میکند بر دل تجلی مهر رویش هر نفس
تا که گردد نور ماه دل ز مهرش مقتبس
آنچه عالم خوانمش خورشید او راسایه است
در حقیقت سایه و خورشید یک چیزند و بس
چشم عنقابین مگس را نیست زان نشناسدش
گرچه عنقا را بچشم خود عیان بیند مگس
دیده بگشا بر سر خوان خلیل شه نشین
بهره از سر خلقت جو نه از نان و عدس
بلبلا اندر قفس گلشن ز یادت رفته است
چند گویم قصه گلشن بمرغی در قفس
لقمه مردان نمیشاید بطفلی باز داد
سرّ سلطان را نشاید گفت هرگز با عسس
سرّ دریا را بقطره چند گویی مغربی
رو زبان بر بند از ین گونه سخنها سپس



با انتخاب متن و لمس متن انتخابی میتوانید آن را در لغتنامهٔ دهخدا جستجو کنید.
هوش مصنوعی: این غزل عرفانی از تجلی خورشید حق بر دل آغاز میشود و جهان را سایهٔ آن خورشید و در حقیقت یکی با آن میداند. سپس میگوید کوتهبینان، مانند مگسی که سیمرغ را میبیند ولی نمیشناسد، از درک این حقیقت ناتواناند و به ظاهرِ نان و عدس قناعت میکنند. در پایان شاعر نتیجه میگیرد که راز سلطان و راز دریا را نباید به نااهلان گفت و خود را به خاموشی فرامیخواند.
هوش مصنوعی: خورشید چهرهٔ معشوق (حق) در هر لحظه بر دل جلوه میکند تا ماهِ دل از نور و مهر او روشنی بگیرد. «مهر» هم به معنای خورشید است و هم به معنای محبت، و دل مانند ماه نورش را از او میگیرد.
هوش مصنوعی: آنچه من آن را جهان مینامم، سایهٔ خورشید وجود اوست. اما در حقیقت سایه و خورشید یکی هستند و جز یک وجود چیزی در کار نیست. این بیان وحدت وجود است.
هوش مصنوعی: مگس چشمی ندارد که سیمرغ را بشناسد. از این رو اگر هم سیمرغ را آشکارا با چشم خود ببیند، او را نمیشناسد. یعنی انسان کوتهبین جلوهٔ حق را میبیند ولی آن را درنمییابد.
هوش مصنوعی: چشم دل را باز کن و بر سفرهٔ ابراهیم خلیل، که شاهانه است، بنشین. از این سفره رازِ آفرینش (یا رازِ دوستی با خدا) را بجوی، نه نان و عدس را. یعنی از ظاهر بگذر و به معنا برس.
هوش مصنوعی: ای بلبلی که در قفس ماندهای، گلستان را از یاد بردهای. تا کی داستان گلستان را برای پرندهای اسیر قفس بگویم؟ مقصود جانی است که در بند تن و دنیا گرفتار شده و وطن اصلی خود را فراموش کرده است.
هوش مصنوعی: خوراکِ مردان بالغ را نباید به کودک داد، و راز پادشاه را هرگز نباید با شبگرد و نگهبان در میان گذاشت. یعنی اسرار معرفت را نباید به نااهلان و خامان گفت.
هوش مصنوعی: شاعر خود را خطاب میکند: ای مغربی، تا کی راز دریا را برای قطره بازگو میکنی؟ برو و از این پس زبان از گفتن چنین سخنانی ببند.
در حال بارگذاری آرایههای ادبی...
پیشنهاد تصاویر مرتبط از منابع اینترنتی
راهنمای نحوهٔ پیشنهاد تصاویر مرتبط از گنجینهٔ گنجور
ای توئی بیچارگان را چاره و فریادرس
ایزد از هر دو بند و سختی مر ترا فریادرس
هرکه را رنجی بدو آمد تو برداری ازو
بر ندارد رنج تو جز کردکار پاک و بس
جز بکردار نشاط و ناز نگذاری قدم
[...]
ای بنظم آراستن با سعد اکبر هم نفس
مدح سعدالملک مسعود بن اسعد گوی و بس
آنکه نفس ناطقه از سینه ارباب نظم
بهر سلک مدح او در نفیس آرد نفس
صدر عالی رأی ملک آرای دستوری که بر
[...]
در ضمیر ما نمیگنجد بغیر از دوست کس
هر دو عالم را به دشمن ده، که ما را دوست بس
یاد میدار آنکه: هستی هر نفس با دیگری
ای که بییاد تو هرگز بر نیاوردم نفس
میروی چون شمع و خلقی از پس و پیشت روان
[...]
ز اقتضای دور گردون گر پدید آید ترا
چند روزی در جهان بر قول و فعلی دسترس
بشنو از ابن یمین پندی بغایت سودمند
با سلامت عمر اگر داری بسر بردن هوس
بدمگوی و بدمکن با هیچکس در هیچ حال
[...]
هست پیغامی مرا کو قاصدی مشکین نفس
سست میجنبد صبا ای صبح کار توست و بس
پیش خورشید مرا کاریست وانگه غیر صبح
کیست کو در پیش خورشیدی تواند زد نفس؟
ای نسیم صبح بگذر بر شبستانی که گشت
[...]
معرفی ترانههایی که در متن آنها از این شعر استفاده شده است
تا به حال حاشیهای برای این شعر نوشته نشده است. 💬 من حاشیه بگذارم ...
برای حاشیهگذاری باید در گنجور نامنویسی کنید و با نام کاربری خود از طریق آیکون 👤 گوشهٔ پایین سمت چپ صفحات به آن وارد شوید.