نو بهارست بیا تا طرب از سر گیریم
سال نو بار غم کهنه ز دل بر گیریم
چون ربیع و رمضان هر دو به یک بار آیند
روزه گیریم ولی در مه دیگر گیریم
حیف باشد که می صافی احمر بنهیم،
از کف این فصل و، پی صوفی ابتر گیریم
گر، به در یوزه یکی کوزه می دست دهد
بار این روزه سی روزه ز سر برگیریم
صوفیان گر همه پیرامن منبر گیرند
گر، به دست افتدمان دامن دلبر گیریم
سبحه گر باید ازان زلف مسلسل سازیم
مصحف ار شاید ازان خط معنبر گیریم
چون گل حمرا بر گل بن خضرا بکشفت
از بتی ساده بطی باده احمر گیریم
باده روشن در ساحت گلشن نوشیم
طره سنبل در پای صنوبر گیریم
جنت باقی در چهره ساقی بینیم
شربت کوثر از چشمه ساغر گیریم
زاهد ار جنت و کوثر به فسون وعده دهد
ما به نقد این جا، این جنت و کوثر گیریم
وگر از جوی عسل حرف مکرر گوید
ما از آن تنگ شکر، قند مکرر گیریم
زهره در مجلس ما رقص کند چون به نشاط
ساغری از کف آن ماه منور گیریم
سبزه چون با سمن و یاسمن آمد به چمن
نسخه ای از خط آن سر و سمن بر، گیریم
در چنین فصلی انصاف کجا رفته که ما،
ترک عیش و طرب و ساقی و ساغر گیریم؟
گر کند ماه خدا، ما را زان ماه جدا
کافریم ارنه پی مذهب دیگر گیریم
چون دگر طاقت احکام پیمبر نبود
لاجرم طاعت هم نام پیمبر گیریم
گوهر کان بروجرد محمد که به نام
از همه عالم امکانش برتر گیریم
آن که چون کلک گوهر بارش رفتار کند
جیب و دامان ورق پر در و گوهر گیریم
کلک او را به غلط آهوی تبت گوئیم
خط او را به خطا نافه اذفر گیریم
بس خطا باشد اگر نافه آهوی ختا
با خط منشی شه زاده برابر گیریم
قره العین شهنشاه علی شاه که صد،
هم چو جمشید و فریدونش چاکر گیریم
سایه سایه یزدان که ز خورشید رخش
پرتوی ز انجم این طاق مخضر گیریم
نی خطا گفتم مهر و مه و اختر همه را
از یکی ذره درین معنی کم تر گیریم
آن ملک زاده که با شاه جهانش به جهان
هم چو داوود و سلیمان پیمبر گیریم
با ولی عهد شهنشاهش اما و ابا
چون دو سرور که ززهرا و ز حیدر گیریم
دو جهان بین جهان بان را در هر دو جهان
روشن از طلعت این هر دو برادر گیریم
میل آن را همه با جوشن و مغفر بینیم
ذیل این را همه در مسجد و منبر گیریم
بزم آن را همه چون روضه رضوان خواهیم
رزم این را همه با ناله تندر گیریم
عزم آن را همه آرایش لشکر دانیم
حزم این را همه آرامش کشور گیریم
عیش آن را همه مجموع و منظم نگریم
جیش این را همه منصور و مظفر گیریم
صدق این را همه چون جعفر صادق نگریم
تیغ آن را همه چون حیدر صف در گیریم
هوش این را همه با نغمه بربط شنویم
گوش آن را همه با ناله تندر گیریم
رای والای ترا عقل مجرد خوانیم
روی زیبای ترا روح مصور گیریم
خوی دل جوی ترا خلد مقدس یابیم
جود موجود ترا رزق مقدر گیریم
تا به رشح قلمت رنگ تشبه جستند
مشک و عنبر را بویا و معطر گیریم
تا به ذیل علمت عهد توسل بستند
ماه و پروین را تابان و منور گیریم
خیل خدام ترا یک سره در زهد و ورع
سید و سرور و سلمان و ابوذر گیریم
جز یکی منشی بدکار که در شنعت او
از فحول فضلا حجت و محضر گیریم
ظل ظل الله فرزند شهنشه را کاش،
آگه از رسم و ره منشی دفتر گیریم
زان چه هم نام نبی کرد در احکام نبی
داستان دگر اندر صف محشر گیریم
ای برازنده خدیوی که به تائید خدای
