قصیدهٔ شمارهٔ ۳ - قصیدهٔ دریای ابرار «این تلخ می که هست دل مرده را حیات زهر است در دهان حریفان بد فعال»
کوس شه خالی و بانک غلغلش درد سر است
هر که قانع شد به خشک و تر شه بحر و بر است
تا ز هر بادی به جنبی ، پا به دامن کش چو کوه
کادمی مشتی غبار و عمر باد صرصر است
شکرگو ، ار فقر نفست را کشد ، زیرا خلیل
چون تبر برداشت منت بر بتان آذر است
دولت آن نبود که سلطان را پرستی چون سگان
خدمت درویش کن کاین مایه فراذ فرتر است
مرد بینا در گلیم و پادشاه عالم است
تیغ خفته در نیام و پاسبان کشور است
پیر ار از نامردای رگ چو پیدا شد ز پوست
بهر تعلیم مریدان، راستی را مسطر است
هست بینایی بشر آنجا که عین عزت است
هست مرغابی ملک جایی که بحر اخضر است
فر همت سالکان را ، راه عرش و کرسی است
پر بلبل ، نردبان شاخ سرو صرصر است
جعفر آن باشد که طیار ازفلک بیرون پرد
نی کسی کاو بال را طیار سازد جعفر است
نفس خاک تست هر گه نور بر تو تافتست
سایه زیر پابود هر گه که برتارک خور است
در تصوف ، رسم جستن، خنده کردن بر خود است
در تیمم مسح کردن خاک کردن برسر است
دل زسوداهای گوناگون بشوی و جمع باش
زانکه اوراق سفید ایمن ز بیم ابتر است
کار بیداران نباشد خوابگاه آراستن
همت درویش خواب آلوده جایی لنگر است
رخش همت را فگن برگستوان از دلق فقر
نقش محراب بکن کاینجا جهاد اکبر است
خستن نفس گزندهٔ مذهب صاحب دلت
کشتن مار گزندهٔ قوت افسون گر است
از جراحت زنده گردد دل که فاسد شد چو خون
ورد «الشافی هوالله» بر زبان نشتر است
کاراین جا کن که تشویش است در محشر بسی
آب از این جا بر، که در دریا، بسی شور و شر است
احتراق مفلسی مصباح راه ظلمت است
ذوالفقار حیدری مفتاح باب خیبر است
هر که پا بسته به زر باشد به زنجیرست اسیر
بیش از این نبود که او بسته به زنجیر زر است
رسم مردم نیست خود بینی ببین مردم به چشم
عین بینایی و در خود ننگرد، زان سرور است
چشم حاصل کن که آنگه مینماید بیحجاب
آنچه پنهان در پس این شیشهٔ صافی در است
هر که خواند علم شرع آنهم نه از بهر خداست
از پی تعظیم میرد اعتقاد داور است
هر کرا خاموش بینی ، پند میگوید بگیر
کآلت دشنام گفتن جاهلان را منبر است
معنی خسرو موثر ناید اندر مردگان
هیچگه دیدی که مستی در سبو و ساغر است
یاربم توفیق ده کارم به جانا وقت مرگ
آنچه فرمان خدا و سنت پیغمبر است



با انتخاب متن و لمس متن انتخابی میتوانید آن را در لغتنامهٔ دهخدا جستجو کنید.
هوش مصنوعی: شعر «دریای ابرار» به تبیین فضای معنوی و اخلاقی میپردازد و در آن به اهمیت خودآگاهی و دوری از نفوس زودگذر اشاره شده است. شاعر به قناعت و قدرت درویشوار زندگی، و همچنین به توجه به علم و بصیرت تأکید میکند، بهطوریکه بینا بودن واقعی نه تنها در علم، بلکه در شناخت خود و جهان پیرامون است. او بر لزوم جهاد در برابر نفس و افکار مادی و پست تأکید میکند و یادآور میشود که هر کس در بند زر باشد، اسیر است. در نهایت، شاعر از خداوند طلب توفیق و راهنمایی در زندگی و مرگ دارد تا به حقیقت و صدق پیروی از سنت پیامبر نائل آید.
هوش مصنوعی: شکوه و دعوت پادشاهان در عطر و آوازشان، برای کسانی که به زندگی یکنواخت و عادی قانع شدهاند، ملالآور و دشوار است، در حالی که انسانهای بزرگ به وسعت دریاها و سرزمینها فکر میکنند.
