بر حقایق در وجود گشود
یافت اعیان خارجیه وجود
معنیش گرچه هست وجدانی
من عبارت کنم که برخوانی
باشدش گر نصیبی از ادراک
... فنحن ... هناک (در یک نسخه: کل مدری محن بهناک)
ممکنی چون ز ممکنات نبود
قابل افتد به استفادهٔ جود
آن شرایط که هستی غیبیش
خواهد آن را بیابد از کم و بیش
از خدا، با لسان استعداد
طلبد هستی که هست مراد
نسبتی خاص در میان ید
که به ذیل وجود بگراید
حکم و آثار عینی آن ذات
منعکس می شود در آن مرآت
ظاهر هستی است آیینه
جام گیتی نمای دیرینه
حکم و آثار آن کند سریان
متعین شود وجود، بدان
منطبع می شود به الوانی
که به هستی نمود سیلانی
اقتضا می کند همان نسبت
هستی خارجی ماهیت
ماهیت عارض وجود شود
شییء موجود از قیود شود
نه به معرض شود از آن، نه زیان
نه پذیرد زیادت و نقصان
صفتی زان نمی شود حاصل
بَرِ ذاتش نمی شود زایل
هست معروض ازین عروض مصون
نه مبدل شود نه کم نه فزون
چون عروض عرض به جوهر نیست
این قران چون قران دیگر نیست
در معیّت، وجود با اشیا
می نسازد تغیری پیدا



با انتخاب متن و لمس متن انتخابی میتوانید آن را در لغتنامهٔ دهخدا جستجو کنید.
هوش مصنوعی: این بخش از مثنوی، بیانی فلسفی و عرفانی از چگونگی موجود شدن ممکنات است. ممکن با زبان استعداد از خدا هستی میطلبد و میان او و وجود نسبتی پدید میآید. سپس احکام ماهیت در آینهٔ هستی نقش میبندد و وجود، معیّن و محدود مینماید. نکتهٔ اصلی آن است که عارض شدن ماهیت بر وجود مانند عارض شدن عرض بر جوهر نیست و هستی با وجود همراهی با همهٔ اشیا، هیچ کاستی، افزونی یا دگرگونی نمیپذیرد.
هوش مصنوعی: خداوند درِ هستی را به روی حقایق گشود و اعیانِ خارجی، یعنی چیزهای موجود در عالم بیرون، هستی یافتند.
هوش مصنوعی: هرچند معنای این مطلب دریافتنی و ذوقی است و با دل درک میشود، من آن را در قالب سخن بیان میکنم تا بخوانی.
هوش مصنوعی: اگر خواننده بهرهای از فهم داشته باشد، مطلب را درمییابد. مصراع دوم عبارتی عربی است که در نسخهها افتادگی و آشفتگی دارد و معنای دقیقش روشن نیست.
هوش مصنوعی: هنگامی که یکی از ممکنات، یعنی چیزی که هستیاش از خود نیست، آمادهٔ پذیرفتن فیض و بخشش هستی میشود.
هوش مصنوعی: آن شرایطی را که حقیقتِ پنهانِ آن چیز، کم یا بیش، برای یافتن هستی لازم دارد،
هوش مصنوعی: با زبانِ استعداد و قابلیتِ خود از خداوند هستی را میطلبد که مقصود اوست.
هوش مصنوعی: آنگاه میان آن چیز و هستی نسبتی ویژه پدید میآید که او را به دامن وجود پیوند میدهد.
هوش مصنوعی: احکام و آثارِ حقیقتِ آن چیز در آینهٔ هستی بازتاب مییابد.
هوش مصنوعی: هستیِ ظاهر همچون آینه و همچون جامِ جهاننمای کهن است که همه چیز در آن پیداست.
هوش مصنوعی: احکام و آثار آن حقیقت در هستی جاری میشود و بدینسان هستیِ مطلق، صورتی معیّن و محدود مییابد. این را بدان.
هوش مصنوعی: هستی به رنگهای گوناگونی نقش میپذیرد که در آن روان و جاری نمایان شدهاند.
هوش مصنوعی: همان نسبتِ ویژه، هستیِ خارجیِ ماهیت را اقتضا میکند و سبب میشود که ماهیت در بیرون موجود شود.
هوش مصنوعی: ماهیت بر هستی عارض میشود و از این قیدها و حدها، چیزی موجود و مشخص پدید میآید.
هوش مصنوعی: از این عارض شدن، نه به خودِ هستی آسیبی میرسد و نه چیزی بر آن افزوده یا از آن کاسته میشود.
هوش مصنوعی: از این عارض شدن، صفتی تازه برای ذات هستی پدید نمیآید و چیزی هم از ذات او زایل نمیشود.
هوش مصنوعی: هستی که ماهیت بر آن عارض شده، از این عارض شدن در امان است؛ نه دگرگون میشود، نه کم و نه زیاد.
هوش مصنوعی: زیرا این عارض شدن مانند عارض شدنِ عرض بر جوهر نیست و این همراهی با همراهیهای دیگر فرق دارد.
هوش مصنوعی: هستی با آنکه با همهٔ اشیا همراه است، در این همراهی هیچ دگرگونیای نمیپذیرد.
در حال بارگذاری آرایههای ادبی...
پیشنهاد تصاویر مرتبط از منابع اینترنتی
راهنمای نحوهٔ پیشنهاد تصاویر مرتبط از گنجینهٔ گنجور
چون بیامد بوعده بر سامند
آن کنیزک سبک زبام بلند
برسن سوی او فرود آمد
گفتی از جنبشش درود آمد
جان سامند را بلوس گرفت
[...]
چیست آن کاتشش زدوده چو آب
چو گهر روشن و چو لؤلؤ ناب
نیست سیماب و آب و هست درو
صفوت آب و گونه سیماب
نه سطرلاب و خوبی و زشتی
[...]
ثقة الملک خاص و خازن شاه
خواجه طاهر علیک عین الله
به قدوم عزیز لوهاور
مصر کرد و ز مصر بیش به جاه
نور او نور یوسف چاهی است
[...]
ابتدای سخن به نام خداست
آنکه بیمثل و شبه و بیهمتاست
خالق الخلق و باعث الاموات
عالم الغیب سامع الاصوات
ذات بیچونش را بدایت نیست
[...]
الترصیع مع التجنیس
تجنیس تام
تجنیس تاقص
تجنیس الزاید و المزید
تجنیس المرکب
[...]
معرفی ترانههایی که در متن آنها از این شعر استفاده شده است
تا به حال حاشیهای برای این شعر نوشته نشده است. 💬 من حاشیه بگذارم ...
برای حاشیهگذاری باید در گنجور نامنویسی کنید و با نام کاربری خود از طریق آیکون 👤 گوشهٔ پایین سمت چپ صفحات به آن وارد شوید.