قصیدهٔ شمارهٔ ۸۵ - در ستایش پادشاه جمجاه ناصرالدین شاه غازی طالالله بقاه و تال اللّه مناه در زمان ولیعهدی فرماید
تمام گشت مه روزه و هلال دمید
هلال عید به ماهی تمام باید دید
بنوش جام هلالی به یاد ابروی یار
که همچو ابروی یار از افق هلال دمید
لب سوال ببند و دهان خم بگشای
که روزه رفت و ندارم مجال گفت و شنید
ز زاهدان چه سرایی به شاهدان بگرای
بس است نقل و روایت بیار نقل و نبید
رسید عید و گذشت آن مهی که در کف ما
مدام در عوض جام سبحه میگردید
بریز خون صراحی که قهرمان سپهر
به خنجر مه نو حنجر صیام برید
جراحتی به دل از روزه داشت شیشهٔ می
چو پنبه از سر زخمش فتاد خون بچکید
مگر هلال درین ماه روزه داشت چو من
که گونه زرد شدش از ملال و پشت خمید
نشان داغ ولیعهد اگر نداشت هلال
چرا ز دیدن او رنگ آفتاب پرید
هنوز در دل من هست ذوق حالت دوش
که ترک نوش لب من ز راه مست رسید
اگرچه قافیه یابد خِلل ولی به مثل
چوگل نباشد در باغ هم خوشست خوید
دو زلف داشت مهم چون دو شب برابر روز
و یا دو هندوی عریان مقابل خورشید
چو نقطهٔ دهنش تنگ و در وی از تنگی
سخن چو دایره بر گرد خویش میگردید
سواد مردمک چشم من به عارض او
چو گوی ساج بهمیدان عاج میغلطید
غرض بیامد بنشست و با هزار ادب
به رسم عادت احباب حال من پرسید
چه گفت گفت که ماه صیام شد سپری
وز آسمان پی قتلش هلال تیغ کشید
بیار باده که از عمر تا دمی باقیست
به عیش و شادی باید همی چمید و چرید
رفیق تازه بجوی و رحیق کهنه بخواه
که بحر رنج و فنا را کناره نیست پدید
بدادمش قدحی می که همچو جوهر عقل
نرفته در لبش از جام در دماغ دوید
مئی چو کاهربا زرد و کف نشسته بر او
چو در حدیقهٔ بیجاده شاخ مروارید
و یا تو گفتی در بوستان به قوت طبع
همی شکوفه بر اطراف سندروس دمید
چو مست گشت ولیعهد را ثنایی گفت
که چرخ در عوض کام گام او بوسید
روان نصرت و بازوی فتح ناصر دین
که هرچه تیغش بگرفت خامهاش بخشید
هنوز مهر رخش بود در حجاب عدم
که همچو صبح ز شوقش وجود جامه درید
شها تویی که گه حشر مست برخیزد
ز جام تیغ تو هر کاو شراب مرگ چشید
تویی که کان هنر راست خامهٔ تو گهر
تویی که قفل ظفر راست خنجر تو کلید
سر سنان تو ضرغام مرگ را ناخن
زه کمان تو بازوی فتح را تعوید
کلف گرفت چو رخسار ماه پنجهٔ مهر
ز رشک روی تو از بس که پشت دست گزید
وجود حاصل چندین هزار ساله فروخت
بهای آن مه یک روزه طاعت تو خرید
مگر که گیتی غارست و تو رسول که چرخ
به گرد گیتی چون عنکبوت تار تنید
مگر شرارهٔ تیغ تو دید روز مصاف
که آتش از فزع او به صلب خاره خزید
مشام غالیه و مغز مشک یافت ز کام
نسیم خلق تو تا بر دماغ دهر وزید
ز ننگ آنکه کمانت نمود پشت به خصم
خم کمند تو بر خود چو مار میپیچید
چو دید منتقم قهرت آن کژی ز کمان
فکند زه به گلوی و دو گوش او مالید
چه وقت طایر تیر تو پر گشاد ز هم
که نسر چرخ چو بسمل میان خون نطپید
به مهد عهد تو آن لحظه خفت کودک امن
که شیر فتح ز پستان ناوک تو مکید
هماره تاکه در آفاق هست پست و بلند
همیشه تا که در ایام هست زشت و پلید
چو دهر در کنف دولتت بیارامد
هر آن کسی که چو دولت ز دشمن تو رمید



با انتخاب متن و لمس متن انتخابی میتوانید آن را در لغتنامهٔ دهخدا جستجو کنید.
