گر نگار من دو زلف خویش بسپارد بمن
مشگ سایم من بکیل و غالیه سایم بمن
جان من دائم دژم باشد بسان چشم او
زلف او دائم بخم باشد بسان پشت من
سنبلست آن زلف و یا زان گرد سنبل سنبله
انجمست آن روی و در گل گرد کرده انجمن
لاله چون رویش نروید هرگز اندر بوستان
سرو چون بالای او هرگز نباشد در چمن
قامتم اندر فراقش گشت چون زرین کمان
رویم از تیغ عذابش گشت چون سیمین مجن
آن لب و دندان چون لؤلؤی صاف و ناردان
آن رخ و بالاش چون گلنار سرخ و نارون
زلف او مشگست و سوده در میان غالیه
روی او لاله است و رسته در میان نسترن
ز آب دیده بر رخم هر دم بروید زعفران
ز آتش دل بر تنم هر دم بسوزد پیرهن
نرگس مخمور او تن را کند خالی ز جان
شکر مصقول او فارغ کند جان را ز تن
آن چو روز جنگ تیغ شاه شاهان زمین
این چو روز جود دست شمع میران ز من
خسرو اران ابومنصور وهسودان که هست
تیغ و دست او گه مردی و رادی بی سخن
نیک روزی را دلیل و نیک بختی را سبب
نیک نامی را مقام و نیک مردی را وطن
اهرمن گردد ز مهر او بسان حور عین
حور عین گردد ز کین او بسان اهرمن
همچنو باشد گرامی نزد خاص و نزد عام
هرکه چون او خوار دارد زر و سیم خویشتن
چون بیاراید سخا را آز بگدازد همی
چون میان بندد وغا را مرگ بگشاید دهن
پیش یک زخمش نپاید صد هزاران زنده پیل
بار یک جودش نتابد صد هزاران کرگدن
از بلا ایمن نگردد جز بشکرش مبتلا
از محن ایمن نگردد جز بمدحش ممتحن
زو چنان ترسد بلا چون مرد دانا از بلا
زو چنان ترسد محن چون مرد خوشخوار از محن
دوستانرا داد چندان مال شاه مالبخش
کشت چندان دشمنان را شهریار تیغزن
کش یکی از دوستان دارد هزاران کوه سیم
وز هزاران کشتهٔ دشمن یکی دارد کفن
فضل جمله خواهی اینک راه بر فضلش سپار
فر ایزد خواهی اینک چشم بر چهرش فکن
جود یابی نزد او چندانکه در ناید به وهم
فضل بینی نزد او چندانکه در ناید بظن
ای سزای تخت و منبر ای پناه ملک دین
ای ستون ملک و لشگر ای امید مرد و زن
دست تو دیناربخش و تیغ تو گوهرگداز
عزم تو بدخواه بند و رزم تو لشگرشکن
مردمیت اندر زمانه کرد موجود این وجود
هیبتت از طبع مردم کند بیخ فکر و فن
پیش یک خشتت نیاید هرچه در گیتی زره
تاب یک تیرت ندارد هرچه در گیتی مجن
ملک آذربایگان و امر ترکستان و چین
جای تو تبریز و جاه تو بعمان و عدن
چون تو بنشستی ببزم از گنج برخیزد خروش
چون تو برخیزی برزم از حرب بنشیند فتن
گر بدیدی تهمتن یک حمله تو روز رزم
پیش تو هرگز نبردی نام مردی تهمتن
تا نباشد نوحهگر شایسته هنگام نشاط
تا نباشد رودزن بایسته هنگام حزن
خانه خصمان تو خالی مباد از نوحهگر
مجلس خویشان تو فارغ مباد از رودزن



با انتخاب متن و لمس متن انتخابی میتوانید آن را در لغتنامهٔ دهخدا جستجو کنید.
