مرد همه جا سر کار به
شخص معطل خجل وخوار به
بهرهٔ مقصود چو بی رنج نیست
کاهل بیکار به پیکار به
مرد که شبلی نشود گاه کار
زو سگ بازار به مقدار به ...
زان تن کاهل که گل نازکست
خارکش سوخته صد بار به ...
سرعت جاهل که سبک شد به راه
از کسل حامل اسفار به ...
دل که به گل ماند نیامد برون
سنگ گرانست به دیوار به
پیر کمان پشت به عزلت نشست
پور شتابنده به بلغار به ...
وانکه جوانیش زپیری به است
خلوتش از صحبت اغیار به ...
مرغ که در بادیه خون ریز شد
خار و خسش از گل و گلنار به
عشق خوشست ار همه باشد مجاز
لیک ز شهوت ره انکار به
گر نظر صدق به صنع خداست
دیو به چشم از بت فرخار به
مرتبهٔ عشق چو بیچارگی است
فخر بدین مرتبه ناچار به
مسکنت ارهست به پندار و کبر
مسکنت از کبر ز پندار به
دون که بود باد سری درسرش
بر سر او خاک به انبار به
وانکه بود خاک ره از حسن خلق
چون گل کعبه شرف آثار به
سر مکش از گرد ره رهروان
خاک حرم بر سر زوار به
مرد که گردن کشد از حکم پیر
سیلیش از دیو ستمکار به
در حق میشی که رمید از شبان
تربیت گرگ ستمکار به
نفس حرون گربه ریاضت برفت
حبل متین بر سرش انبار به
زن دم اخلاص به طاعت از آنک
زندگیت زین دم ابرار به
خرقهٔ تزویر که پوشد فقیر
دوخته از سوزن پندار به
ابر چه پوشد ضو خورشید را
حلهٔ خورشید ز انوار به
طاعت اگر از پی مال و زر است
کاسه که خاکیست نگونسار به
نزد معاشر که نباشد خسیس
برگ گل از تنگهٔ دینار به ...
از پی ظلم آنکه صبوحی کند
نور نشاطش چو شب تار به ...
شربت نوشی که به ظالم دهند
خون همان ظالم خونخوار به
فرض بجای آر و مجو بیش از آنک
حرص کم از طاعت بسیار به
تن چو به خرمای کسان میل کرد
دام شکم دوخته از خار به ...
خواجه که از خون کسان خورد می
از قلم او نی و مزمار به
کی کند اندیشه روز حساب ؟
تذکره آنرا که ز طور مار به
ور عطش فکر نبرد حریف
از چه زمزم خم خمار به
از سرشاخی که خورد آب غیر
خوردن نار ازخورش نار به ...
ابر ببارد چو بگویی ببار
دست سخی زابر گهر بار به
گر تبر هیزم دیگ عطاست
آن تبر از تیشهٔ نجار به ...
دیده که باشد به جفا تیز بین
تیریش انداز که افگار به ...
نفس که در دل گهری از حیاست
بر دو لب بسته صدف وار به
هر سخنی در محل خود نکوست
زمزمه مرغ به گلزار به ...
بر جهلا جهل نکو تر ز پند
درد خر از داروی بیطار به
نام شه انجیر نه این شعر را
کو به بهی از همه اشعار به ...



با انتخاب متن و لمس متن انتخابی میتوانید آن را در لغتنامهٔ دهخدا جستجو کنید.
هوش مصنوعی: این قصیده به نقد و بررسی ویژگیهایی از انسان و اجتماع میپردازد. شاعر به کاهلی و بیعملی افراد اشاره کرده و بر اهمیت تلاش و کار تاکید میکند. او به توصیف حالت انسانهای مختلف میپردازد، از پیری که در عزلت نشسته تا جوانی که از صحبت دیگران دوری میکند. در ادامه، عشق را به عنوان یک مفهوم زیبا معرفی میکند که با شهوت و خودخواهی متفاوت است و بر لزوم اخلاص در عمل تأکید دارد. همچنین شاعر از روابط انسانی و اخلاقیات یاد کرده و به ناپایداری دنیا و آثار ناشایست افراد در حق دیگران میپردازد. در نهایت، او رسیدن به حقیقت و انجام درست وظایف را فراتر از ظاهر و ثروت میداند.
هوش مصنوعی: مردان در هر جایی مشغول کار و تلاشند، اما فرد بیکاری که هیچ فعالیتی ندارد، به زشت و شرمندهای بدل شده است.
هوش مصنوعی: هر چیزی که بدون زحمت و تلاش به دست آید، ارزش ندارد و کسی که بیکار است، در حقیقت در جنگ و مبارزه برای به دست آوردن چیزی سهمی ندارد.