تاج را بر تو برازنده و در خور گیریم
زان ترا شاه جهان افسر شاهی بخشید
که ترا بر سر شاهان همه افسر گیریم
خسروا، دادگرا ترک ادب باشد اگر،
پرده از راز نهان پیش شهان برگیریم
گر اشارت کنی امروز و اجازت بخشی،
با وزیر الوزرا این سخن اندر گیریم
آن که در رای تو چون عرض جهان عرضه دهد
عقل را واله و سرگشته و ابتر گیریم
آن که طرزش را در چاکری حضرت تو،
راست مانند ارسطو و سکندر گیریم
ای وزیری که ز انصاف تو در کشور ری
دست شاهین را کوته ز کبوتر گیریم
چون پسندی تو که در عهد تو ما ساده رخان
پرده عصمت و ناموس ز رخ برگیریم؟
یا رخی را که چو خور در خور مستوری نیست
هم چو زشتان جهان در پس معجر گیریم؟
یا چو مابونان کوبنده قادر طلبیم
یا چو خاتونان روبنده و چادر گیریم؟
ما همه اهل کمال آباد از اهل کمال
پایه رفعت بالاتر و برتر گیریم
سخن ار گوئیم چون صاحب وصابی گوئیم
قلم ار گیریم چون مانی و آزر گیریم
حجره را با رخ افروخته خلخ سازیم
خانه را با قد افراخنه کشمر گیریم
همه از سنگ و گل و آب و نمک خیزد و ما،
از گل و لاله و لعل و می و شکر گیریم
باغ حسن ار زسلاطین جهان بستانیم
سیم و زر را به من از بهمن و نوذر گیریم
کاتب شاه جهانیم و زخورشید شهان
سرهر سال دو صد بدره مقرر گیریم
با چنین پایه چرا باید در سوق فسوق
صدفی سیم فروشیم و کفی زر گیریم؟
ما که خود محور افلاک جلالیم چرا
محور اندر کره ردف مدور گیریم؟
داوری در بر صدر الوزرا آوردیم
تا ازان کافر بد مذهب، کیفر گیریم
زان چه با تازه جوانان کند امروز مگر
انتقامی خوش از آن پیر معمر گیریم
داد ما خود بده امروز تو تا دست رجا،
به دعای ملک اعظم اکبر گیریم
دادگر فتح علی شاه که ذرات وجود
همه را با خط فرمانش یک سر گیریم
تا جهان هست شهنشاه جهان را به جهان،
زیب تخت و کمر و یاره و افسر گیریم
دوستانش را چون گل به بهاران نگریم
دشمنانش را چون خار در آذر گیریم



با انتخاب متن و لمس متن انتخابی میتوانید آن را در لغتنامهٔ دهخدا جستجو کنید.
هوش مصنوعی: شاعر در این مدح، به ستایش ظل السلطان علی شاه میپردازد و با اشاره به بهار و نوروز، از شادی و طرب در این فصل سخن میگوید. او به فضائل شاه و ویژگیهای حاکمیت او اشاره میکند و آرزو دارد که همگان از مواهب و جمال آن پادشاه بهرهمند شوند. در عین حال، شاعر بر اهمیت جشن و شادمانی، به ویژه در کنار شریعت و طاعت تأکید دارد و میخواهد که به جای ترک لذتها، به استقبال زندگی خوشرنگ بروند. او همچنین به دوشادوش هم بودن شاه و ولیعهد اشاره میکند و بر این باور است که نام و مقام آنها برتر از دیگران است. در نهایت، شاعری که خود را در زمره یاران و پشتیبانان شاه میداند، از قدرت و عدل او در حکومت سخن میگوید و میخواهد که در دیوانسالاری، انصاف و عدالت اعمال شود.
هوش مصنوعی: بهار تازه رسیده است؛ بیا شادی را از نو آغاز کنیم و در سال نو بار غمهای کهنه را از دل برداریم.
هوش مصنوعی: اکنون که بهار و ماه رمضان با هم رسیدهاند، روزه را میگیریم، اما در ماهی دیگر؛ یعنی روزه را به وقت دیگری وامیگذاریم.
هوش مصنوعی: افسوس است که در این فصل شراب سرخ و صاف را از دست بگذاریم و دنبال صوفی ناقص و بیحاصل برویم.
