حادثهٔ چرخ بین فایدهٔ روزگار
سیر ز انجم شناس حکم ز پروردگار
نیز نباشد مدام هست چو بر ما گذار
حسرت امشب چو دوش محنت فردا چو دی
اسب قناعت بتاز پیش سپاه قدر
عدل خداوند را ساز ز فضلش سپر
یافه‌مگوی و مبین از فلک این خیر و شر
سایق علم‌ست این منتهی و مبتدی
حال فلک را مجوی سیر ملک را مگوی
سلک جواهی مگیر بر ره معنی بپوی
نادره شعری بگوی حسن سعادت بجوی
نزد ظریفی خرام چون حسن اسعدی
آنکه ز الماس عقل در معانی بسفت
سوسن اقبال و بخت در چمن او شکفت
عقل چون آن حال دید در سر با خود بگفت
دیر زیاد آنکه شد در ره من مهتدی
حاجت عقل اندرو گشت روا ای عجب
ساخت هم از بهر خویش از دل و طبعش سلب
نزد همه کس سخنش گشت روا زین سبب
عقلش چون مقتداست طبع ورا مقتدی
او سبب عز دهر یافته از بخت خویش
ساخته بر اوج چرخ همت او تخت خویش
عالم علوی کشد خاطر او رخت خویش
دیده مجال سخن در وطن مفردی
خط سخنهای خوب یافت ز گنج کلام
بحر معانی گرفت همت طبعش تمام
نزدش باز آمد او کرد چو آنجا مقام
گویی بر اوج ساخت جایگه عابدی
آفت ادبار و نحس کرد ز پیشش رحیل
سعد نجوم فلک جست مر او را دلیل
عاجز او شد حسود دشمن او شد ذلیل
دید چو در دولتش قاعدهٔ سرمدی
حد و کمال دو چیز خاطر و آن همتش
ساحت آن عرش گشت مسکین این فکرتش
نیست عجب کز فلک از قبل رفعتش
نازد بر همتش حاسد آن حاسدی
ای شده اشکال شعر از دل و طبعت بیان
ساخته از عقل و فضل بر تن و جان قهرمان
عین سعادت چو گشت طبع ترا ترجمان
دیوانها ساز زود ز آن همم فرقدی
حنجر ادبار را خنجر اقبال زن
سلسلهٔ جاه در کنگر سدره فگن
ناز همالان مکش زان که به هر انجمن
از همه در علم و فضل افضلی و اوحدی
آیت بختت نمود از عز برهان خویش
سیرت زیبات یافت از خط سامان خویش
عادت خوبت براند بر دل فرمان خویش
دیدهٔ اقبال را اکنون چون اثمدی
حافظ چون خاطری صافی چون جوهری
ساکن چون کوه و کان روشن چون آذری
نرم چو آب روان زان به گه شاعری
ناب تو چون لولوی صاف تو چون عسجدی
کبر حیا شد چو دید آن دل و طبع و سخات
سحر مبین چو یافت خاطر شعر و ثنات
عیش هنی شد چو یافت سیرت و زیب و لقات
دیو زیان شد چو یافت در تو فر مرشدی
حاسد تا در جهان نیست چو ناصح به دل
ساخته با نیک و بد راست چو با آب، گل
نیست به چهره حبش بابت چین و چگل
تا نبود نزد عقل راد بسان ردی
حربهٔ اقبال گیر ساز ز طبعش فسان
شو ز نحوست بری کن به سعادت مکان
نامهٔ اقبال خوان زان که تویی خوش زبان
کعبهٔ زوار را تو حجرالاسودی
گردش گردون و دهر جز به رضایت مباد
سیر کواکب به سعد دور ز رایت مباد
عون عنایت به تو جز ز خدایت مباد
دین خداییت باد با روش احمدی
حسرت و رنج و بدی یار و صدیقت مباد
سیرت و رسم بدان کار و طریقت مباد
نیکی یار تو باد نحس رفیقت مباد
بخش تو نیکی و سعد سهم حسودت بدی
با انتخاب متن و لمس متن انتخابی می‌توانید آن را در لغتنامهٔ دهخدا جستجو کنید.
هوش مصنوعی: شعر در ستایش خواجه حکیم حسن اسعد غزنوی سروده شده و بر فضائل او و جایگاه برجسته‌اش در علم و ادب تأکید دارد. شاعر به توصیف عقل و فضل او می‌پردازد و بر این نکته تأکید می‌کند که حسن اسعد در زمینه‌های معنایی و فلسفی به اوج رسیده است. همچنین، او را به عنوان فردی بامداد و سعادتمند معرفی می‌کند که از عشق و علاقه به علم و ادب بهره‌مند است. در این مدح، شاعر نیکویی و جمال سیرت و رفتار او را نیز ستایش می‌نماید و امید دارد که خوبی‌ها و سعادت همواره با او باشد. این شعر نمایانگر تلاش و آرزوی فرد برای رسیدن به مقام والای معنوی و علمی است.
