مرا شاه بالایِ خواجه نشانده است
از آن خواجه آزرده برخاست از جا
چه بایستش آزردن از سایهٔ حق
که نوری است این سایه از حق تعالی
نه زیرِ قلم جایِ لوح است چونان
که بالایِ کرسی است عرشِ مُعَلّا
نداند که از دورِ پرگارِ قدرت
بوَد نقطهٔ کل بر از خطِّ اجزا
معمّا بر از ابجد آمد به معنی
چو معنی که هم برتر آمد ز اسما
بخور از برِ عنبر آمد به مجلس
عقول از برِ انفس آمد به مبدا
کواکب بوَد زیرِ پایِ ملایک
حواری بوَد بر زبردستِ حورا
ببین نُه طبق برتر از هفت قلعه
ببین هفت خاتون بر از چار ماما
زمین زیر به کو کثیف است و ساکن
فلک به زبر کو لطیف است و دروا
الف را بر اعداد مرقوم ببینی
که اعداد فرعند و او اصل و والا
نه شاخ از برِ بیخ باشد مرتَّب
نه بار از برِ برگ باشد مهیّا
قیاس از درختانِ بُستان چه گیری
ببین شاخ و بیخِ درختانِ دانا
هنرمند کی زیرِ نادان نشنید
که بالایِ سرطان نشسته است جوزا
نه لعل از برِ خاتمِ زر نشیند
نه لعل و زر کل چنین است عمدا
دبیری چو من زیردستِ وزیری
ندارند حاشا که دارند حاشا
دبیر است خازن به اسرارِ پنهان
وزیر است ضامن به اشکالِ پیدا
دبیری ورایِ وزیری است یعنی
عطارد ورایِ قمر یافت ماوا
چو ریگی است تیره گرانسایه نادان
چو آبی است روشن سبکروح دانا
نه آب از برِ ریگ باشد به چشمه
نه عنبر بر از آب باشد به دریا
گرانسایه زیرِ سبکروح بهتر
چو سنگِ سیه زیرِ آبِ مصفّا
دو سنگ است بالا و زیر آسیا را
گرانسِیر زیر و سبکسِیر بالا



با انتخاب متن و لمس متن انتخابی میتوانید آن را در لغتنامهٔ دهخدا جستجو کنید.
هوش مصنوعی: شاعر در این شعر به توصیف مقام و ارزش خود در مقایسه با دیگران میپردازد و میگوید که اگرچه او در تأثیر و نفوذ از مقام بالایی برخوردار است، اما این مقام به معنای برتری بر دیگران نیست. او با استفاده از تصاویری مانند سایه و نور، به ارتباط خداوند با موجودات اشاره میکند و نشان میدهد که اصل و فرع وجود در یک رابطه همسان قرار دارند. شاعر به زوایای مختلف از علم و حکمت نیز پرداخته و به اهمیت جایگاههای متفاوت و نسبت میان آنها اشاره میکند. در نهایت، او به این نتیجه میرسد که مقامهای ظاهری نباید باعث مانع و تضاد میان عقول و روحهای لطیف شود.
هوش مصنوعی: مرا پادشاه در مقام بالایی قرار داده است، اما آن خواجه (شخص با مقام بالا) به خاطر این که از من ناخرسند شده، از جای خود برخاسته است.
هوش مصنوعی: چه نیازی به آزردن کسی است که سایهٔ حق را بر سر دارد، زیرا این سایه در واقع نوری از جانب خداوند متعال است.
هوش مصنوعی: جایگاه قلم، به نسبت جایگاه لوح، پایینتر است، مانند اینکه بالای کرسی، عرش بلند و افتاده است.
هوش مصنوعی: نمیداند که در دایرهٔ توانایی، نقطهٔ اصلی از فاصلهٔ انحنا به صورت بر روی خطهای جزئی قرار دارد.
هوش مصنوعی: معما به معنای حقیقت از الفبا و حروف الفبا پیدا میشود، مانند معنایی که از اسمها و نامها هم بالاتر است.
هوش مصنوعی: بخور از عطر عنبر به مجلس عقلها فرستاده شده و از نفسها به منبع وجود آمده است.