هوش مصنوعی: قصیده با پایان ماه رمضان و پیدا شدن هلال عید آغاز میشود و شاعر از زهد به باده و شادی روی میآورد. سپس آمدن معشوق مست را وصف میکند که پس از نوشیدن جامی، زبان به ستایش ولیعهد ناصرالدین میگشاید. بخش پایانی در مدح شجاعت، شمشیر، تیر، کمان و بخشش ولیعهد است و با دعا برای پایداری دولت او به پایان میرسد.
هوش مصنوعی: ماه رمضان به پایان رسید و هلال ماه نو پیدا شد؛ هلال عید را باید پس از یک ماه کامل دید.
هوش مصنوعی: جامی به شکل هلال به یاد ابروی یار بنوش، زیرا هلال ماه مانند ابروی یار از افق سر زد.
هوش مصنوعی: از پرسش و سخن دست بردار و سر خم شراب را باز کن، که ماه روزه گذشت و من دیگر حوصلهٔ بحث و گفتوگو ندارم.
هوش مصنوعی: از زاهدان سخن مگو و به زیبارویان روی آور؛ نقل حدیث و روایت بس است، نُقل و شراب بیاور.
هوش مصنوعی: عید رسید و ماهی گذشت که در آن به جای جام شراب، پیوسته تسبیح در دست ما میگشت.
هوش مصنوعی: خون صراحی یعنی شراب را بریز، زیرا پهلوان آسمان با خنجر هلال نو گلوی ماه روزه را برید.
هوش مصنوعی: شیشهٔ شراب از ماه روزه زخمی بر دل داشت؛ چون پنبهٔ سرش را برداشتند، خون یعنی شراب از آن چکید.
هوش مصنوعی: گویی هلال هم مانند من در این ماه روزه گرفته بود که از ملال رنگش زرد و پشتش خمیده شد.
هوش مصنوعی: اگر هلال نشان داغ بندگی ولیعهد را نداشت، چرا خورشید با دیدن او رنگ باخت؟
هوش مصنوعی: هنوز لذت حال دیشب در دلم هست، که معشوق ترکنژاد شیرینلب من مست از راه رسید.
هوش مصنوعی: هرچند این قافیه اندکی معیوب است، اما به مثل گفتهاند اگر در باغ گل نباشد، سبزهٔ جو هم خوش است.
هوش مصنوعی: ماه من دو زلف داشت مانند دو شب در برابر روز رخسارش، یا مانند دو سیاهپوست برهنه در برابر خورشید.
هوش مصنوعی: دهانش مانند نقطه تنگ بود و سخن از تنگی در آن مانند دایره به دور خود میچرخید.
هوش مصنوعی: سیاهی مردمک چشم من بر چهرهٔ سپید او مانند گوی آبنوس بر میدانی از عاج میغلتید.
هوش مصنوعی: خلاصه آمد و نشست و با ادب بسیار، به رسم دوستان، احوال مرا پرسید.
هوش مصنوعی: چه گفت؟ گفت ماه روزه به سر آمد و هلال از آسمان برای کشتن آن شمشیر کشید.
هوش مصنوعی: شراب بیاور، زیرا تا دمی از عمر باقی است باید به عیش و شادی خرامید و بهره برد.
هوش مصنوعی: یار تازه بجوی و شراب کهنه بخواه، که دریای رنج و نابودی کرانهای ندارد.
