کسی کش دل برد دلبر کسی کش جان برد جانان
که جانان دارد و دلبر سبک دارد دل و جان آن
مرا برگو که جان و دل به جانان دادم و دلبر
همم دل رفت و هم دلبر همم جان رفت و هم جانان
اگر باز آیدم دلبر نیندیشم به تیر از دل
وگر باز آیدم جانان نیندیشم به تیغ از جان
چه از طمع سلامت خلق عالم دوستی دارد
من از طمع وصال دوست بر دل خوش کنم هجران
نهیب هجر او دارد مرا در وصل او غمگین
امید وصل او دارد مرا در هجر او شادان
فکار مهر و کین دل به دو بادام و دو سنبل
بهار رنج و بار جان به دو نسرین و دو مرجان
هر آن گاهی که روی او نبیند چشم بیخوابم
به آب اندر نهان گردد ز تاب آن رخ تابان
رخان دوست چون ماه است چشم من چو نیلوفر
ز نور ماه نیلوفر به آب اندر بود پنهان
الا ای تاخته بر من یکی تیغ آخته بر من
یکی همچون به من تازی یکی تازی به ترکستان
یکی حمله به بر بردن یکل حمله سرش بشکن
به جام اندر فکن خونش بیاور سوی من تازان
مگر لختی بیفزاید ز خون او تنم را خون
که خون را من بپالودم ز راه دیدهٔ گریان
از آن چون قبلهٔ دهقان بسوزانی و تابانی
چو فرزند گرامی را به نازش پرورد دهقان
مرا بر یاد افریدون و نوشیروان میی در ده
کز افریدون خبر دارد نشان دارد ز نوشیروان
چو جعد دلبران لرزان چو زلف دلبران بویا
چو اشک عاشقان روشن چو آه عاشقان سوزان
به زردی چون رخ غمگین وز او غمگین شود خرم
به پاکی چون دل دانا وز او دانا شود نادان
به طعم زهر و زو باشد همیشه عیش چون شکّر
به رنگ زرّ و زو باشد همیشه روی چون مرجان
چو در جام است زو رخشان نماید دیدهٔ تاری
چو در جان رفت زو تاری نماید دیدهٔ رخشان
زیان دارد همیشه آب خواب از دیدهٔ مردم
چو آب است آن و لیکن هست خواب رفته را درمان
اگرچه خوردنش دائم حرام و تلخ و خوار آمد
حلال و خوشگوار آمد به یاد خسرو ارّان
پناه گر گر و گر زن ستون تخمه و لشکر
چراغ گوهر و کشور ابومنصور وهسودان
اگر خواهی که خدمتکار و مدحتخوان بود چرخت
همیشه خدمت او کن همیشه مدحت او خوان
ز بخت دوستان او نگردد یک زمان نصرت
ز روز دشمنان او نگردد یک زمان خذلان
اگر زاهد در این گیتی کند با کین او بیعت
وگر رُهبان بدین عالم کند با مهر او پیمان
چو رُهبان اندر آن عالَم به دوزخ در شود زاهد
چو زاهد اندر آن عالم به جنّت در شود رُهبان
ورا ایزد همی دارد قوی بخت و بلند اختر
کسی او را بود دشمن که باشد دشمن یزدان
اگر بر گنبد گردان بگرداند زمانی دل
ز بیم او فرو ماند زمانی گنبد گردان
تو را خیل و رهی ای شاه بسیارند و من دائم
رهی را کی کم از قلاش و خیلی کمتر از ترکان؟
به جنگ آهنگ او کردند با پیکان بسا سرکش
به مردی باز گردانید بر اندامشان پیکان
کنون تا از سر ایشان تو سایه برگرفتستی
نگه کن تا چه آورده است گردون بر سر ایشان
همیشه عزم ایشان بود بر تاراج و بر کشتن
چو باشد عزمشان آن گونه باشد حالشان این سان
هلاک آنگه شود عاصی که بالا گیردش قوت
چنان چون مور کو گردد هلاک آنگه که شد پران
خداوندا من این چندان به یک لفظ تو بنوشتم
ز بهر مهر تو کردم همه دشوارها آسان
اگر شایم ترا چاکر پدید آرم یکی نیکی
و گرنه چون ترا باشد پدیداری کنم فرمان
فزون از طاقت امکان نگیرد بنده را ایزد
ندارم من به دشواری فزون زین طاقت امکان
الا تا در مه کانون نروید سبزه در صحرا
الا تا در مه نیسان بروید لالهٔ نعمان
همیشه باد خصم تو چو سبزه در مه کانون
همیشه باد یار تو به سان لاله در نیسان



با انتخاب متن و لمس متن انتخابی میتوانید آن را در لغتنامهٔ دهخدا جستجو کنید.
