بقد سرو رسائی بزلف غالیه گون
یکی همیشه فراز و یکی همیشه نگون
ز عشق آن رخ چون برف خون فشانده بر او
سرم چو برف شد و آب دیده گشت چو خون
بت عزیزی لیکن پر از هوات هوا
وفات پیشه ولیکن پر از جفات جفون
ایا بچهره چو شیرین بزهره چون فرهاد
ایا بحسن چو لیلی بمهر چون مجنون
یکی که دارد بند و شکنج گوناگون
دگر که گونه او هست چون شب شبه گون
هر آن دلی که بزلف تو اندرون افتاد
ز بند او نتواند شدن دگر بیرون
بشب نیابد کس ره در او بماند دل
مگر که باشد نور رخ تو راهنمون
نه عنبر است و طرازش بعنبر آلوده
نه غالیه است و شکنجش بغالیه معجون
گهی از او گل پوشد ز مشگ پیراهن
گهی از او مه دارد ز غالیه پرهون
گهی بجنگ بود با من او و گاه بصلح
گهیم دارد شادان دل و گهی محزون
بگو که تا من بی دوست چند باشم چند
بگو که تا من بی یار چون شکیبم چون
کنون بسنگ گرانی بود همه کسرا
بود بسنگ درون خوار لولو مکنون
تو عاشقانرا داری زبون ز چشم سیاه
چو خسروانرا دارد ملک ز تیغ زبون
ستون دولت و دین شهریار ابومنصور
که هست زیر ز نخ دست دشمنانش ستون
سخنش گاه سخا خستگان محنت را
کند درست چو کژدم گزیده را افیون
ز هفت گردون بگذشت نام قدرش از آنکه
یکی عطاش بود بار هفتصد گردون
همیشه باد نگهبان جان او ایزد
همیشه باد نگهدار ملک او گردون
اگر بدانش مامون ز چرخ بر شده بود
هزار میرش مامور بود چون مامون
همیشه باغ بلا باد جای دشمن او
که نام اوست ز بغداد تا بلاساغون
اگر بدانش مامون ز چرخ بر شده بود
هزار میرش مامور بود چون مامون
همیشه باغ بلا باد جای دشمن او
که نام اوست ز بغداد تا بلاساغون
بنزد همت او پست آسمان بلند
بجای دولت او نرم روزگار حرون
ایا بجام جم و سهم سام و زهره زال
ایا بچهر منوچهر و فر افریدون
خدای کرد یکی را چو تو بچندین گاه
بیافرید جهانی چنین بکن فیکون
چو تو نباشد ز امروز تا برستاخیز
ز گاه آدم چون تو نبود تا اکنون
از آنکه در تو بنزدیک تو نیابد راه
ترا نیارد پیش ایچ کار گردون دون؟
ز طمع نعمت خدمت زبون دهند همه
ز پیش خدمت نعمت دهی همه تو زبون
همه جهان بفنون حاشیه کشند ز خلق
تو خلق را بستم حاشیه دهی نه فنون
بدست دجله و جیحون کنی ببادیه در
ز تف تیغ کنی خشگ دجله و جیحون
همیشه مردم بر دولت تو مفتونند
از آنکه هستی بر وجود و مردمی مفتون
ترا چه ناله کوس و چه ناله ارغن
بروز جنگ تو باشی نشسته بر ارغون
بفتح نامه همیشه ترا براه نوند
بخلق خواندن دائم ترا بکار هیون
هلاک باد چو قارون عدو که هستی تو
بکف راد هلاک فکنده قارون
همیشه روز تو میمون بود خداوندا
که تو نزادی الا بطالع میمون
ز خاک خشگ برآید بفر تو گل سرخ
ز سنگ خاره بر آری بفر طالع نون
ز نعمت تو نبوده است هیچ کس محروم
ز خدمت تو نبوده است هیچ کس مغبون
اگر بخواهی بفروزی اندر آب آذر
وگر تو گوئی ز آذر بروید آذریون
یکی سخات فزونتر ز گنج اسکندر
یکی سخنت نکوتر ز علم افلاطون
همیشه تا نکند کس میان آتش جای
همیشه تا نکند کس میان آب سکون
دو چشم خصم تو بادا چو رود اسکندر
دل عدوی تو بادا چو آذر برزون



با انتخاب متن و لمس متن انتخابی میتوانید آن را در لغتنامهٔ دهخدا جستجو کنید.
هوش مصنوعی: قصیده با تغزلی دربارهٔ قامت سروگونه و زلف سیاه و پرپیچ معشوق آغاز میشود. شاعر از جفا و ناپایداری او و از بیقدری گوهرِ پنهان شکایت میکند. سپس با تشبیه چشم معشوق به شمشیر پادشاه به مدح ابومنصور گریز میزند و بخشش، دانش، شکوه شاهانه و بیهمتایی او را با یاد جمشید و فریدون و اسکندر و افلاطون میستاید. قصیده با دعای پایداری برای ممدوح و نفرین بر دشمنانش پایان مییابد.
