گنجور

غزل شمارهٔ ۴۶۵

 
حافظ
حافظ » غزلیات
 

رفتم به باغ صبحدمی تا چنم گلی

آمد به گوش ناگهم آواز بلبلی

مسکین چو من به عشق گلی گشته مبتلا

و اندر چمن فکنده ز فریاد غلغلی

می‌گشتم اندر آن چمن و باغ دم به دم

می‌کردم اندر آن گل و بلبل تاملی

گل یار حسن گشته و بلبل قرین عشق

آن را تفضلی نه و این را تبدلی

چون کرد در دلم اثر آواز عندلیب

گشتم چنان که هیچ نماندم تحملی

بس گل شکفته می‌شود این باغ را ولی

کس بی بلای خار نچیده‌ست از او گلی

حافظ مدار امید فرج از مدار چرخ

دارد هزار عیب و ندارد تفضلی

 

با دو بار کلیک بر روی هر واژه می‌توانید معنای آن را در لغت‌نامهٔ دهخدا جستجو کنید.

شماره‌گذاری ابیات | وزن: مفعول فاعلات مفاعیل فاعلن (مضارع مثمن اخرب مکفوف محذوف) | شعرهای مشابه (وزن و قافیه) | منبع اولیه: ویکی‌درج | ارسال به فیس‌بوک

این شعر را چه کسی در کدام آهنگ خوانده است؟

برای معرفی آهنگهایی که در متن آنها از این شعر استفاده شده است اینجا کلیک کنید.

حاشیه‌ها

تا به حال ۵ حاشیه برای این شعر نوشته شده است. برای نوشتن حاشیه اینجا کلیک کنید.

علیرضا منتظر نوشته:

مدار جناس تام

👆☹

جاوید مدرس (رافض) نوشته:

******************************************
******************************************
حافظ مدار امید ………………..
دارد هزار عیب و ندارد تفضّلی

فرَج زین مدار کاو: ۱ نسخه (۸۰۳)
طمع زین مدار، کاو: ۲ نسخه (۸۲۱، ۸۲۳)
فرَح زین مدار کَون: ۳ نسخه (۸۲۲ و ۲ نسخۀ بی‌تاریخ)
فرَح کین مدار دون: ۱ نسخه (۸۲۵)
فرَح از مدار چرخ: ۳ نسخه (۸۲۷ و دو نسخۀ بسیار متأخّر: ۸۹۸، ۸۷۴؟)

فرَح زین مدار، کاو: ۱۰ نسخه (۸۴۳ و ۹ نسخۀ متأخّر یا بی‌تاریخ) عیوضی، نیساری

فرَج زین مدار نو: ۱ نسخۀ متأخّر (۸۶۴)
طرب زین بلاد کاو: ۱ نسخۀ متأخّر (۸۴۹)
طرب زین مدار، کاو: ۱ نسخۀ متأخّر (۸۶۶)
فرَح زین مدار، دون: ۱ نسخۀ متأخر (۸۷۴)
بهی از مدار چرخ: ۱ نسخۀ بسیار متأخّر (۸۹۸)
فرَح از مدار کون: ۱ نسخۀ بی‌تاریخ

فرَج زین مدار کون: ۱ نسخه (بی‌تاریخ) خانلری، جلالی نائینی- نورانی وصال

فرَج از مدار چرخ: بدون سند(با لحاظ نقطه برای “ج” در ضبط نسخۀ ۸۲۷) قزوینی- غنی، سایه، خرمشاهی- جاوید

۲۷ نسخه غزل ۴۵۶ و بیت تخلص آن را دارند. از نسخ کاملِ کهنِ مورخ، نسخه‌های مورخ ۸۰۱، ۸۱۳، ۸۱۸، ۸۱۹ و ۸۲۴ اصلِ غزل را ندارند.
******************************************
******************************************

👆☹

ریحان نوشته:

میشه لطفا بیت آخر را معنا کنید؟ سپاسگزارم

👆☹

حسین، ۱ نوشته:

