رایت فتح جدید گفت شه کامران
داور نصرت قرین خسرو صاحبقران
حمزهٔ ثانی که کرد صیت جهانگیریش
گام خبرها سبک گوش فلکها گران
مژدهٔ اقبال او شد متحرک جناح
پیش رو صد هزار مرغ بشارت رسان
دهر به یکدم چنان شد متغیر که گشت
ظلم مبدل به عدل فتنه به امن و امان
کشتی عالم که داشت صد خطر اندر قفا
او به کارش رساند یک نفس اندر میان
شخص اجل آنچه داشت در پس دندان صبر
گفت با اعدای خویش او به زبان سنان
روز مصافش چو خصم در جدل و انقیاد
کرد به خود مشورت با دل و جان طپان
حوصله یک بار اگر گفت بگو القتال
واهمه صد بار بیش گفت بگو الامان
وقت فرس تاختن میفکند بر زمین
زلزله انگیزیش غلغله در آسمان
میبرد از اژدها افعی رمحش سبق
میدهد از ذوالفقار شعلهٔ تیغش نشان
چون کشش شست او پشت کمان خم کند
جان ز جسد رم کند تیر همان در کمان
لنگر صبر و سکون بگسلد از اضطراب
گوی زمین در کفش بیند اگر صولجان
روز مصافش کند حلقهٔ زه گیر را
کوچهٔ راه گریز پیل بزرگ استخوان
خصم به قدر الم گر بخروشد شود
پنبه گوش فلک نقطهٔ غین فغان
شوق بلند آرزو تا به جنابش رسد
خواسته از نه فلک آلت یک نردبان
دور دو شه در میان گشت به او منتقل
با دو جهان عدل و داد دولت طهماسب خان
شاه قزلباش اگر راه فدائی دهد
گرد سرش پر زند روح قزل ارسلان
تا کرم و عدل او نوبت شهرت زدند
سخرهٔ عالم شدند حاتم و نوشیروان
روز کم احسانیش نشئه دریا دلی
گرد برآرد ز بحر دود برآرد ز کان
ای مترشح سحاب کز تو و دوران تو
ملک جهان خرم است خلق جهان شادمان
آن چه تو کردی نبود مدرکه را در خیال
بلکه گذر هم نداشت واهمه را در گمان
تا به میان آمدی با سپه عدل و داد
ظلم سپاهی نهاد پا ز میان بر کران
رخنه گر ملک را زود کشیدی به خاک
ورنه کجا میگذاشت خاک درین خاکدان
نقش حیل را بر آب فایدههائی که کرد
روبه کج باز رنگ پنجهٔ شیر ژیان
تیغ تو داسیست تیز کز مدد موج خون
از رخ خصم خجل می درود زعفران
کین تو صد خانه داد بیش به باد فنا
خوش اثر نیک داد کینهٔ این خاندان
ظل تو عالم گرفت گرچه نیفتد به خاک
سایهٔ پروسعت از مرغ بلند آشیان
باد مرادی که هست عزم تواش پیشرو
بحر سپر میکند کشتی بیبادبان
چرخ ز پستی خورد کوب ز سم ستور
موکب جاه تو را گر رود اندر عنان
رستم زور آزما باز نبندد کمر
زور تو را گر شود در صدد امتحان
هم ز تلاشت بود پیل دمان را خطر
هم ز مصافت رسد شیر ژیان را زیان
چشم جدل دیدگان دیده به عینالیقین
با ظفر حیدری تیغ تو را توامان
تیغ تو کز خون خصم قطرهچکان آمده
گلشن فتح تو راست شاخ گل ارغوان
چرخ زبردست اگر با تو فتد در تلاش
بر کمرش بگسلد منطقهٔ کهکشان
عظم تو گنجد در آن لیک چه در قطرهٔ بحر
گر به مکان ضم شود مملکت لامکان
قبله معین نبود تا به زمان تو گشت
بر دو جهان فرض عین سجدهٔ یک آستان
شعشعه را گر کند روی تو مشرق فروز
صد چوبت خاوری سر زند از خاوران
