گنجور

 
جیحون یزدی

ای که زلف تو ولی نعمت مشک ختن است

وز لطافت بدنت جلوه گر از پیرهن است

بس زشرم دهنت غنچه لب خویش گزید

اینک آلوده بخوناب لبانش دهن است

بیستون تیشه زدن کوهکنی نیست ولیک

هرکس اندردل تو را رخنه کند کوهکن است

مردم از چاه برند آب و مرا زآتش عشق

آبرویم برد آن چه که تو را بر ذقن است

گز ز زلفت نبرد شانه شکن رنجه مباش

که درستی سر زلف تو اندر شکن است

خونم ار زلف تو پامال کند سر مبرش

کاین گناه از طرف بخت سیه روی من است

بدلم زآتش جورت نبود آه بلی

دود از آن ملک نخیزد که تواش راهزن است

چه فسون خوانده ای سرو که بر دیده ما

فعل خار آید از آن رخ که به از یاسمن است

گر تور افتنه کنم نام مرا خرده مگیر

کز جمال تو دلیلیم بوجه حسن است

نارون را اگرش جای بباغ است چرا

باغ رخسار تو برآن قد چون نارون است

فتنه زینسان که بچشمان تو آورده پناه

غالب الظن من از سطوت شاه زمن است

ناصرالدوله ملک زاده آزاد حمید

کش زپیروزی و نصرت همه جانست وتن است

 
 
 
جشنوارهٔ رزم‌آوا: نقالی و روایتگری شاهنامه
مجیرالدین بیلقانی

باد صبح است که مشاطه جعد چمن است

یا دم عیسی پیوند نسیم سمن است

نکهت نافه مشگ است نه نافه است نه مشگ

اثر آه جگر سوخته ای همچو من است

نفس سرد گرم رو از بهر چراست؟

[...]

سید حسن غزنوی

یارب این بوی خوش سنبل و گل با سمن است

یا نسیمی ز سر چار سوی یاسمن است

یا بخور کله تافته شمشاد است

با بخار رخ افروخته نسترن است

مگر این موسم خندیدن باغ ارم است

[...]

مولانا

دوش آمد بَرِ من آنکه شب افروز منست

آمدن باری اگر در دو جهان آمدنست

آنکه سرسبزی خاک‌ست و گهربخش فلک

چاشنی بخش وطن‌هاست اگر بی‌وطنست

در کف عقل نهد شمع که بِستان و بیا

[...]

ابن یمین

یا رب این نکهت جانپرور مشک ختن است

یا دم غالیه زلف دلارام من است

نفس روح فزا میدمد از طرف چمن

یا صبا لخلخه جنبان گل و یاسمن است

این چه باد است که برخاست بفراشی باغ

[...]

مشاهدهٔ ۳ مورد هم آهنگ دیگر از ابن یمین
سلمان ساوجی

تا ز مشک ختنت، دایره بر نسترن است

سبزهٔ خط تو آرایش برگ سمن است

از دل مشک و سمن گرد برآورد، زرشک

گرد مشک تو که برگرد گل و نسترن است

زره جعد تو را حلقه مشکین گره است

[...]

مشاهدهٔ ۱ مورد هم آهنگ دیگر از سلمان ساوجی
مشابه‌یابی بر اساس وزن و قافیه