هوش مصنوعی: مردی که مانند شبلی (شاعری مشهور و عارف) تلاش نکند و به کار مشغول نشود، مانند سگی است که در بازار فقط به اندازهٔ نیازش به دنبال به دست آوردن روزی است و هیچ پیشرفتی ندارد.
هوش مصنوعی: این بیت اشاره به کسی دارد که به خاطر تنبلی، حتی لطافت و زیبایی بدنش هم از بین رفته و حالتی سوخته و زخمخورده پیدا کرده است. به عبارت دیگر، کسی که زحمت نمیکشد و در پی کار و تلاش نیست، در نهایت به وضعیتی نامناسب و تلخ دچار میشود.
هوش مصنوعی: سرعت فرد نادان در حرکت کم و بیرمق است و او که به مقصد سفر میکند، به خاطر کسالت و بیحوصلگی نمیتواند با نشاط پیش برود.
هوش مصنوعی: دل که در دست تو اسیر و به وضعیت غمانگیزی دچار شده، همچنان بیرون نمیآید، زیرا سنگی سنگین به دیوار فشار میآورد و موجب اسیری آن شده است.
هوش مصنوعی: پیر زن کماندار به گوشهنشینی روی آورده است و فرزندش به شتاب به سرزمین بلغار میرود.
هوش مصنوعی: کسی که جوانیاش از پیری بهتر است، در تنهاییاش از همنشینی با دیگران بینیاز است.
هوش مصنوعی: پرندهای که به خاطر جدایی و غم دلتنگ شده، در شرایط سختی به سر میبرد و در میان بیابان در حال خونریزی است، جایی برای نشستن بر روی گلها و درختان زینتی ندارد.
هوش مصنوعی: عشق اگرچه ممکن است در ظاهر تنها یک تصور و مجاز باشد، اما حقیقت آن به قدری لذتبخش است که هیچ راهی برای انکار آن وجود ندارد.
هوش مصنوعی: اگر نگاهی راستین به آفرینش خداوند داشته باشی، دیو (و شیطان) در نظر تو مانند بت زیبای فرخار خواهد بود.
هوش مصنوعی: عشق به مانند وضعیتی از بیچارگی و ذلت است و در این حالت، فخر و مغرور شدن بر آن بیمعنا و ناگزیر است.
هوش مصنوعی: اگر کسی به خاطر پندار و خودبزرگبینی خود، احساس عجز و فقر کند، این نشاندهندهٔ فقر واقعی اوست، زیرا عجز واقعی ناشی از غرور و خودخواهیاش است.
هوش مصنوعی: آدمی که ویژگیهای ناپسند دارد، چون فردی که سرش را در باد (غرور) کرده و خود را بزرگ میبیند، در حقیقت ارزشی ندارد و به مانند خاکی است که انباشته شده و هیچ بها و احترام واقعی ندارد.
هوش مصنوعی: کسی که خاک راه او، به خاطر نیکخلقیاش، مانند گل کعبه محترم و باارزش است.
هوش مصنوعی: سر خود را از راهی که رهروان به سمت خاک حرم میآیند، بالا نبر و خود را بزرگ نکن، زیرا بر سر زائران افتخار و شرف حرم سایه میافکند.
هوش مصنوعی: مردی که از دستورات و فرمانهای بزرگتر خود سرپیچی کند، باید منتظر باشد که عذاب و ضربهای از دیو ستم پیشه به او برسد.
هوش مصنوعی: در مورد میش (گوسفند) که از چوپان فرار کرده و از گرگ ظالم در امان نیست، صحبت میکند. این میش به سبب ترسش از دست طبعیت بد دشمن (گرگ) نتوانسته به درستی تربیت و نگهداری شود.
هوش مصنوعی: نفس قوی و سرکش او (شخصی که در حال ذکر است) به دلیل ریاضت و زحمتهایی که کشیده، قدرت و ثباتی درونی پیدا کرده و بر سرش بار سنگینی از تجربه و علم وجود دارد.
هوش مصنوعی: زن در زمان اخلاص و صداقت در عبادت و اطاعت خدا، همانطور که زندگی تو به برکت این افراد نیکوکار است، ارزش و اهمیت دارد.
هوش مصنوعی: فقیر (آنکه به زهد و عبادت مشغول است) لباس ریا و تزویر را بر تن میکند، در حالی که این لباس از نخی که از پندارهای نادرست بافته شده، دوخته شده است.
هوش مصنوعی: ابر نمیتواند نور خورشید را بپوشاند، زیرا خود خورشید از نور و درخشندگیاش به وجود آمده است.