مشعله را گر کند حسن تو مغرب طراز
از عدم آفتاب شام نگردد عیان
گرم به خورشید اگر بنگری از تاب تو
در ظلماتش کنند مهر پرستان نهان
دهر علیل تو شد خسته عیسی طبیب
خلق ذلیل از تو گشت گلهٔ موسی شبان
ضابطه تا دم به دم رو به ترقی نهد
بهر جهان لازم است پادشه نوجوان
گویم اگر کرده است کار مسیح افعی
وجه بپرس و بنه سمع تهور بر آن
کرد مسیحا اگر در بدن مرده روح
در جسد ملک کرد افعی رمح تو جان
گر نه اجل را یکی داشته بودی به کار
جود تو دادی به خلق عمر ابد رایگان
خسرو هند ار دهد خط به غلامی به تو
بیطلب از چین رود باج به هندوستان
ای ملک نامدار سایهٔ پروردگار
دادگر کامکار پادشه کامران
گر نشدی بهر فتح قفل جهان را کلید
رمح تو کشورگشا تیغ تو گیتی ستان
ور نه ز فتح تو و رفع مخالف شدی
دفع پریشانی از خاطر کاشانیان
آن چه ز ایشان رسید و آن چه بر ایشان گذشت
حرف به حرف آمدی کلک مرا بر زبان
اول از آن ظلم عام دیگر از آن قتل خاص
وان حرکتها که گشت باره از آن سر گران
فرض شمردن دگر سنت ابن زیاد
بر لب لب تشنهها بستن آب روان
غارت و قتل دگر در دم تسخیر شهر
کز تف این فتنه خاست دود ز صد دودمان
الغرض اینها که شد نیست از آن هیچ باک
کز شفقت گستریست لطف تو تن خواه آن
از همه آن به که هست در عقب از عهد تو
این غم ده روزه را خوش دلی جاودان
پادشها سرور اگر ز طواف درت
از دگران باز ماند محتشم ناتوان
واسطه این است این کز ستمش کرده است
دهر بلیت گمار چرخ اذیت رسان
خسته و مشکل علاج کم زر و پر احتیاج
راجل بیدست و پا مفلس بی خانمان
ور ز شعف کرده است مرغ تمنایش را
بیشتر از بیشتر گرد سرت پر زنان
از شعرای زمان داد گرا یک کس است
عابد شب زندهدار قاری و اورادخوان
پاس خود اندر دعا از دی وی جو که نیست
ملک بقای تو را بهتر ازین پاسبان
ای شه فرمانروا کز قروق حکم تو
نیست عجب گر شود حکم قضا ناروان
پادشهان در جهان حکم روان تا کنند
پای جهان گرد باد حکم تو را در جهان



با انتخاب متن و لمس متن انتخابی میتوانید آن را در لغتنامهٔ دهخدا جستجو کنید.
هوش مصنوعی: شاعر در این قصیده به ستایش سلطان حمزه میرزا میپردازد و مقام و شخصیت او را به تصویر میکشد. او را فاتح و پادشاهی میداند که در جنگها با دلیری و شجاعت فزایندهاش، ظالم را از میان برمیدارد و عدل را برقرار میکند. همچنین اشاره میکند که به خاطر فتوحات و اقدامات او، وضعیت جامعه تغییر کرده و آرامش حاکم شده است. شاعر بر این باور است که حمزه میرزا نه تنها به مردم عدالت و امنیت بخشیده، بلکه در دنیای سیاسی و اجتماعی تأثیر عمیق و مثبتی گذاشته است. در پایان، شاعر با نیایش و آرزوی طول عمر و موفقیت برای او، به مقام بلندش احترام میگذارد.
هوش مصنوعی: پرچم پیروزی جدید به ما خبر میدهد که شه کامران، داور نصرت، در کنار خسرو صاحبقران (شاهی بزرگ و پیروز) قرار دارد.