هوش مصنوعی: اگر با گدایی هم کوزهای شراب به دست آید، بار این روزهٔ سیروزه را از دوش برمیداریم و روزه را میشکنیم.
هوش مصنوعی: اگر صوفیان همگی گرد منبر جمع شوند، ما اگر بتوانیم دامن معشوق را میگیریم.
هوش مصنوعی: اگر تسبیح لازم باشد، آن را از زلف حلقهحلقهٔ یار میسازیم و اگر قرآن بخواهیم، خط خوشبوی رخسار او را به جای آن میگیریم.
هوش مصنوعی: اکنون که گل سرخ بر شاخهٔ سبز بوته شکفته است، از معشوقی سادهروی صراحیای از شراب سرخ میگیریم.
هوش مصنوعی: در صحن گلستان شراب روشن مینوشیم و زلف سنبلمانند یار را در پای قامت صنوبرگونهاش به دست میگیریم.
هوش مصنوعی: بهشت جاودان را در چهرهٔ ساقی میبینیم و شربت کوثر را از چشمهٔ جام شراب مینوشیم.
هوش مصنوعی: اگر زاهد با افسون و فریب وعدهٔ بهشت و کوثر در آن جهان بدهد، ما همینجا و به نقد این بهشت و کوثر را به دست میآوریم.
هوش مصنوعی: و اگر زاهد پیوسته از جوی عسل بهشت سخن بگوید، ما از لب شیرین و تنگ یار پیاپی شکر و قند میگیریم.
هوش مصنوعی: هنگامی که با شادمانی جامی از دست آن یار ماهروی درخشان بگیریم، ستارهٔ زهره در مجلس ما به رقص درمیآید.
هوش مصنوعی: اکنون که سبزه همراه سمن و یاسمن به چمن آمده است، نمونهای از خط سبز رخسار آن یار سروقامت و یاسمنتن را در آن میبینیم.
هوش مصنوعی: در چنین فصل خوشی، انصاف کجاست که ما عیش و شادی و ساقی و جام را رها کنیم؟
هوش مصنوعی: اگر ماه خدا، یعنی رمضان، ما را از آن یار ماهروی جدا کند، کافریم اگر به آیین دیگری روی نیاوریم؛ سخنی به شوخی و از سر رندی.
هوش مصنوعی: چون دیگر تاب پیروی از احکام پیامبر، یعنی روزه، را نداریم، ناچار فرمان کسی را میبریم که همنام پیامبر است؛ و از اینجا گریز به ستایش آغاز میشود.
هوش مصنوعی: آن همنام پیامبر، محمد است که گوهر معدن بروجرد است و به سبب نامش او را از همهٔ موجودات جهان برتر میشماریم.
هوش مصنوعی: او کسی است که چون قلم گوهرافشانش به نوشتن درآید، دامن و گریبان کاغذ را پر از مروارید و گوهر مییابیم؛ یعنی نوشتهاش سراسر زیبا و گرانبهاست.
هوش مصنوعی: اگر قلم او را آهوی مشک تبت بخوانیم و خطش را نافهٔ مشک تند بو بدانیم، به خطا رفتهایم.
هوش مصنوعی: خطای بزرگی است اگر نافهٔ آهوی ختا را با خط منشی شاهزاده برابر بدانیم؛ زیرا خط او از مشک ختا برتر است. شاعر میان «خطا» و «ختا» بازی لفظی کرده است.
هوش مصنوعی: آن شاهزاده نور چشم شاهنشاه است، یعنی علیشاه، که صدها پادشاه همچون جمشید و فریدون را چاکر او میشماریم.
هوش مصنوعی: او سایهٔ سایهٔ خداست؛ یعنی شاه سایهٔ خداست و این شاهزاده سایهٔ شاه. ستارگان این آسمان سبزگون را پرتوی از خورشیدِ چهرهٔ او میدانیم.
هوش مصنوعی: شاعر حرف خود را اصلاح میکند: نه، خطا گفتم. در این مقایسه خورشید و ماه و همهٔ ستارگان را از یک ذره از او هم کمتر میشماریم.
هوش مصنوعی: او شاهزادهای است که او و پدرش، شاهِ جهان، را در این جهان مانند داوود و پسرش سلیمان پیامبر میدانیم.