هوش مصنوعی: هر بادی که بوزد، تو را به جای دیگری میبرد و مانند کوه که تحمل میکند، فقط مقداری غبار و ناپایداری از آن بر جا میماند و عمر این بادی که میوزد، همچون صرصر (باد سرد و تند) است که بسیار کوتاه و زودگذر میباشد.
هوش مصنوعی: اگرچه فقر و تنگدستی روح تو را تحت فشار قرار دهد، اما شکرگزاری کن، زیرا خلیل(ابراهیم) با برداشتن تبر بر بتان آتشین، نشان داد که در مقابل ظلمت و خرافه، باید ایستادگی کرد و به حقیقت ایمان داشت.
هوش مصنوعی: حاکمیت و سلطنت به این معنا نیست که انسان باید مانند سگان به خدمت درویشها (زهاد و فقرا) درآید، چون این کار سبب کاهش ارزش و مقام او میشود.
هوش مصنوعی: مرد بینا در حالی که به قضاوت و ارزیابی اوضاع میپردازد، در حقیقت همان پادشاهی است که به دلیل پسزمینهای که دارد، مانند تیغی است که در نیام جای دارد و در واقع، پاسبان و محافظ کشور است.
هوش مصنوعی: چنانچه پیر (معلم) از نامردان (افرادی که متعهد نیستند) رگ (خصلت یا حقیقت) را نمایان کند، بهطور روشن برای آموزش مریدان (شاگردان) دلیلی برای راستی و صداقت خواهد بود.
هوش مصنوعی: انسان زمانی بیناست و میتواند درک کند که در جایگاه عزت و احترام قرار دارد. در جایی که دریا سبز رنگ وجود دارد، مرغابی نیز زندگی میکند و به راحتی میتواند پرواز کند.
هوش مصنوعی: فر همت سالکان، یعنی اراده و تلاش کسانی که در مسیر صعوبت و سختی حرکت میکنند، راهی به سوی عرش و مقامهای بلند است. این راه مانند نردبانی است که بلبل را به شاخ پرشکوه سرو میرساند و در حقیقت، صعوبتها و چالشها مانند صرصر (باد تند) به آنها قدرت و قابلیت پرواز میدهد.
هوش مصنوعی: جعفر کسی است که مانند پرندهای از آسمان پرواز میکند و هیچکس نمیتواند بال او را به پرواز درآورد؛ او مانند طیر (پرنده) است.
هوش مصنوعی: نفس تو از خاک است و هر زمانی که نور به تو تابیده، سایهات زیر پاهایت وجود دارد، هر بار که بر تارک خورشید قرار میگیری.
هوش مصنوعی: در عرفان و تصوف، این رسم وجود دارد که انسان باید بر خود بخندد و بر خود طعنه بزند. در انجام تیمم، مالیدن خاک بر سر به معنای humility و فروتنی است.
هوش مصنوعی: دل را از آشفتگیها و خواستههای مختلف پاک کن و متمرکز باش؛ زیرا که دلهای خالی و پاک، از ترس و ناامیدی در امان هستند.
هوش مصنوعی: بیداران نمیتوانند در مکانهای خوابیده و آرام به کار آراسته مشغول شوند، زیرا برای درویش، که خوابآلود و تنبل است، چنین جایی فقط محل توقف و بیتحرکی است.
هوش مصنوعی: همت خود را از دلق فقر و لباسهای حقیر بیرون بیاور و به دنبال دستاورد بزرگ باش، زیرا اینجا میدان تلاش و مبارزه اصلی است.
هوش مصنوعی: خستگی نفس و طعنهزدن به مذهب کسی که صاحب دل توست، به مثل این است که مار گزندهای را که افسونگر است، میکشند. درواقع، این احساس خستگی و نارضایتی هم مانند خطر یک مار سمی میتواند مضر باشد.
هوش مصنوعی: دل بیمار از زخم، با نوشیدن خون، دوباره زنده میشود و مانند دارویی بر زبان جاری میشود که میگوید «خدا شفاست». نشتر به معنای تیغ یا چاقو است و اشاره به درمانی دارد که میتواند دردها را تسکین دهد.
هوش مصنوعی: در اینجا اشاره به وضعیت نابسامان و سردرگمی در روز قیامت (محشر) است. شاعر میگوید که در این مکان، نگرانی و تشویش زیادی وجود دارد و به همین خاطر باید کاری انجام شود. همچنین بیان میکند که از اینجا آبی شیرین به دست نمیآید و در دریا، بدبختی و مشکلات بسیار است.
هوش مصنوعی: آتش فقر و تنگدستی، چراغی برای روشن کردن مسیر تاریکیهاست، و شمشیر علی (ذوالفقار)، کلیدی برای گشودن در خیبر (دژی که مسلمانان در زمان پیامبر اسلام فتح کردند) است.