هوش مصنوعی: حمزه میرزا که در صیت (شهرت) جهانگیری خود معروف است، خبرهایش باعث سبکی (سبکگویی) فضا و سنگینی (پیشرفت) گوش آسمانها شده است.
هوش مصنوعی: خوشحالی و موفقیت سلطان حمزه باعث شده که پرچم پیروزی به اهتزاز درآید و صد هزار پرنده به نشانهٔ تبریک خبر موفقیت او را به دیگران منتقل کنند.
هوش مصنوعی: زمان به قدری سریع و ناگهانی تغییر کرد که ظلم به عدالت و آشوب به امنیت بدل شد.
هوش مصنوعی: عالم به مانند کشتیای است که خطرات زیادی در دنبالش است، اما با یک نفس، او را در مرکز کار قرار میدهد و نجات میدهد.
هوش مصنوعی: مرگ، آنچه را که در دل داشته، با صبر و آرامش در انتظار دشمنانش میگوید، اما این کلامش را با شمشیر و قدرت بیان میکند.
هوش مصنوعی: روز نبرد وقتی که دشمن در حال جنگ و تسلیم شدن بود، او با دل و جانش به خود مشورت کرد.
هوش مصنوعی: اگر یک بار از دلش خواسته باشد که بگوید «جنگ»، او یک بار هم گفته است. ولی هراسش از جنگ به اندازهای است که صد بار گفته باشد «آرامش».
هوش مصنوعی: زمانی که اسب جنگی به سرعت پیش میرود، پاهایش بر زمین میکوبد و باعث لرزشی میشود که صدای آن به آسمان میرسد.
هوش مصنوعی: او (سلطان حمزه میرزا) با شجاعت و دلاوری خود دشمنان را فراری میدهد و نشان میدهد که شمشیرش به مانند ذوالفقار، شمشیر معروف علی (ع)، بران و کشنده است.
هوش مصنوعی: چون انگشتان او کمان را فشار دهد، جان از بدن بیرون میرود و تیر در کمان قرار میگیرد.
هوش مصنوعی: اگر زمین در دست او، یعنی سلطان حمزه میرزا، چوگان را ببیند، لنگر صبر و آرامش را از دست میدهد و دچار اضطراب میشود.
هوش مصنوعی: در روز نبرد، حلقهٔ زه (تیراندازها) او را محاصره خواهد کرد و راه فراری برای او نخواهد ماند، مانند کوچهای تنگ که هیچ راه نجاتی برای فیل بزرگ و قدرتمند باقی نمیگذارد.
هوش مصنوعی: اگر دشمن به اندازهای قوی و بزرگ شود که از خود خشم و هیاهویی نشان دهد، آنگاه بهقدری صدای او بلند خواهد شد که انگار آسمان به گوشش پنبهوار خواهد شد و فقط به نقطهای از دلدادگی و فریاد تبدیل میشود.
هوش مصنوعی: شوق و آرزوی بیپایان من همواره به سوی مقام عالی او (سلطان حمزه میرزا) میرسد، و برای دستیابی به این هدف، نه تنها زمین بلکه آسمان نیز به منزلهٔ نردبانی برای من عمل میکند.
هوش مصنوعی: دو شاه (سلطان حمزه و طهماسب خان) در میان (مدت) زمان به او (سلطان حمزه) منتقل شدند و دو جهان را با عدالت و بخشش خود آباد کردند.
هوش مصنوعی: اگر شاه قزلباش (سلطان حمزه میرزا) از جانفشانی و فداکاری بگذرد، روح قزل ارسلان (نظامی مشهور و جنگجو) مانند پرندهای دور سر او میچرخد.
هوش مصنوعی: کرم و عدل او (سلطان حمزه میرزا) باعث شهرت او و سرفرازیاش در جهان شدند، به طوری که حاتم طایی و نوشیروان (دو شخصیت معروف از نظر generosity و عدل) در مقایسه با او به سخره گرفته شدند.