هوش مصنوعی: او و ولیعهدِ شاه، که از یک مادر و یک پدرند، مانند دو سرورِ زادهٔ زهرا و علی (حسن و حسین) هستند.
هوش مصنوعی: دو چشمِ شاهِ نگهبانِ جهان را در هر دو جهان از دیدار این دو برادر روشن میدانیم.
هوش مصنوعی: یکی از این دو برادر همواره به زره و کلاهخود و جنگ گرایش دارد و دیگری دامن در مسجد و منبر دارد و اهل دین و عبادت است.
هوش مصنوعی: بزمِ یکی را مانند باغ بهشت میخواهیم و رزمِ دیگری را با غرشی همچون تندر میبینیم.
هوش مصنوعی: عزم و ارادهٔ یکی مایهٔ آراستن و سامان دادن لشکر است و دوراندیشی دیگری مایهٔ آرامش کشور.
هوش مصنوعی: خوشی و عیش یکی را همیشه بهسامان و منظم میبینیم و سپاه دیگری را همیشه پیروز و کامیاب.
هوش مصنوعی: راستی و صداقت یکی را مانند امام جعفر صادق میدانیم و شمشیر دیگری را مانند شمشیر علی، شکافندهٔ صف دشمن.
هوش مصنوعی: ذوق و هوش یکی را با نوای بربط و بزم همراه مییابیم و گوش دیگری را به غرش تندرآسای جنگ سپرده میبینیم.
هوش مصنوعی: اینجا شاعر خودِ شاهزاده را خطاب میکند: رأی بلند تو را عقل محض و چهرهٔ زیبای تو را روحی میدانیم که صورت پیدا کرده است.
هوش مصنوعی: خوی دلنواز تو را بهشت پاک مییابیم و بخشش تو را روزیِ مقدرشدهٔ مردم میدانیم.
هوش مصنوعی: مشک و عنبر خوشبو شدهاند چون کوشیدند به چکیدهٔ قلم تو شبیه شوند.
هوش مصنوعی: ماه و پروین درخشان شدهاند چون به دامن پرچم تو پناه بردند و دست توسل زدند.
هوش مصنوعی: همهٔ خدمتگزاران تو را در پارسایی و پرهیزگاری مانند سادات و بزرگان و سلمان و ابوذر میدانیم.
هوش مصنوعی: جز یک منشیِ بدکار که برای زشتی کارش میتوانیم از دانشمندان بزرگ گواهی و استشهادنامه بگیریم.
هوش مصنوعی: کاش شاهزاده، که سایهٔ سایهٔ خدا و فرزند شاه است، از رفتار و شیوهٔ این منشیِ دفتر آگاه شود.
هوش مصنوعی: آنچه این منشی که همنام پیامبر است با احکام دین پیامبر کرده، داستانی است که حسابش را در روز رستاخیز خواهیم کشید.
هوش مصنوعی: ای فرمانروای شایستهای که به یاری خدا تاج شاهی را برازندهٔ تو میدانیم.
هوش مصنوعی: شاهِ جهان از آن رو تاج شاهی را به تو بخشید که تو را تاجِ سر همهٔ شاهان میدانیم.
هوش مصنوعی: ای شاه دادگر، بیادبی است که رازهای پنهان را پیش شاهان فاش کنیم. پس شاعر از گفتن بیشتر دربارهٔ آن منشی خودداری میکند.
هوش مصنوعی: ای شاهزاده، اگر امروز اشاره کنی و اجازه دهی، این سخن و شکایت را با وزیرالوزرا در میان میگذاریم.
هوش مصنوعی: همان وزیری که وقتی کارهای پهناور جهان را به رأی تو عرضه میکند، خرد را در برابر تدبیرش حیران و درمانده مییابیم.
هوش مصنوعی: همان کسی که شیوهاش را در خدمتگزاری درگاه تو درست مانند ارسطو در خدمت اسکندر میدانیم.
هوش مصنوعی: ای وزیری که از عدالت تو در سرزمین ری دست شاهین را از کبوتر کوتاه میبینیم؛ یعنی در روزگار تو زورمند به ناتوان ستم نمیکند.
