تا دل تو پر باشد از زیبایی و شادابی.
هوش مصنوعی: جسم انسان مانع از رسیدن به روح و معنویت است، مانند بازرگانی که متوجه سود خود است و جسم او همچون راهزنی است که مانع حرکت او به سوی هدف اصلیاش میشود.
هوش مصنوعی: شمع تاجر وقتی روشن است که دزدی (رهزن) مثل هیزم سوخته وجود ندارد. یعنی روشنایی و آگاهی در زندگی میسر است که موانع و مشکلات برطرف شوند.
هوش مصنوعی: تو که هوشیار هستی، باقی هوشیاری را نپوشان و خودت را گم نکن، به حرفهای بیمحتوا نپرداز.
هوش مصنوعی: بدان که هر desire (شهوت) مانند شراب (خمر) و مانند شیرهٔ خوابآور (بنگ) پردهای بر هوش و آگاهی میافکند و تنها عاقل از این مستی رهایی دارد.
هوش مصنوعی: سرمستی و بیخود شدن تنها به خاطر نوشیدنیهای وهمآور نیست؛ بلکه هر چیزی که به شهوت مربوط میشود، میتواند انسان را از درک و فهم درست دور کند و چشم و گوش او را ببندد.
هوش مصنوعی: ابلیس به خاطرش به میخانه نرفت و از شراب نخورده بود، بلکه او به خاطر کبر و انکارش مدهوش بود.
هوش مصنوعی: مست واقعی کسی است که چیزهایی را که وجود ندارند ببیند و گمان کند آنها طلا هستند، در حالی که حقیقتاً آنها فقط مس و آهن هستند.
هوش مصنوعی: این سخن هیچگاه تمام نمیشود، ای موسی، زبان به حرکت بیاور تا کلامی تازه از آن برون بیاید.
هوش مصنوعی: موسی علیهالسلام همچنان صحبت کرد و در زیر قدمهایش زمین به خاطر بذر سنبل و گیاهان گرانبها سبز شد.
هوش مصنوعی: مردانی که در شهر لوت (شهر فساد) به هلاکت رسیده بودند، به دلیل گرسنگی و قحطی، همچون گاوهای مرده افتاده بودند.
هوش مصنوعی: مدت چند روز از نعمت و بخشش الهی به خوبی و فراوانی خوردند، هم انسانها و هم چهارپایان (حیوانات).
هوش مصنوعی: زمانی که شکمها پر از نعمت شد و به خوردن پرداختند و نیازمندیها برطرف گردید، انسانها طغیان کردند و سرکشی کردند.
هوش مصنوعی: نفس انسان مانند نفس فرعون است، پس آن را سیر نکن تا به یاد کفر و نافرمانیهای گذشته نیفتد.
هوش مصنوعی: اگر نفس انسان، که مانند نفس فرعون است، بدون داغ و آتش نگردد، چنانکه آهن وقتی حرارت نبیند به حالت خود باقی میماند، در این صورت نمیتوان آن را تغییر داد. بنابراین، برای تغییر نفس و بهبود آن، باید عزم و تلاش کرد و به جنگ با مشکلات و چالشها رفت.
هوش مصنوعی: بدون وجود شوق و اشتیاق، هیچ حرکتی در بدن ممکن نیست؛ مانند آهنی که سرد و بیجان است و با زدن بر آن هم حرکتی ایجاد نمیشود.
هوش مصنوعی: اگر او (فرعون) از شدت ترس و ناراحتی حتی بگرید و زاری کند، در نهایت مسلمان نخواهد شد. هوشیار باش که این تغییر خود را در ایمان نشان نمیدهد.
هوش مصنوعی: فرعون در هنگام قحطی مانند کسی میشود که به موسی (ع) میرسد و پیش او زاری میکند و التماس میکند.
هوش مصنوعی: وقتی او (فرعون) بینیاز شود، طغیان میکند، مانند الاغی که وقتی بارش را بر زمین گذاشت، شروع به نعره زدن میکند.
هوش مصنوعی: زمانی که انسان به خواستههایش میرسد و از مشکلات رها میشود، درد و زاریهای گذشتهاش را فراموش میکند.
هوش مصنوعی: مدتی طولانی مردی در شهر زندگی میکرد که وقتی خوابش میبرد، دیگر خبری از آن شهر به خاطرش نمیماند.
هوش مصنوعی: مردی در خواب به شهری دیگر میرود که پر از خوبیها و بدیهاست، اما هیچیک از ویژگیهای شهر خود را به یاد نمیآورد.
هوش مصنوعی: من در این شهر جدید نیستم و در واقع، من همیشه در آن شهر قبلی بودهام؛ اکنون در اینجا گرفتار شدهام.
هوش مصنوعی: بل (بلکه) او بهخوبی میداند که خود همواره در این شهر (دنیا) بهاراده و خلاقیت خود حضور دارد و زندگی میکند.
هوش مصنوعی: عجبی ندارد اگر روح کسانی که در سرزمین خود زاده شدهاند، به آنجا احساس تعلق و عشق داشته باشد.
هوش مصنوعی: دنیا مانند خواب است و وقتی که انسان از آن غافل میشود، یاد وحشتهای آن را فراموش میکند، همانطور که ابرها در آسمان ستاره را میپوشاند.
هوش مصنوعی: موسی علیهالسلام که در شهرها برای هدایت و فهم حقایق میکوشد، موانع و مشکلات زیادی را تجربه کرده است که به مانند گرد و غبار در راه او قرار دارند و مانع از درک درست او میشوند.
هوش مصنوعی: انسان وقتی که تلاش و کوشش لازم را انجام ندهد، قادر به پاکسازی دل خود نخواهد بود و نمیتواند حقیقت را بهخوبی ببیند.
هوش مصنوعی: دل شخص وقتی به اوج فهم و بصیرت برسد، رازهای عمیق زندگی را درک میکند و به حقیقتهای نخستین و پایانی دست مییابد، انگار که با چشمی باز به تماشای آنها نشسته است.
در حال بارگذاری آرایههای ادبی...
پیشنهاد تصاویر مرتبط از منابع اینترنتی
راهنمای نحوهٔ پیشنهاد تصاویر مرتبط از گنجینهٔ گنجور
معرفی ترانههایی که در متن آنها از این شعر استفاده شده است
مرتبسازی حاشیهها: محبوبترین | جدیدترین | قدیمیترین
تا به حال ۳ حاشیه برای این شعر نوشته شده است. 💬 من حاشیه بگذارم ...
reply thumb_up ۰ thumb_down ۰ flag link
reply thumb_up ۰ thumb_down ۰ flag link
reply thumb_up ۰ thumb_down ۰ flag link
برای حاشیهگذاری باید در گنجور نامنویسی کنید و با نام کاربری خود از طریق آیکون 👤 گوشهٔ پایین سمت چپ صفحات به آن وارد شوید.