حافظ مدار امید فرج از مدار چرخ
دارد هزار عیب و ندارد تفضلی
از چرخ گردون و از روزگار ، امید گشایشی نیست
که با هزار عیب ، هیچ نکته ی مثبتی ندارد و امید مهر و لطفی از آن نمی توان داشت

👆☹

رضا ساقی نوشته:

رفتم به باغ صبحدمی تا چنم گلی
آمد به گوش ناگهم آواز بلبلی
چِنَم: بچینم
معنی بیت:هنگام صبح به باغ رفتم که گلی بچینم ناگهان آوازبلبلی به گوشم آمد
سحر به بوی گلستان دمی شدم در باغ
که تا چو بلبل بیدل کنم علاج دماغ
مسکین چو من به عشق گلی گشته مبتلا
و اندر چمن فکنده ز فریاد غلغلی
مسکین: بی نوا، بیچاره
غلغلی:همهمه ای، شوری
معنی بیت: بیچاره بلبل همانند من عاشق وشیدای گلی شده بود ودرآن چمن ازشورواشتیاق هنگانه ای برپا کرده بود.
چورای ِعشق زدی باتوگفتم ای بلبل
مکن که آن گل خندان برای خویشتن است.
می‌گشتم اندرآن چمن وباغ دَم به دم
می‌کردم اندر آن گل و بلبل تامّلی
تأمّل: دقّت کردن ودقیق شدن
معنی بیت: درآن باغ به سیروسیاحت می پرداختم ولحظه به لحظه درروابط آن گل وآن بلبل دقیق شده وحالات آنهارابررسی می کردم.
گل آنچنان شده برحُسن خویشتن مغرور
که داشت از دل بلبل هزار گونه فراغ
گل یارحُسن گشته وبلبل قرین عشق
آن را تفضّلی نه و این را تبدّلی
حُسن: جمال وزیبایی
“آن” اشاره به گل و”این” اشاره به بلبل
قرین: هم نشین
تفضّلی : لطف ومهربانی
تبدّلی: تبدل شدن وتغییرکردن
معنی بیت: گل بازیبایی وجمال همنشین وهمراه شده وبلبل باشورواشتیاق. (گل نازمی کند وسخت به جلوه گری مشغول است و بلبل به سوزوگداز واظهارنیاز) گل به بلبل لطف ومهربانی نمی کند وبلبل نیزازاشتیاق وسوزوگدازدست برنمی دارد.
فکربلبل همه آنست که گل شدیارش
گل دراندیشه که چون عشوه کند درکارش
چون کرد دردلم اثر آواز عندلیب
گشتم چنانکه هیچ نماندم تحمّلی
عندلیب: بلبل
معنی بیت: آواز وناله ی بلبل بردلم اثرگذاشت وحالم رامتحوّل ساخت آنسان که صبروتحمّل ازدست دادم وبی طاقت شدم.
بنال بلبل اگر با منت سر یاریست
که مادوعاشق زاریم و کارما زاریست
بس گل شکفته می‌شود این باغ راولی
کس بی بلای خارنچیده‌ست از او گلی
معنی بیت: ( درآن حال باخویش گفتم) دراین باغ چه بسیارگل می شکفد ولی دریغاهیچکس نمی تواند بی نیش خار گلی بچیند!
کس عسل بی‌نیش از این دکّان نخورد
کس رطب بی‌خار از این بستان نچید
حافظ مدارامید فرج ازمدارچرخ
داردهزار عیب و ندارد تفضّلی
حافظ مدار: نداشته باش
فرج: گشایش در کار
مَدار چرخ: خط سیر فلکی و مسیر گردش زمین، کنایه از گردش روزگار وچرخ فلک
معنی بیت: ای حافظ ،ازگردش روزگار بیهوده امیدگشایش کارنداشته باش(دل خوش مکن که با آمدورفت روزها، اوضاع بهترخواهدشد) این روزگار وچرخ فلک هزارعیب دارد امّا هیچ لطف وکرمی ندارد.
برمِهر چرخ و شیوه ی اواعتماد نیست
ای وای برکسی که شد ایمن زمکروی

👆☹

کانال رسمی گنجور در تلگرام