هوش مصنوعی: در روزی که او کم احسان است، دل دریایی گویی گرد و غبار را از دریا برمیآورد و از عمق زمین نیز دودی متصاعد میشود.
هوش مصنوعی: ای بارانی که از تو و زمانهات، ملک جهان پر از شادی است و مردم دنیا خوشحال هستند.
هوش مصنوعی: آنچه تو انجام دادی، نه تنها در تصور هیچکس نمیگنجد، بلکه حتی واهمه (ترس) هم به ذهن کسی نمیرسد که ممکن است چنان چیزی را ببیند یا تجربه کند.
هوش مصنوعی: وقتی تو با لشکر و عدل و انصاف به میدان آمدی، ظلم و ستم سپاهیان بهراستی پا را از میانه برداشت و به کناری رفت.
هوش مصنوعی: اگر زودتر مملکت را به خاک میکشیدی، تا حالا کجا میتوانست خاک در این خاکدان (زمین یا مملکت) بماند؟
هوش مصنوعی: نقش حیلهگر را بر آب (به معنی موقتی و ناپایدار) فایدههایی که ایجاد کرد، روبهکج (دور از راست و درست) باز رنگ پنجهٔ شیر ژیان (یعنی رنگ قدرت و شجاعت شیر) است. این بیت به وجود فایدههای سطحی و ناپایدار اشاره دارد که زیر ظاهر قوی و شجاعانه پنهان شدهاند.
هوش مصنوعی: تیغ تو مانند داسی تیز است که با کمک موج خون، دشمن را به خجالت وادار میکند و بر چهرهاش رنگ زعفرانی میگذارد.
هوش مصنوعی: این بیت میگوید که انتقام تو باعث شده است که بیش از صد خانواده به دست سرنوشت تباه شوند، و این کینه در واقع نتیجهٔ اعمال نیکو این خاندان است.
هوش مصنوعی: سایهٔ گستردهٔ تو بر تمام عالم گسترش یافته است، اگرچه این سایه به زمین نمیافتد و مانند پرندهای بزرگ در آسمان قرار دارد.
هوش مصنوعی: باد مرادی، که به معنای باد خوش و مطلوب است و نشاندهنده خواسته و آرزوی خوبی است، برای تو پیشاپیش برخلاف دلنگرانیها عمل میکند و مانند سپری برای دریا میشود، بهطوری که کشتیی که بادبان ندارد را محافظت میکند.
هوش مصنوعی: اگر چرخ (سرنوشت) به پستی و پایین بیفتد، با سم اسبان (قدرت و توانمندی) تو را میزند و هرگاه سلطنت تو در دستان کسی باشد، باید از آن بگذرد.
هوش مصنوعی: رستم، قهرمان افسانهای، هرگز نتواند کمربند قدرت تو را ببندد، حتی اگر بخواهد در تلاشی برای آزمایش قدرتت برآید.
هوش مصنوعی: از تلاش تو، ترس از طوفان (خطر) در حال ظهور است، و همچنین از مسافت (فاصله)، برای شیر جوان (جوانمردی مانند تو) زیان (آسیب) میرسد.
هوش مصنوعی: چشمهای تو جدل و جدال را به خوبی میبینند، در حالی که با اطمینان و یقین به پیروزی، همواره تیغ تو را نیز در دست داری.
هوش مصنوعی: تیغ تو که با خون دشمنان آغشته شده و قطرهچکان است، بستان پیروزی تو را به مانند گلهای ارغوان زیبا و دلنواز کرده است.
هوش مصنوعی: اگر تقدیر آسمان (چرخ) بخواهد به تو تلاش کند و بر تو فشار آورد، آنقدر قدرت تو زیاد است که میتواند کمر کهکشان را بشکند.