هوش مصنوعی: دوران و حوادث زمان را مانند حرکت افلاک بدانید که به ما درس می‌دهد و می‌تواند از دانسته‌های ستاره‌شناسی و ارادهٔ خداوند بهره‌مند شود.
هوش مصنوعی: حسرتی که امروز داریم، دائمی نیست و فقط لحظه‌ای است. امشب را با غم و محنتی که فردا به سراغ‌مان می‌آید، مقایسه می‌کنیم؛ مانند درد و سختی‌هایی که دیروز تجربه کردیم.
هوش مصنوعی: قناعت را به عنوان یک اسب زینت‌دار در نظر بگیر که در برابر سپاه قدرت عمل می‌کند؛ نعمت و عدل خداوند را از فضل او به عنوان سپر و حفاظی برای خود قرار بده.
هوش مصنوعی: نگو و بیان نکن که از آسمان خیر و شر است، زیرا علم دلیل این امور است و همگان به آن می‌رسند.
هوش مصنوعی: به حال آسمان‌ها نپرداز و دربارهٔ سلطنت و درخشش جواهرات سخن نگو. بلکه در جستجوی معنای واقعی برآی و به دنبال نیکی و درستی باش.
هوش مصنوعی: ای شایسته‌ی شعر، برای حسن اسعد غزنوی که به دنبال خوشبختی و سعادت است، سخن بگوی و در جستجوی آن برآی. نزد فردی ظریف و دلنواز قدم بگذار مثل حسن اسعد.
هوش مصنوعی: کسی که از هوش و فکری مانند الماس برخوردار است، در دنیای معانی و مفاهیم بسیار باریک‌بین و دقیق است. در سایهٔ وجود او، خوشبختی و فرصت‌ها مانند گل‌ای در چمن شکوفا می‌شوند.
هوش مصنوعی: عقل، وقتی این وضعیت را دید، با خود گفت: مدت زیادی است که آن کسی که در راه من هدایت یافته، در دامن من قرار دارد.
هوش مصنوعی: عجب است که نیاز عقل در این مورد مورد تأیید قرار گرفت و او از دل و طبع خود چنین چیزی را جدا کرد تا به خواسته‌اش دست یابد.
هوش مصنوعی: سخن او (خواجه حکیم حسن اسعد غزنوی) مورد تأیید و پذیرش همگان است، زیرا عقل او مانند یک پیشواست و روحش پیرو آن عقل است.
هوش مصنوعی: او به سبب شایستگی و برجستگی خود در زمانه‌اش به مقام والایی رسیده و از سرنوشت خود بهره‌مند شده است و در اوج ترقی و موفقیت، مقام و جایگاه ویژه‌ای را به دست آورده است.
هوش مصنوعی: عالمی با مقام و فضیلت، دلش به سوی او، یعنی خواجه حکیم حسن، کشیده شده و نشانه‌های علمی او را با خود می‌برد. او در وطن خود، یعنی در سرزمین خود، فرصتی برای سخن گفتن و بیان مطالب علمی دارد.
هوش مصنوعی: خواجه حکیم حسن اسعد غزنوی توانسته است از گنجینهٔ کلمات خوب، سخن‌وری برجسته کند و با همت خود، استعدادش را در بیان معانی عمیق به کمال برساند.
هوش مصنوعی: او (خواجه حکیم حسن اسعد غزنوی) به جایی برگشت که گویی در آنجا به مقام بلندی رسیده و همچون عابدی، جایگاه خاصی برای عبادت و تهذیب نفس یافته است.
هوش مصنوعی: دشمنی و بدی‌ها از پیش او رفته و جستجوی خوشبختی مانند سعد و ستاره‌های خوب فلک، او را راهنمایی کرد.
هوش مصنوعی: دشمن حسودش ناتوان و ذلیل شد چونکه مشاهده کرد در سلطنت او قانون جاودانی وجود دارد.
هوش مصنوعی: حد و کمال دو چیز، یعنی مقام و ارزش خاطر و همت، باعث شده که ذهن او (خواجه حکیم حسن اسعد غزنوی) به عرش (مقام بالا) برسد. بنابراین، این فکر و اندیشه او در نهایت سبب عروج او به یک جایگاه رفیع شده است.
هوش مصنوعی: چیزی عجیب نیست که آسمان به خاطر بلندی مقام خواجه حسن اسعد به او می‌بالد و این حسادت را به دیگران نشان می‌دهد.
هوش مصنوعی: از دل و طبیعت تو، شعر در اشکالی زیبا شکل گرفته و این بیان، نشان‌دهندهٔ عقل و فضیلت تو را بر جسم و روح قهرمان (حکیم حسن اسعد غزنوی) نمایان می‌سازد.
