نیست در موکب جهان مردی
نیست بر گلبن فلک وردی
پدر مکرمت ز مادر دهر
فرد مانده است، بینوا فردی
رصد روز و شب چه میباید
که ندارد ره کرم گردی
چیست از سرد و گرم خوان فلک
جز دو نان این سپید و آن زردی
درد بخل است جان عالم را
الامان یارب از چنین دردی
من که خاقانیَم، ز خوان فلک
دست شستم که نیست پسخوردی
ناجوان مردم ار جهان خواهم
که ندارد جهان جوان مردی
همتم رستمی است کز سر دست
دیو آز افکند به ناوردی
خواجهای وعدهٔ نوالم داد
بر زبان عزیزتر مردی
گفتم آن مرد را که بهر دلت
بپذیرم یکی ره آوردی
که بسا مخلصا که شربت زهر
نوش کرد از برای همدردی
خواجه وعده وفا نکرد و وفا
کی کند هیچ بخل پروردی
گرچه او سرد کرد خاطر من
گرم شد هم نگفتنش سردی
دل که آزرد اگر بدانستی
کو کسی نیست هم نیازردی
دیر دانست دل که او کس نیست
ورنه از نیست یاد چون کردی



با انتخاب متن و لمس متن انتخابی میتوانید آن را در لغتنامهٔ دهخدا جستجو کنید.
هوش مصنوعی: خاقانی در این قطعه از نبودن جوانمردی و بخشندگی در روزگار و آسمان شکایت میکند و میگوید از سفرهٔ دنیا دست شسته و با همت خود دیو آز را شکست داده است. سپس ماجرای خواجهای را میآورد که به واسطهٔ دوستی گرامی به او وعدهٔ بخشش داد و شاعر تنها به خاطر آن دوست پذیرفت، اما خواجهٔ بخیل به وعدهاش وفا نکرد. در پایان، شاعر خواجه را هیچ و ناچیز میشمارد و میگوید اگر دلش زودتر این را میدانست، از او نمیرنجید.
هوش مصنوعی: در کاروان و همراهان جهان هیچ مرد بزرگوار و بخشندهای نیست، همانگونه که بر بوتهٔ گل آسمان هیچ گلی نروییده است.
هوش مصنوعی: بخشندگی چون پدری است که از مادر روزگار فرزندی نیاورده و تنها و بیچیز مانده است؛ یعنی کرم در این زمانه جانشین و دنبالهای ندارد.
هوش مصنوعی: چه نیازی است که شب و روز آسمان را رصد کنیم و چشمبهراه باشیم، وقتی در راه بخشش حتی گردی هم برنمیخیزد و کسی از آن راه نمیگذرد؟
هوش مصنوعی: از سفرهٔ سرد و گرم آسمان جز دو قرص نان، یکی سپید یعنی ماه و دیگری زرد یعنی خورشید، چیزی به دست نمیآید؛ آسمان بیش از این چیزی نمیبخشد.
هوش مصنوعی: جان جهان به بیماری بخل گرفتار است؛ خدایا از چنین دردی امان بده.
هوش مصنوعی: من، خاقانی، از سفرهٔ آسمان دست کشیدم، زیرا بر این سفره حتی پسماندهای هم برای خوردن نیست.
هوش مصنوعی: اگر خواهان دنیا باشم ناجوانمردم، چون در دنیا هیچ جوانمردی پیدا نمیشود. شاعر میان «ناجوانمرد» و «جوانمرد» بازی لفظی کرده است.
هوش مصنوعی: همت من مانند رستم است که دیو آز را در نبرد با زور بازو به زمین میافکند.
هوش مصنوعی: خواجهای به واسطهٔ مردی که نزد من گرامیتر بود، به من وعدهٔ بخشش داد.
هوش مصنوعی: به آن مرد میانجی گفتم که به خاطر دل تو، این یک بار هدیه را میپذیرم.
هوش مصنوعی: زیرا بسیار دوستان یکدل بودهاند که برای همراهی و همدردی با دوست، حتی زهر را هم نوشیدهاند.
هوش مصنوعی: خواجه به وعدهاش وفا نکرد؛ و کسی که با بخل پرورش یافته، کی به وعده وفا میکند؟
هوش مصنوعی: هرچند او دل مرا سرد و رنجیده کرد، دلم باز گرم و آسوده شد، چون من سخن سرد و درشتی به او نگفتم.
هوش مصنوعی: اگر دلی که رنجید میدانست که آن خواجه اصلاً کسی نیست و ارزشی ندارد، هرگز آزرده نمیشد.
هوش مصنوعی: دل دیر فهمید که او کسی نیست؛ وگرنه چگونه از چیزی که وجود ندارد یاد میکرد و از آن میرنجید؟
در حال بارگذاری آرایههای ادبی...
پیشنهاد تصاویر مرتبط از منابع اینترنتی
راهنمای نحوهٔ پیشنهاد تصاویر مرتبط از گنجینهٔ گنجور
شدی ایمن چو نام او بردی
در طریقت قدم بیفشردی
در دلم گرم و، بر لبم سردی
گه همه عطر و، گه همه گردی
سرعت عقل در جهانگردی؟
جنبش روح در جوانمردی؟
سیم درویش و بیوه آوردی
حلقه فرج استران کردی
عوض هر چه داده در خُردی
کیر در کون اَمردی بردی
معرفی ترانههایی که در متن آنها از این شعر استفاده شده است
تا به حال حاشیهای برای این شعر نوشته نشده است. 💬 من حاشیه بگذارم ...
برای حاشیهگذاری باید در گنجور نامنویسی کنید و با نام کاربری خود از طریق آیکون 👤 گوشهٔ پایین سمت چپ صفحات به آن وارد شوید.