هوش مصنوعی: معشوق قامتی چون سرو بلند دارد و زلفی به رنگ غالیه (عطری سیاه و خوشبو). قامتش همیشه راست و برافراشته است و زلفش همیشه آویخته و رو به پایین.
هوش مصنوعی: از عشق آن چهرهٔ سپید چون برف که سرخی چون خون بر آن پاشیده است، موی سرم مانند برف سپید شد و اشک چشمم مانند خون سرخ گشت.
هوش مصنوعی: تو بتی گرامی هستی، اما هوا از آرزو و هوس تو پر است. پیشهات را وفاداری میخوانی، اما پلکها و چشمانت پر از ستم است. شاعر با تکرار «هوا» و «جفا» در «جفون» بازی لفظی کرده است.
هوش مصنوعی: ای کسی که در چهره مانند شیرینی و در دلیری مانند فرهاد، و در زیبایی چون لیلی و در مهرورزی چون مجنون.
هوش مصنوعی: یکی از آن دو، یعنی زلف، گرهها و پیچوتابهای گوناگون دارد و دیگری رنگی دارد که مانند شب، سیاهِ شَبَهگون است.
هوش مصنوعی: هر دلی که در زلف تو گرفتار شود، دیگر نمیتواند از بند آن بیرون بیاید.
هوش مصنوعی: در تاریکی شبگونِ زلف کسی راه به جایی نمیبرد و دل در آن سرگردان میماند، مگر آنکه روشنی چهرهٔ تو راهنمایش شود.
هوش مصنوعی: زلف تو عنبر نیست اما کنارهاش به عنبر آغشته است. غالیه نیست اما پیچهایش با غالیه سرشته شده است.
هوش مصنوعی: گاهی با آن زلف، گلِ رخسارت پیراهنی از مشک میپوشد و گاهی ماهِ چهرهات هالهای از غالیه پیدا میکند.
هوش مصنوعی: معشوق گاهی با من سر جنگ دارد و گاهی آشتی میکند. گاهی دلم را شاد میکند و گاهی اندوهگین.
هوش مصنوعی: بگو تا کی باید بیدوست بمانم، و بگو چگونه بییار شکیبایی کنم.
هوش مصنوعی: اکنون همه کس به ظاهر ارج و وزن سنگین دارند، اما مروارید گرانبهایی که درون سنگ پنهان است خوار و بیقدر مانده است. یعنی ارزشِ پنهان شناخته نمیشود.
هوش مصنوعی: تو عاشقان را با چشم سیاهت زبون و درمانده میکنی، همانگونه که پادشاه، شاهان دیگر را با شمشیر زبون میکند. این بیت گریز از تغزل به مدح است.
هوش مصنوعی: آن پادشاه، ابومنصور، ستون دولت و دین است. دشمنانش از اندوه و درماندگی دست زیر چانه ستون کردهاند.
هوش مصنوعی: سخن او هنگام بخشش، رنجدیدگان را درمان میکند، همانگونه که افیون کژدمگزیده را بهبود میدهد.
هوش مصنوعی: آوازهٔ قدر و منزلت او از هفت آسمان گذشته است، زیرا یک بخشش او به اندازهٔ بار هفتصد آسمان است.
هوش مصنوعی: دعا میکند که خداوند همیشه نگهبان جان او و گردون همیشه نگهدار پادشاهیاش باشد.
هوش مصنوعی: اگر مأمون خلیفه به دانش تا فراز آسمان رسیده بود، این ممدوح هزار امیر فرمانبردار دارد که هر یک در دانش چون مأموناند.
هوش مصنوعی: دعا میکند که جای دشمن او همیشه باغ بلا باشد. نام و آوازهٔ ممدوح از بغداد تا بلاساغون رسیده است.
هوش مصنوعی: تکرار بیت هفدهم است: اگر مأمون به دانش بر آسمان رفته بود، ممدوح هزار امیر فرمانبردار چون مأمون دارد.
هوش مصنوعی: تکرار بیت هجدهم است: جای دشمنش باغ بلا باد، و نام او از بغداد تا بلاساغون گسترده است.
هوش مصنوعی: در برابر همت او، آسمانِ بلند پست است. و روزگارِ سرکش در برابر دولت و اقبال او رام و نرم شده است.
هوش مصنوعی: ای که جام جمشید، هیبت سام و دلیری زال را داری، و چهرهٔ منوچهر و فرّ فریدون از آن توست.
هوش مصنوعی: خداوند که جهانی چنین را با فرمان «باش، پس میشود» آفرید، پس از روزگاری دراز تنها یک تن را مانند تو آفرید.