هوش مصنوعی: عظمت تو چنان است که در هیچچیز نمیگنجد، اما مانند یک قطره در دریا نمیتوان آن را به مکانی خاص محدود کرد، زیرا تو در هر جا و هر زمانی فراتر از مرزها هستی و در واقع متعلق به هیچ مکانی نیستی.
هوش مصنوعی: تا پیش از وجود تو، قبلهای مشخص و معین نبود و در دو جهان به سجده کردن به جانب آستان تو واجب شده است.
هوش مصنوعی: اگر روی تو مانند شعلهای درخشان شود، نور آن بهگونهای خواهد بود که هزاران چوب را از سمت خاور روشن خواهد کرد.
هوش مصنوعی: اگر زیبایی تو، مشعلی را روشن کند، دیگر به خاطر وجود نور تو، نخواهد توانست آفتاب شام را به آسانی مشاهده کرد.
هوش مصنوعی: اگر به درخشش و تابش تو بنگری، حتی در تاریکیها و در میان راهبان خورشید (پرستشکنندگان خورشید)، آنها نیز در سایهی تو پنهان میشوند.
هوش مصنوعی: زمان بیمار و رنجور شده است و عیسی، به عنوان پزشک، خسته و ناتوان است. خلق، که حقیر و ذلیل است، از تو، یعنی شاهزاده شهید سلطان حمزه میرزا، مانند گلهای که موسی (پیامبر) شبان آن است، حمایت و مدد میطلبند.
هوش مصنوعی: برای پیشرفت و بهبود هر زمان و مکانی، وجود یک پادشاه جوان و توانا ضروری است.
هوش مصنوعی: اگر مسیح (ع) کار معجزهآسا و شگفتیانگیزی مانند زنده کردن مردگان (افعی) انجام داده، باید به دو نکته توجه کرد: یکی اینکه این معجزه چگونه و به چه سبب تحقق پیدا کرده و دیگری اینکه باید با دقت و شجاعت به این موضوع نگاه کرد.
هوش مصنوعی: اگر مسیحا (عیسی) روح را در بدن مردهای قرار دهد و او را زنده کند، تو ای افعی (رمح تو) نیز جان را به بدن ملک (سلطان حمزه میرزا) بخشیدهای.
هوش مصنوعی: اگر مرگ را اندازهای نداشتی و نمیمردی، به خاطر generosity (سخاوت) تو به مردم، زندگی ابدی را رایگان میدادی.
هوش مصنوعی: اگر پادشاه هند به تو خطی بدهد که تو را به عنوان غلام بپذیرد، من بدون هیچ درخواست و خواستهای از تو، مالی (مالیات) از چین به هندوستان میفرستم.
هوش مصنوعی: ای پادشاه مشهور که سایهٔ خداوند عادل بر سر تو است و در کارهایت موفق و سعادتمند هستی.
هوش مصنوعی: اگر تیغ تو (که به شکل رمح است) کلید قفل جهان نمیشد، تحقق پیروزی ناممکن بود؛ زیرا تیغ تو کشورگشا و تسخیرکنندهی دنیا است.
هوش مصنوعی: اگر تو به خاطر پیروزی و از بین بردن دشمنان به فتح نرسی، باعث میشوی که پریشانی و دلخوریها از خاطر مردم کاشان برطرف شود.
هوش مصنوعی: هر آنچه از سوی آن شاهزاده شهید (سلطان حمزه میرزا) به من رسید و هر آنچه بر ایشان گذشت، من به دقت تمام آن را بر زبان آوردم.
هوش مصنوعی: ابتدا ظلم عمومیای که بر مردم روا داشتند و سپس قتل خاصی که بهویژه بر یک شخص انجام شد، و آن حرکتهایی که باعث پیشامدهای سنگین و مشکلات عظیمی گردید.
هوش مصنوعی: به تصور آوردن این که همانند سنت ابنزیاد، به تشنهها آب ندهند و بر لبهای آنها ببندند، دردی سخت و ظلمی آشکار است. ابنزیاد به خاطر رویداد عاشورا و محاصره امام حسین(ع) و یارانش در کربلا مشهور است که آب را بر آنها بست.