هوش مصنوعی: این قصیده با تغزلی دربارهٔ از دست دادن دل و جان در عشق، بیم و امید وصل و هجران و وصف چشم و چهرهٔ یار آغاز میشود. سپس شاعر از ساقی شراب کهنه میخواهد و آن را با تشبیههای متضاد وصف میکند و میگوید شراب به یاد شاه اران حلال شده است، و از همین راه به مدح ابومنصور وهسودان میرسد. در مدح، از پیروزی او، نابودی سرکشان یاغی و ترس آسمان از او سخن میگوید و در میانه از کمتوجهی به خود گله میکند. در پایان میگوید این شعر را به فرمان ممدوح سروده و برای او دعای ماندگاری میکند.
هوش مصنوعی: کسی که دلبر دلش را برده و جانان جانش را، چون دلبر و جانان را دارد، دل و جان در نظرش کمارزش است.
هوش مصنوعی: به من بگو چه کنم که دل و جانم را به دلبر و جانان دادم، اما هم دل از دستم رفت و هم دلبر، هم جان رفت و هم جانان.
هوش مصنوعی: اگر دلبر نزد من برگردد، دیگر از تیری که به دلم بخورد نمیترسم، و اگر جانان بازآید، از شمشیری که جانم را بگیرد باکی ندارم.
هوش مصنوعی: همانگونه که مردم جهان به امید سلامت، تندرستی را دوست دارند، من به امید وصال یار، رنج دوری را با دلخوشی میپذیرم.
هوش مصنوعی: ترس از جدایی او مرا در هنگام وصال غمگین میکند و امید وصالش مرا در دوری شادمان نگه میدارد.
هوش مصنوعی: دلم از مهر و کین او به سبب دو چشم بادامی و دو زلف سنبلگونش زخمی است، و رنج و بار جانم از دو گونهٔ نسرینوار و دو لب مرجانی اوست.
هوش مصنوعی: هرگاه چشم بیخوابم روی او را نبیند، از تابش آن رخسار درخشان در آب اشک پنهان میشود.
هوش مصنوعی: چهرهٔ یار مانند ماه است و چشم من مانند نیلوفر، و نیلوفر از نور ماه در آب پنهان میشود.
هوش مصنوعی: ای که بر من تاختهای و شمشیر بر من کشیدهای، همانگونه که یک بار به من میتازی، یک بار هم به تاکستان بتاز (احتمالاً «ترکستان» در اصل «تاکستان» بوده است).
هوش مصنوعی: با یک حمله انگور را از بار برگیر و با حملهای دیگر سر خم را بشکن، خونش یعنی شراب را در جام بریز و شتابان نزد من بیاور.
هوش مصنوعی: شاید از خون او یعنی شراب، اندکی خون به تنم افزوده شود، چون من خون خود را از راه چشم گریان بیرون ریختهام.
هوش مصنوعی: آن شراب مانند آتش که قبلهٔ دهقان است میسوزاند و میدرخشد، و دهقان آن را مانند فرزندی عزیز با ناز پرورده است.
هوش مصنوعی: به یاد فریدون و انوشیروان شرابی به من بده که آنقدر کهنه است که گویی از روزگار فریدون خبر دارد و از انوشیروان نشانی با خود دارد.
هوش مصنوعی: آن شراب مانند موی پیچیدهٔ دلبران لرزان است و مانند زلفشان خوشبو، مانند اشک عاشقان روشن است و مانند آهشان سوزان.
هوش مصنوعی: رنگش زرد است مانند چهرهٔ آدم غمگین، ولی غمگین از آن شاد میشود؛ پاک است مانند دل دانا، ولی دانا از آن بیخود و ناآگاه میشود.
هوش مصنوعی: مزهاش تلخ مانند زهر است، اما زندگی را همیشه شیرین مانند شکر میکند؛ رنگش مانند زر است، اما چهره را سرخ مانند مرجان میکند.
هوش مصنوعی: وقتی در جام است، از درخشش آن چشم تار هم روشن میشود، و وقتی در جان نوشنده رفت، از آن چشم روشن هم تار و مست میشود.
هوش مصنوعی: آب همیشه خواب را از چشم مردم میبرد؛ این شراب هم مانند آب است، ولی برای کسی که خوابش رفته درمان است و خواب میآورد.
هوش مصنوعی: هرچند نوشیدن شراب همیشه حرام و تلخ و ناپسند دانسته شده، به یاد شاه اران حلال و گوارا شده است.
هوش مصنوعی: ممدوح، ابومنصور وهسودان، پناه دلیران و مردم، ستون خاندان و سپاه، و چراغ تبار و کشور است.
هوش مصنوعی: اگر میخواهی آسمان خدمتگزار و ستایشگر تو باشد، همیشه او را خدمت کن و همیشه در مدح او سخن بگو.