هوش مصنوعی: از امروز تا روز رستاخیز کسی مانند تو نخواهد بود، و از روزگار آدم تا اکنون نیز کسی مانند تو نبوده است.
هوش مصنوعی: چون گردونِ فرومایه راهی به نزدیکی تو نمییابد، نمیتواند هیچ کار ناخوشایندی پیش تو بیاورد.
هوش مصنوعی: دیگران به طمع بخشش، خدمتِ خوارکننده و زبونانه میکنند. اما تو پیش از آنکه خدمتی ببینی، به همهٔ درماندگان نعمت میدهی.
هوش مصنوعی: مردم جهان با ترفندهای گوناگون از خلق کناره میگیرند، اما تو نه با ترفند بلکه با بخشش مردم را در پناه و کنار خود جای میدهی.
هوش مصنوعی: با دست بخشندهات در بیابان رودهایی چون دجله و جیحون روان میکنی، و با گرمای تیغت دجله و جیحون را خشک میسازی.
هوش مصنوعی: مردم همیشه شیفتهٔ دولت و اقبال تو هستند، زیرا تو خود شیفتهٔ بخشش و جوانمردی هستی.
هوش مصنوعی: بانگ کوس و نوای ارغنون برای تو اهمیتی ندارد. در روز جنگ بر اسب تیزرو خود، ارغون، نشستهای.
هوش مصنوعی: برای رساندن فتحنامهها همیشه پیک و اسب تندرو در راه داری، و برای فراخواندن مردم همواره شتران در کارند.
هوش مصنوعی: دشمنت چون قارون نابود شود. تو با دست بخشندهات گنجی به اندازهٔ گنج قارون را پراکنده و نابود کردهای.
هوش مصنوعی: خداوندا، روز تو همیشه فرخنده است، زیرا تو جز در طالعی خجسته زاده نشدهای.
هوش مصنوعی: به فرّ تو از خاکِ خشک گل سرخ میروید، و از سنگ خاره به یاری طالع فرخندهات چیزی شگفت بیرون میآوری.
هوش مصنوعی: هیچ کس از نعمت تو بیبهره نمانده و هیچ کس در خدمت تو زیان ندیده است.
هوش مصنوعی: اگر بخواهی در میان آب آتش میافروزی، و اگر فرمان دهی از آتش گل آذریون میروید.
هوش مصنوعی: یک بخشش تو از گنج اسکندر بیشتر است و یک سخن تو از دانش افلاطون نیکوتر.
هوش مصنوعی: تا زمانی که کسی در میان آتش جای نمیگیرد و در میان آب آرام نمیماند، یعنی تا همیشه، این دعا برقرار باشد.
هوش مصنوعی: دو چشم دشمن تو مانند رود اسکندر همیشه اشکریز باشد، و دل بدخواهت مانند آتشکدهٔ آذر برزین همیشه سوزان.
در حال بارگذاری آرایههای ادبی...
پیشنهاد تصاویر مرتبط از منابع اینترنتی
راهنمای نحوهٔ پیشنهاد تصاویر مرتبط از گنجینهٔ گنجور
بتی که سجده برد پیش او مه گردون
به نیکوئی بر او نیکوان دیگر دون
بدان دو لاله مصقول دل کند مشغول
بدان دو سنبل مفتول دل کند مفتون
اگر نوان و نگونست زلف او چه عجب
[...]
چو اشک ابر به گل برچکیده بینم خوی
بر آن دو عارض گلگون و آن دو زلف نگون
شگفت نیست ز آتش بکاهد آب ولی
ز آتش دلم آب دو دیده گشت فزون
چرا فروخته تر باشد آتش رخ تو
[...]
شدست روز همه خلق فَرّخ و میمون
به روزگار شه نیکبخت روزافزون
شه زمانه ملکشاه کافرید خدای
همیشه طالع او سعد و طلعتش میمون
به طلعتش همه ساله منورست زمین
[...]
چو از حدیقهٔ مینای چرخ سقلاطون
نهفته گشت علامات چتر آینه گون
ز نقشهای عجیب و ز شکلهای غریب
صحیفه های فلک شد چو صحف انگلیون
جناح نسر و سلاح سماک هر دو شدند
[...]
زهی محل رفیعت ز حد و هم بیرون
نهاده گوشه مسند بر اوج نه گردون
امام مشرق و اقضی القضاه روی زمین
که مثل تو ننماید سپهر آینه گون
خرد نداند گفتن مناقب تو که چند
[...]
معرفی ترانههایی که در متن آنها از این شعر استفاده شده است
تا به حال حاشیهای برای این شعر نوشته نشده است. 💬 من حاشیه بگذارم ...
برای حاشیهگذاری باید در گنجور نامنویسی کنید و با نام کاربری خود از طریق آیکون 👤 گوشهٔ پایین سمت چپ صفحات به آن وارد شوید.