هوش مصنوعی: وقتی طبع تو عین سعادت شد، شعرها و آثار ادبی را به راحتی به زبان می‌آورد و با مهارت به بیان می‌رساند، مثل ستاره‌های درخشان (فرقد) که به سرعت در آسمان نمایان می‌شوند.
هوش مصنوعی: خنجر اقبال به حنجرهٔ بدبختی ضربه بزن و سلسلهٔ مقام و جاه را به درخت سدره (درختی در بهشت) بند کن.
هوش مصنوعی: زیبایی و ناز و ظرافت خود را در برابر دیگران کم نکن، زیرا در هر جمعی از دیگران در علم و فضیلت برتر و بی‌نظیر هستی.
هوش مصنوعی: بخت تو از عزت و مقام‌ات نمایان شده و شخصیت زیبا و نیکوئی را به خاطر خط و طبیعت خود به دست آورده‌ای.
هوش مصنوعی: خویشتن‌داری و رفتار نیک تو بر دل من تسلط دارد و اوامر تو را اجرا می‌کند؛ حالا باید مانند اثمد (ماده‌ای در سنگ جواهرسازی که سفیدی و درخشندگی دارد) به خوشبختی و موفقیت نگاه کنم.
هوش مصنوعی: حافظ (شاعر) دارای قلبی پاک و آرام است، همچون جواهر با ارزش و ساکن مثل کوه و معدن، و روشنایی‌اش به مانند آذرخش است.
هوش مصنوعی: تو همانند آب روانی که نرم و لطیف است، در هنگام شاعری، مانند لولوی صاف و خالص هستی و همچون طلای خالص (عسجد)، با ارزشی و زیبا.
هوش مصنوعی: غرور و خجالت از دیدن دل و طبع و بخشندگی تو مانند سحری نمایان شد، وقتی که خاطر شعر و ستایش تو را دریافت.
هوش مصنوعی: سعادتی برای من ایجاد شد وقتی که سیرت و زیبایی و گفت‌وگوهایت را دیدم، و در عوض، حضور تو به عنوان راهنما، دیو زیان را به خطر افکند.
هوش مصنوعی: حسود در این دنیا مانند کسی نیست که به دیگران نصیحت کند، چرا که او در دل خود نسبت به دیگران کینه و حسد دارد. او از نیکی و بدی دیگران آگاه است، اما مانند آبی که با گل مخلوط شده، نمی‌تواند پاک و صاف باشد.
هوش مصنوعی: نه چهره و زیبایی حبشی، یعنی سیاه‌پوست، باعث محبت و دوست‌داشتن است و نه درک و عقل انسان، مگر آنکه زیبایی خوبی در باطن داشته باشد. در حقیقت، محبت واقعی وابسته به لایه‌های درونی و ویژگی‌های عقلانی و اخلاقی است و تنها به ظاهر وابسته نیست.
هوش مصنوعی: خودت را به ابزار و وسایل موفقیت مجهز کن و از طبیعت او (خواجه حسن) بهره‌مند شو، و آن بدبختی‌ها را دور کن تا به مکان خوشبختی برسی.
هوش مصنوعی: خوش‌زبان، نامهٔ اقبال و خوشبختی را بخوان که تو همان سنگ سیاهی هستی که در کعبه، زیارت‌کنندگان را به خود جلب می‌کند.
هوش مصنوعی: تغییرات زمان و جهان فقط باید برای خوشنودی تو باشد و حرکت ستاره‌ها نیز نباید دور از پرچم تو اتفاق بیفتد.
هوش مصنوعی: کمک و توجه به تو جز از جانب خداوند نباشد، و گرایش به دین خداوندی تو با روش و طریق پیامبر احمد (ص) باشد.
هوش مصنوعی: برای تو که بخشی از وجودم شده‌ای، آرزو می‌کنم حسرت و رنج و بدی به سراغ یار و دوستت نیاید و سبک رفتار و روش بد برای تو وجود نداشته باشد.
هوش مصنوعی: برای تو، یارت نیکو باشد و دوستت بدی نداشته باشد. بخشش تو را خیری برسد و حسود تو بدی ببیند.
در حال بارگذاری آرایه‌های ادبی...
پیشنهاد تصاویر مرتبط از منابع اینترنتی
راهنمای نحوهٔ پیشنهاد تصاویر مرتبط از گنجینهٔ گنجور
معرفی ترانه‌هایی که در متن آنها از این شعر استفاده شده است
تا به حال یک حاشیه برای این شعر نوشته شده است. 💬 من حاشیه بگذارم ...
reply thumb_up ۰ thumb_down ۰ flag link
برای حاشیه‌گذاری باید در گنجور نام‌نویسی کنید و با نام کاربری خود از طریق آیکون 👤 گوشهٔ پایین سمت چپ صفحات به آن وارد شوید.