هوش مصنوعی: هر کسی که به پول و ثروت وابسته باشد، در واقع در بند و زنجیر آن است و آزادی ندارد. او بیشتر از این نمیتواند از خود فاصله بگیرد و در حقیقت به زنجیر ثروت گرفتار شده است.
هوش مصنوعی: خود را مهمتر از دیگران دیدن کار ناپسندی است. باید دیگران را در نظر گرفت و به جای فقط توجه به خود، به اطراف نگاه کرد و از سروری و بزرگی خود غافل نشد.
هوش مصنوعی: اگر صاحب نظر و بصیرتی پیدا کنی، میتوانی آنچه را که در دل و رازهایت پنهان است، بدون هیچ مانعی ببینی؛ مانند آنکه در یک شیشهٔ صاف به وضوح دیده میشود.
هوش مصنوعی: هر کس که علم دین را میآموزد، اما نه از روی خلوص نیت و برای خدا، بلکه به خاطر احترام و بزرگداشت دیگران، در حقیقت اعتقادش به داور (خدا) در حال ریزش است.
هوش مصنوعی: اگر کسی را خاموش ببینی، بدان که او در درونش پند و نصیحتی دارد. زیرا این افراد که به ظاهر ساکت هستند، در حقیقت از اهانت و دشنامهای نادانها در فکر و دل خود آگاهند و این سکوت میتواند مانند منبری برای بیان نکات مهم و پندآموز باشد.
هوش مصنوعی: معنای این بیت این است که تاثیر و معنای شاعر (خسرو) هیچگاه بر مردگان و کسانی که از زندگی خارج شدهاند، نخواهد رسید. آیا تا به حال دیدهای که حالت مستی و شعف در ظرف و جام وجود داشته باشد؟
هوش مصنوعی: پروردگارا، به من توفیق بده تا در زمان مرگ، کارهایم را مطابق با دستورات خدا و سیره پیامبر انجام دهم.
در حال بارگذاری آرایههای ادبی...
پیشنهاد تصاویر مرتبط از منابع اینترنتی
راهنمای نحوهٔ پیشنهاد تصاویر مرتبط از گنجینهٔ گنجور
عنبر است آن حلقه گشته زلف او یا چنبر است
چنبر است آری ولیکن چنبر اندر عنبر است
اصل او از زنگ و بر یک اصل او سیصد شکن
هر شکنجی را که بینی ز اصل او سیصد سر است
هر سری را باز سیصد بند گوناگون چنانک
[...]
شهریارا خرمی کن کاول شهریور است
با دلارامی که با هر شادئی اندر خور است
جان و دل را مونس است و با گل و با نرگس است
نوبهار مجلس است و آفتاب لشگر است
این جهان همچون صدف گشت و تو او را گوهری
[...]
ای جوانبختی که تخت بختت از کیوان براست
در فلک فرمانبر رأی تو سعد اکبر است
بر بداندیشان تو بهرام کینه گستر است
مجلس بزم ترا خورشید رخشان ساغر است
چون قدح گیری بمجلس زهره چون رامشگر است
[...]
ذرهای اندوه تو از هر دو عالم خوشتر است
هر که گوید نیست دانی کیست آن کس کافر است
کافری شادی است و آن شادی نه از اندوه تو
نی که کار او ز اندوه و ز شادی برتر است
آن کزو غافل بود دیوانهای نامحرم است
[...]
زاهد مغرور اگر در کعبه باشد فاجر است
وانک اقرارش به بترویان نباشد کافر است
چون توانم کز حضورش کام دل حاصل کنم
کانزمان از خویش غائب میشوم کو حاضر است
زندهدل آن کشته کو جان پیش چشمش داده است
[...]
معرفی ترانههایی که در متن آنها از این شعر استفاده شده است
مرتبسازی حاشیهها: محبوبترین | جدیدترین | قدیمیترین
تا به حال ۵ حاشیه برای این شعر نوشته شده است. 💬 من حاشیه بگذارم ...
reply thumb_up ۰ thumb_down ۰ flag link
reply thumb_up ۰ thumb_down ۰ flag link
reply thumb_up ۰ thumb_down ۰ flag link
reply thumb_up ۰ thumb_down ۰ flag link
reply thumb_up ۰ thumb_down ۰ flag link
برای حاشیهگذاری باید در گنجور نامنویسی کنید و با نام کاربری خود از طریق آیکون 👤 گوشهٔ پایین سمت چپ صفحات به آن وارد شوید.