هوش مصنوعی: اگر طاعت (عبادت و فرمانبرداری) فقط به خاطر مال و ثروت باشد، پس این کاسه (کاسهای که برای دریافت زکات و نذورات به کار میرود) چه ارزشی دارد که از خاک ساخته شده و بیارزش است.
هوش مصنوعی: با افرادی که بخیل و حرصورز هستند، نمیتوان به راحتی دوستی و معاشرت داشت، چرا که مانند گل هستند که در میان تنگدستی و فقر دینار نمیتوانند خوشبو و زیبا باشند.
هوش مصنوعی: آنکه به دنبال ظلم میرود و شراب مینوشد، شادی و روشنیاش به اندازهٔ تاریکی شب است.
هوش مصنوعی: شربتی که به ستمگر میدهند، همان خون ستمگری است که خود او نوشیده است؛ به عبارت دیگر، ستمکاران در نهایت به خودشان آسیب میزنند.
هوش مصنوعی: فرض کن که بجای خداوند، تو خودت را در نظر بگیری و هیچ چیزی فراتر از آنچه که باید رعایت کنی، نداشته باشی. حرص و توقعات کم کن و از انجام کارهای نیک و طاعت و عبادت بیشتر بهرهمند شو.
هوش مصنوعی: وقتی تن آدمی به خرمای دیگران و چیزهای خوشمزه وابسته شود، مانند دامی است که برای شکم دوخته شده و حاوی خار است؛ یعنی نسبت به لذایذ دنیا گرفتار میشود و به راحتی از چیزهای ناگوار و دردسرها پرهیز نمیکند.
هوش مصنوعی: خواجه (شخص با مرتبه و مقام)، که از رنج و خون انسانها (کسان) بهرهمند شده، از زبان او (قلمش) نه چیزی جز زهر و بدی به گوش میرسد.
هوش مصنوعی: کیست که به فکر روز قیامت بیفتد؟ یادآوری میکند که آتش دوزخ از طور (کوهی در سینا) مانند ماری است.
هوش مصنوعی: اگر عطش فکر کسی را به مبارزه نمیکشاند، پس برای چه از جام خم خمار (شراب) مینوشد؟
هوش مصنوعی: او که به میوهٔ شجرهٔ غیر (غیر از میوهٔ خود) میچشد، از تنها خوردن میوهٔ واقعی یعنی نار (انار) بیخبر میماند.
هوش مصنوعی: اگر بگویی که ابر ببارد، او بهسرعت باران میآورد و همانطور که گوهر در آب غوطهور است، دست بخشنده نیز به تو کمک خواهد کرد.
هوش مصنوعی: اگر تبر یا چوبهٔ هیزم از دیگ عطا باشد، پس آن تبر به دست نجار است که کارش ساختن چیزهای زیبا و باارزش است.
هوش مصنوعی: چشمِ کسی که بدی ببیند، مانند تیر تیزی است که دشمن را هدف قرار میدهد و به او آسیب میزند.
هوش مصنوعی: نفس انسان که در دلش جواهری از حیات وجود دارد، مانند یک صدف بر لبها بسته شده است.
هوش مصنوعی: هر حرف و گفتاری در جای مناسب خود زیبا و خوب است، همانطور که آواز پرنده در باغ و گلزار خوشایند و دلنشین است.
هوش مصنوعی: نادانیهای جهلآلود از نصیحت بهتر است، مانند اینکه دردی را که داروساز درمان نمیکند، خر (حیوان) هم درک نمیکند.
هوش مصنوعی: این شعر در وصف و ستایش نام شه انجیر (شاید اشاره به یک حاکم یا شخصیت بزرگ) است و بیان میکند که این شعر به خاطر زیبایی و ویژگیهای خاصش از دیگر اشعار برتر است.
در حال بارگذاری آرایههای ادبی...
پیشنهاد تصاویر مرتبط از منابع اینترنتی
راهنمای نحوهٔ پیشنهاد تصاویر مرتبط از گنجینهٔ گنجور
معرفی ترانههایی که در متن آنها از این شعر استفاده شده است
مرتبسازی حاشیهها: محبوبترین | جدیدترین | قدیمیترین
تا به حال ۴ حاشیه برای این شعر نوشته شده است. 💬 من حاشیه بگذارم ...
reply thumb_up ۰ thumb_down ۰ flag link
reply thumb_up ۰ thumb_down ۰ flag link
reply thumb_up ۰ thumb_down ۰ flag link
reply thumb_up ۰ thumb_down ۰ flag link
برای حاشیهگذاری باید در گنجور نامنویسی کنید و با نام کاربری خود از طریق آیکون 👤 گوشهٔ پایین سمت چپ صفحات به آن وارد شوید.