هوش مصنوعی: در هنگام تسخیر شهر، غارت و کشتار دیگری به وجود آمد که بخار این فساد، از آتش و سوزش ناشی از آن، همچون دودی است که از صد خاندان برمیخیزد.
هوش مصنوعی: غرض این است که وقوع این حوادث، هیچگونه اهمیتی ندارد، زیرا محبت و مهربانی تو همیشه گسترش دارد و تنها به خاطر آن، باید به خوبی و آرامش دل خوش باشیم.
هوش مصنوعی: بهتر است از همه آنچه که پس از تو در دنیا وجود دارد، غم ده روزه را، که موقتی و زودگذر است، با دل خوشی جاویدان بسنجی.
هوش مصنوعی: اگر پادشاهی به خاطر طواف حرم تو از دیگران باز بماند، محتشم (شاعر) که ناتوان است، از این موضوع ناراحت نیست.
هوش مصنوعی: مشکل و دردسرهایی که در زندگی به انسان تحمیل میشود، ناشی از ستم زمانه است که مانند یک ناقوس به بدبختیها و آزارها دامن میزند.
هوش مصنوعی: شخصی ناتوان و درمانده، که فاقد مال و ثروت است و به شدت به کمک و حمایت نیاز دارد، در شرایطی سخت و بیخانمانی به سر میبرد.
هوش مصنوعی: اگر پرندهای که از شادی میخواند، بیشتر و بیشتر دور سرت بپرد، نشان از آرزوهای بزرگ او دارد.
هوش مصنوعی: یکی از شاعران زمان دادگستری، عابدی است که شبها را به عبادت و تلاوت قرآن میگذارند و قرآن را به خوبی میخواند.
هوش مصنوعی: دعا کردن برای خود در دنیا به منظور دریافت چیزی بهتر از این نگهبان، از دیوهای بد (یا مزاحم) است که هیچکس نمیتواند برای بقای تو در این دنیا، بهتر از تو نگهبانی باشد.
هوش مصنوعی: ای ای شاه سلطنتطلب که از ستم و ظلم تو هیچ تعجبی نیست اگر قضا و تقدیر به نوعی دچار اختلال و بینظمی شود.
هوش مصنوعی: حاکمان در دنیا برای حفظ و مدیریت امور به دنبال تأثیرگذاری بر همهچیز هستند تا دستورات و خواستههای تو مانند باد در جهان پخش و برقرار شود.
در حال بارگذاری آرایههای ادبی...
پیشنهاد تصاویر مرتبط از منابع اینترنتی
راهنمای نحوهٔ پیشنهاد تصاویر مرتبط از گنجینهٔ گنجور
باده فراز آورید چارهٔ بیچارگان
قوموا شرب الصبوح، یا ایها النائمین
لفت بخورد و کرم درد گرفتم شکم
سر بکشیدم دودم مست شدم ناگهان
ویژه می پیر نوش گشت چو گیتی جوان
دل چو سبک شد ز عشق در ده رطل گران
بر ارغوان بیش خواه از ارغوان رخ بتی
چو ارغوان باده ای که رخ کند ارغوان
خانه اندوه را زیر و زبر کن همی
[...]
تا که بود آفتاب تا که بود آسمان
فرّخ بادت بهار خرّم بادت خزان
تا که بپاید سپهر تا که بماند جهان
هم به سعادت بپای هم به سلامت بمان
ای شده اشکال شعر از دل و طبعت بیان
ساخته از عقل و فضل بر تن و جان قهرمان
معرفی ترانههایی که در متن آنها از این شعر استفاده شده است
تا به حال حاشیهای برای این شعر نوشته نشده است. 💬 من حاشیه بگذارم ...
برای حاشیهگذاری باید در گنجور نامنویسی کنید و با نام کاربری خود از طریق آیکون 👤 گوشهٔ پایین سمت چپ صفحات به آن وارد شوید.