هوش مصنوعی: در این بیت اشاره شده که ستارهها (کواکب) زیر پای فرشتگان (ملایک) هستند و حواریها (یاران حضرت عیسی) در مقام بالاتر از حور (پیشوایان یا زیباییهای بهشتی) قرار دارند. این بیان نمادین از علوّ مقام فرشتگان و یاران الهی حکایت دارد.
هوش مصنوعی: به نُه طبقهٔ بالایی که بالاتر از هفت قلعه قرار دارند نگاه کن، و همچنین به هفت زن که بر روی چهار مادر (مادران) نشستهاند.
هوش مصنوعی: زمین زیرین، که زیر پای ماست، کثیف و آلوده است، اما آسمان در بالای آن لطیف و پاک میباشد.
هوش مصنوعی: اگر الف را بر اعداد نوشته ببینی، بدان که اعداد فرع و الف اصل و برتر است.
هوش مصنوعی: شاخ و برگ درخت ها به حالتی منظم و ترتیب نیستند و نمیتوان انتظار داشت که میوهای از روی برگهها آماده باشد. این بیت به ناکارآمدی و بینظمی اشاره دارد و نشان میدهد که نمیتوان نتیجهای مطلوب از وضعیتی نامناسب گرفت.
هوش مصنوعی: به کارهای دانشمندان و فرزانگان توجه کن، مانند درختانی که شاخ و ریشهی آنها در هم تناسب دارد.
هوش مصنوعی: هنرمند هرگز زیرنظر نادان قرار نمیگیرد، زیرا به خوبی میداند که نشانههای خوب (جوزا) بالای نشانههای بد (سرطان) قرار دارند.
هوش مصنوعی: نه جواهر قرمز (لعل) بر روی انگشتر طلا قرار میگیرد و نه جواهر و طلا چنین چیزی را به عمد انجام میدهند.
هوش مصنوعی: دبیر بودن من در سایهٔ وزیر، به قدری است که دیگر کسی در زیر دست او مانند من نیست و چنین چیزی غیر ممکن است.
هوش مصنوعی: دبیر کسی است که رازها و اطلاعات پنهان را حفظ میکند، و وزیر مسئولیت حفظ و نگهداری امور علنی و آشکار را بر عهده دارد.
هوش مصنوعی: دبیر از وزیر بالاتر است، مانند سیاره عطارد که از ماه (قمر) برتر است و مقام و وجههاش بالاتر است.
هوش مصنوعی: نادان مانند ریگی است که سنگینی و تاریکی دارد، در حالی که دانا مانند آبی روشن و سبک است که روح او لطیف و روشنایی دارد.
هوش مصنوعی: آب وقتی به چشمه میرسد، نباید از ریگ تیره باشد و همچنین عنبر نمیتواند در دریا به دست بیاید. بهعبارت دیگر، چیزهای خوب و باارزش باید از منابع مناسب خود بیایند.
هوش مصنوعی: وجود موجودی با روح سبک و آزاد، به مانند سنگی سیاه که در آب شفاف غوطهور است، بهتر و ارزشمندتر از سایهای سنگین و گران است.
هوش مصنوعی: در آسیاب، دو نوع سنگ وجود دارد؛ سنگی که پایین قرار دارد سنگی سنگین و محکم است و سنگی که در بالاست سبکتر و قابلحرکتتر است.
در حال بارگذاری آرایههای ادبی...
پیشنهاد تصاویر مرتبط از منابع اینترنتی
راهنمای نحوهٔ پیشنهاد تصاویر مرتبط از گنجینهٔ گنجور
بدست اندرون تیغهای مهند
به زیر اندرون بارههای مصور
مگر اختران دیدهاندت ز بالا
فرو کرده سرها برای گوایی
سُلیمی اتت بالحُمیا صبوحاً
و تسقی علی شیم برق یمانی
کمال آنچه گونی از آن روی زیبا
برویش که جز خوب و زیبا نگویی
خلف بهتر ز تو نبود سلف را
که شمع جمع آبای عظامی
معرفی ترانههایی که در متن آنها از این شعر استفاده شده است
تا به حال حاشیهای برای این شعر نوشته نشده است. 💬 من حاشیه بگذارم ...
برای حاشیهگذاری باید در گنجور نامنویسی کنید و با نام کاربری خود از طریق آیکون 👤 گوشهٔ پایین سمت چپ صفحات به آن وارد شوید.