هوش مصنوعی: قصیده با وصف زلف و چهره و لب و چشم معشوق و شکایت از رنج دوری او آغاز میشود. در بیت نهم، چشم معشوق به شمشیر شاه و لبش به دست بخشندهٔ او تشبیه میشود و شاعر از این راه به ستایش ابومنصور وهسودان، فرمانروای ارّان و آذربایجان، میرسد. پس از آن بخشندگی بیاندازه، دلیری در جنگ، فرّ ایزدی و گسترهٔ فرمانروایی او را میستاید و او را از رستم برتر میشمارد. شعر با این دعا پایان مییابد که خانهٔ دشمنانش همیشه سوگوار و بزم نزدیکانش همیشه با نوای ساز همراه باشد.
هوش مصنوعی: اگر یارِ زیبایم دو زلفش را به من بسپارد، از آنها چندان مشک و غالیه به دست میآورم که مشک را با پیمانه و غالیه را با مَن بسایم. یعنی زلف او سرشار از بوی خوش است.
هوش مصنوعی: جان من همیشه مانند چشم خمار و بیمارگونهٔ او افسرده است و زلف او همیشه مانند پشت من خمیده است.
هوش مصنوعی: آن زلف سنبل است، یا خوشهای است که گرد سنبل پیچیده؛ و آن چهره گویی ستارگانی است که در میان گل گرد آمدهاند.
هوش مصنوعی: در هیچ بوستانی لالهای به زیبایی روی او نمیروید و در هیچ چمنی سروی به بلندی و راستی قامت او نیست.
هوش مصنوعی: قامتم در دوری از او مانند کمانی زرین، خمیده و زرد شد و رویم از شمشیر آزارش مانند سپری سیمین، رنگپریده شد.
هوش مصنوعی: لب و دندان او مانند دانهٔ انار و مروارید پاک است و چهره و قامتش مانند گلنار سرخ و درخت نارون است.
هوش مصنوعی: زلف او مشکی است که در میان غالیه ساییده شده و روی او لالهای است که در میان گل نسترن روییده است.
هوش مصنوعی: از اشک چشم، هر لحظه بر چهرهام زعفران میروید، یعنی رویم زرد میشود؛ و از آتش دل، هر لحظه پیراهن بر تنم میسوزد.
هوش مصنوعی: چشم خمار او تن را از جان تهی میکند و لب شیرین و درخشانش جان را از تن جدا میکند.
هوش مصنوعی: آن چشم در جانستانی مانند شمشیر شاهِ شاهان زمین در روز جنگ است و این لب در بخشندگی مانند دست آن شمعِ امیران روزگار در روز بخشش.
هوش مصنوعی: آن شاه، خسرو ارّان، ابومنصور وهسودان است که شمشیرش در دلیری و دستش در بخشندگی بیگفتوگو بیمانند است.
هوش مصنوعی: او نشانهٔ خوشروزی و مایهٔ نیکبختی است و جایگاه نیکنامی و سرزمین جوانمردی است.
هوش مصنوعی: دیو از مهر او مانند حوری بهشتی زیبا میشود و حوری بهشتی از کینهٔ او مانند دیو زشت میگردد.
هوش مصنوعی: هر کس مانند او زر و سیم خود را بیارزش بداند و ببخشد، مانند او نزد خاص و عام گرامی خواهد بود.
هوش مصنوعی: هنگامی که به بخشش میپردازد، آز و طمع آب میشود، و هنگامی که برای جنگ کمر میبندد، مرگ دهان میگشاید.
هوش مصنوعی: صدها هزار فیل زنده در برابر یک ضربهٔ او تاب نمیآورند و صدها هزار کرگدن توان کشیدن بار یک بخشش او را ندارند.
هوش مصنوعی: گرفتار جز با سپاسگزاری از او از بلا ایمن نمیشود و رنجدیده جز با ستایش او از رنجها رهایی نمییابد.
هوش مصنوعی: بلا از او چنان میترسد که مرد دانا از بلا میترسد، و رنج از او چنان میهراسد که مرد خوشگذران از رنج میهراسد.
هوش مصنوعی: آن شاه بخشنده چندان مال به دوستان داد و آن شهریار شمشیرزن چندان دشمن کشت که...
هوش مصنوعی: ...یکی از دوستانش هزاران کوه نقره دارد و از هزاران دشمن کشتهشده تنها یکی کفن دارد.