هوش مصنوعی: چگونه روا میداری که در روزگار تو ما جوانان بیریش پردهٔ پاکدامنی و آبرو را از چهره برداریم؟
هوش مصنوعی: یا چهرهای را که مانند خورشید شایستهٔ پنهانماندن نیست، مانند زشترویان جهان پشت روسری پنهان کنیم؟
هوش مصنوعی: آیا باید مانند مردان بدنام و همجنسباره به دنبال کامجوی نیرومند باشیم، یا مانند زنان روبند و چادر بر سر کنیم؟ شاعر با طنز از آزار و چشمداشت ناروا به جوانان شکایت میکند.
هوش مصنوعی: ما همه از مردم کمالآباد، یعنی جایگاه هنر و فضل، هستیم و مرتبهای بالاتر از دیگر اهل هنر برای خود قائلیم.
هوش مصنوعی: اگر سخن بگوییم مانند صاحب بن عباد و صابی، دبیران نامدار، سخن میگوییم و اگر قلم به دست گیریم مانند مانی و آزر نقش میآفرینیم.
هوش مصنوعی: با چهرهٔ درخشان خود اتاق را مانند خلّخ، سرزمین زیبارویان، میکنیم و با قامت بلندمان خانه را مانند کشمر که سرو معروفش در آن بود.
هوش مصنوعی: همه از سنگ و گل و آب و نمک ساخته شدهاند، اما سرشت ما از گل و لاله و لعل و شراب و شکر است.
هوش مصنوعی: اگر باغ زیبایی را از پادشاهان جهان بگیریم، سیم و زر را به من از شاهانی چون بهمن و نوذر میستانیم؛ یعنی زیبایی و ثروت ما بیاندازه است.
هوش مصنوعی: ما دبیران پادشاه جهانیم و از آن خورشید شاهان هر سال دویست کیسه زر مقرری میگیریم.
هوش مصنوعی: با چنین مقامی چرا باید در بازار فسق و تباهی تن سیمین خود را بفروشیم و مشتی زر بگیریم؟
هوش مصنوعی: ما که خود محور آسمانهای شکوهیم، چرا باید در کرهٔ کفل گرد محور و هدف کامجویی دیگران شویم؟ کنایهای هزلآمیز به آزار جنسی است.
هوش مصنوعی: شکایت خود را نزد صدر اعظم آوردیم تا از آن کافرِ بدکیش انتقام و کیفر بگیریم.
هوش مصنوعی: به سبب کاری که امروز با جوانان تازهسال میکند، امید داریم از آن پیر سالخورده انتقامی سخت بگیریم.
هوش مصنوعی: امروز داد ما را بده تا دست امید به دعای پادشاه بزرگ برداریم.
هوش مصنوعی: آن پادشاه دادگر، فتحعلیشاه، که همهٔ ذرات هستی را یکسره زیر فرمان او میدانیم.
هوش مصنوعی: تا جهان برپاست، شاهنشاه را مایهٔ زینت تخت و کمر و دستبند و تاج میدانیم.
هوش مصنوعی: دوستان او را مانند گل در بهار شاداب ببینیم و دشمنانش را مانند خار در آتش سوزان.
در حال بارگذاری آرایههای ادبی...
پیشنهاد تصاویر مرتبط از منابع اینترنتی
راهنمای نحوهٔ پیشنهاد تصاویر مرتبط از گنجینهٔ گنجور
خوش بهاریست بیا تا طرب از سر گیریم
جای در سایه شمشاد و صنوبر گیریم
چون نسیم سحری هر نفسی از سر لطف
طره سنبل و هم جیب سمنبر گیریم
دست در گردن سیمین صراحی آریم
[...]
شب عید است بیا تا لب ساغر گیریم
غم سی روزه به یک جرعه ز دل برگیریم
دور ماه فلک امروز به پایان آمد
وقت آنست که دور قدح از سر گیریم
سبحه و خرقهٔ سالوس به یک سو فکنیم
[...]
مه روزه است بیا ساز ریا برگیریم
گوشه مسجد و سجاد و منبر گیریم
یازده ماه دیگر معتکف دیر شدیم
جای در کعبه در این ماه بکیفر گیریم
جام بگذار و سبو ترک صبوحی برگو
[...]
معرفی ترانههای دیگر
تا به حال حاشیهای برای این شعر نوشته نشده است. 💬 من حاشیه بگذارم ...
برای حاشیهگذاری باید در گنجور نامنویسی کنید و با نام کاربری خود از طریق آیکون 👤 گوشهٔ پایین سمت چپ صفحات به آن وارد شوید.