هوش مصنوعی: پیروزی هیچ لحظه از بخت دوستان او جدا نمیشود و شکست و خواری هیچ لحظه از روزگار دشمنانش دور نمیشود.
هوش مصنوعی: اگر زاهدی در این جهان با دشمنی او همپیمان شود و اگر راهبی در این دنیا با دوستی او پیمان ببندد،
هوش مصنوعی: در آن جهان زاهد مانند راهب به دوزخ میرود و راهب مانند زاهد به بهشت میرود؛ یعنی معیار رستگاری، دوستی یا دشمنی با ممدوح است.
هوش مصنوعی: خداوند او را نیکبخت و بلنداختر نگه میدارد و دشمن او تنها کسی است که دشمن خداست.
هوش مصنوعی: اگر لحظهای دل خود را با آسمان گردان بد کند، آسمان از ترس او از گردش بازمیایستد.
هوش مصنوعی: ای شاه، سپاهیان و بندگان تو بسیارند؛ من که همیشه بندهٔ تو بودهام، چرا باید از ولگردان کمتر و از ترکان سپاهی بسیار فروتر باشم؟ شاعر از کمتوجهی گله میکند.
هوش مصنوعی: بسیاری از سرکشان با تیر قصد جنگ با او کردند، اما او با دلاوری تیرها را به تن خودشان برگرداند.
هوش مصنوعی: اکنون که سایهٔ حمایتت را از سر آنان برداشتهای، ببین روزگار چه بلایی بر سرشان آورده است.
هوش مصنوعی: آنان همیشه قصد غارت و کشتار داشتند، و کسی که چنین قصدی داشته باشد، سرانجامش همین است.
هوش مصنوعی: نافرمان هنگامی نابود میشود که نیرویش بالا بگیرد، همانگونه که مورچه وقتی بال درمیآورد و میپرد، نابود میشود.
هوش مصنوعی: ای خداوندگار، این همه شعر را تنها با یک سخن و فرمان تو نوشتم و به خاطر مهر تو همهٔ دشواریها را بر خود آسان کردم.
هوش مصنوعی: اگر شایستهٔ چاکری تو باشم، کار نیکی پدید میآورم؛ وگرنه، چنانکه شایستهٔ توست، فرمانت را آشکارا به جا میآورم.
هوش مصنوعی: خداوند از بنده بیش از توانش نمیخواهد، و من در این کار دشوار توانی بیش از این ندارم.
هوش مصنوعی: تا زمانی که در ماه کانون، یعنی زمستان، سبزه در دشت نمیروید و در ماه نیسان، یعنی بهار، شقایق نعمان میروید،
هوش مصنوعی: دشمن تو همیشه مانند سبزه در زمستان پژمرده و نابود باد و دوست تو همیشه مانند لاله در بهار شکفته و شاداب باد.
در حال بارگذاری آرایههای ادبی...
پیشنهاد تصاویر مرتبط از منابع اینترنتی
راهنمای نحوهٔ پیشنهاد تصاویر مرتبط از گنجینهٔ گنجور
سپهسالار لشکرشان یکی لشکر کاری
شکسته شد از و لشکر ولیکن لشکر ایشان
چه روز افزون و عالی دولتست این دولت سلطان
که روز افزون بدو گشته ست ملک و ملت و ایمان
بدین دولت زیادت شد به اسلام اندرون قوت
بدین دولت پدید آمد به تعطیل اندرون نقصان
بدین دولت جهان خالی شد از کفران و ازبدعت
[...]
خجسته دولت عالی همین کرد ای ملک پیمان
که فتحی نو دهد هر روز از یک گوشه کیهان
فرود آرد سپاهت را به گرد کشور عاصی
برآرد گرد از آن کشور بسوی گنبد گردان
برانگیزد ز شادروان سپاه پادشاهی را
[...]
چه گوئی؟ ای شده زین گوی گردان پشت تو چوگان
به دست سالیان شسته زمان از موی تو قطران
ز قول رفته و مانده چه بر خواندی و چه شنودی؟
چه گفتند این و آن هر دو؟ چه چیز است این، چه چیز است آن؟
گر این نزدیک را گوئی و آن مر دور را گوئی
[...]
چو رستم گشت در کوشش، چو حاتم گشت در بخشش
چو لقمان گشت در حکمت، چو سلمان گشت در عرفان
معرفی ترانههایی که در متن آنها از این شعر استفاده شده است
تا به حال حاشیهای برای این شعر نوشته نشده است. 💬 من حاشیه بگذارم ...
برای حاشیهگذاری باید در گنجور نامنویسی کنید و با نام کاربری خود از طریق آیکون 👤 گوشهٔ پایین سمت چپ صفحات به آن وارد شوید.