هوش مصنوعی: اگر همهٔ فضیلتها را میخواهی، راه فضل او را در پیش گیر؛ و اگر فرّ ایزدی را میخواهی، به چهرهٔ او بنگر.
هوش مصنوعی: نزد او چندان بخشش مییابی و چندان فضیلت میبینی که در خیال و گمان نمیگنجد.
هوش مصنوعی: ای شایستهٔ تخت و منبر، ای پناه کشور و دین، ای ستون پادشاهی و سپاه، ای امید مردان و زنان.
هوش مصنوعی: دست تو دینار میبخشد و شمشیرت گوهر را میگدازد؛ ارادهات بدخواهان را به بند میکشد و جنگیدنت سپاهها را درهم میشکند.
هوش مصنوعی: جوانمردی تو در روزگار مایهٔ پدید آمدن این هستی شد و شکوه و هیبتت ریشهٔ اندیشه و چاره را از سرشت مردم برمیکند.
هوش مصنوعی: هیچ زرهی در جهان در برابر یک نیزهٔ کوتاه تو تاب نمیآورد و هیچ سپری در جهان یارای تحمل یک تیر تو را ندارد.
هوش مصنوعی: فرمانروایی آذربایجان از آنِ توست و فرمانت تا ترکستان و چین میرسد؛ جایگاهت تبریز است و آوازهٔ جاهت تا عمان و عدن رسیده است.
هوش مصنوعی: چون به بزم بنشینی، از گنجها فریاد برمیخیزد چون آنها را میبخشی؛ و چون برای جنگ برخیزی، فتنهها در اثر نبرد تو فرو مینشیند.
هوش مصنوعی: اگر رستم یک حملهٔ تو را در روز جنگ میدید، دیگر هرگز در برابر تو از مردانگی خود سخن نمیگفت.
هوش مصنوعی: تا زمانی که نوحهگر در هنگام شادی شایسته نیست و نوازنده در هنگام غم لازم نیست...
هوش مصنوعی: ...خانهٔ دشمنانت هرگز از نوحهگر خالی نباشد و مجلس نزدیکانت هرگز بینوازنده نماند.
در حال بارگذاری آرایههای ادبی...
پیشنهاد تصاویر مرتبط از منابع اینترنتی
راهنمای نحوهٔ پیشنهاد تصاویر مرتبط از گنجینهٔ گنجور
شاه گیتی خسرو لشکرکش لشکرشکن
سایهٔ یزدان شه کشور ده کشورسِتان
ای دننده همچو دن کرده رخان از خون دن
خون دن خونت بخواهد ریخت گرد دن مدن
همچو نخچیران دنیدی، سوی دانش دن کنون
نیک دان باید همیت اکنون شدن ای نیک دن
راه زد بر تو جهان و برد فر و زیب تو
[...]
سوسن و سنبل نمود از زلف و عارض یار من
سنبلی بس با بلا و سوسنی بس با فتن
سوسن از سیم سپید و سنبل از مُشک سیاه
در سپیدی صد ملاحت، در سیاهی صد شکن
نور و زیب از روی و قد او همی خواهند دام
[...]
ای نهاده بر میان فرق جان خویشتن
جسم ما زنده به جان و جان تو زنده به تن
هر زمان روح تو لَختی از بدن کمتر کند
گویی اندر روح تو مضمر همیگردد بدن
گر نیی کوکب، چرا پیدا نگردی جز به شب؟
[...]
ای سهی سرو روان از تو بهشت آئین چمن
روی تو ماهست و گرد ماه از انجم انجمن
مشک داری بر شقایق ورد داری بر عقیق
سرو داری بر گل و شمشاد داری بر سمن
از نسیم زلف تو همچون شمن گردد صنم
[...]
معرفی ترانههایی که در متن آنها از این شعر استفاده شده است
تا به حال حاشیهای برای این شعر نوشته نشده است. 💬 من حاشیه بگذارم ...
برای حاشیهگذاری باید در گنجور نامنویسی کنید و با نام کاربری خود از طریق آیکون 👤 گوشهٔ پایین سمت چپ صفحات به آن وارد شوید.