هوش مصنوعی: جامی شراب به او دادم که مانند جوهر عقل، هنوز به لبش نرسیده از جام به مغزش دوید.
هوش مصنوعی: شرابی زرد چون کهربا که کف بر رویش نشسته بود، مانند شاخهای از مروارید در باغی از سنگ سرخ.
هوش مصنوعی: یا گویی در بوستان به نیروی طبیعت، بر گرداگرد صمغ زرد سندروس شکوفه روییده بود.
هوش مصنوعی: چون مست شد، ولیعهد را چنان ستایشی گفت که آسمان به جای کام او، گام او را بوسید.
هوش مصنوعی: ناصرالدین که جان پیروزی و بازوی فتح است و هرچه با شمشیر گرفت با قلم بخشید.
هوش مصنوعی: هنوز خورشید رویش در پردهٔ نیستی بود که جهان هستی از شوق او مانند صبح گریبان درید.
هوش مصنوعی: ای شاه، تو آنی که هر کس از جام شمشیر تو شراب مرگ چشید، در روز رستاخیز مست برمیخیزد.
هوش مصنوعی: تو آنی که قلمت گوهر معدن هنر است و خنجرت کلید قفل پیروزی.
هوش مصنوعی: نوک نیزهٔ تو چنگال شیر مرگ است و زه کمانت تعویذ بازوی پیروزی.
هوش مصنوعی: پنجهٔ خورشید از رشک چهرهٔ تو آنقدر پشت دست گزید که مانند رخ ماه لکهدار شد.
هوش مصنوعی: هستی، حاصل هزاران سالهٔ خود را فروخت تا بهای آن، یک روز طاعت تو را بخرد.
هوش مصنوعی: گویی جهان غار است و تو پیامبر، که آسمان مانند عنکبوت به گرد جهان تار تنیده است؛ اشاره به داستان غار ثور.
هوش مصنوعی: گویی آتش در روز جنگ شرارهٔ شمشیر تو را دید که از ترس آن در دل سنگ خارا پنهان شد.
هوش مصنوعی: چون نسیم خوی نیک تو به مشام روزگار وزید، خوشبویی عطر و مشک از آن بهره گرفتند.
هوش مصنوعی: از ننگ اینکه کمانت به دشمن پشت کرده بود، خم کمند تو مانند مار به خود میپیچید.
هوش مصنوعی: چون قهر انتقامگیر تو این کجی را از کمان دید، زه را به گردنش انداخت و گوشش را مالید.
هوش مصنوعی: کی پرندهٔ تیر تو بال گشود که کرکس آسمان مانند مرغ سربریده در خون نتپید؟
هوش مصنوعی: کودک امنیت در گهوارهٔ روزگار تو هنگامی آرام خفت که شیر پیروزی را از پستان تیر تو نوشید.
هوش مصنوعی: تا وقتی که در جهان پستی و بلندی هست و تا در روزگار زشتی و پلیدی هست،
هوش مصنوعی: روزگار در پناه دولت تو آرام بگیرد، و هر کس از دشمن تو بگریزد مانند اقبال از او گریزان باشد.
در حال بارگذاری آرایههای ادبی...
پیشنهاد تصاویر مرتبط از منابع اینترنتی
راهنمای نحوهٔ پیشنهاد تصاویر مرتبط از گنجینهٔ گنجور
دریغ! مدحت چون زر و آبدار غزل
که چابکیش نیاید همی به لفظ پدیذ
اساس طبع ثنایست، بل قویتر ازآن
ز آلت سخن آمد همی همه مانیذ
جهان گواست مر او را که در جهان ملک است
بزرگوار و سزاوار نصرت و تأیید
بداد نعمت و بس شاکرست در نعمت
بر این دو باشد سلطان و تخت را تأبید
دو دیدهٔ من و از دیده اشکِ دیدهٔ من
میانِ دیده و مژگان ستارهوار پدید
به جَزع ماند یک بر دگر سپید و سیاه
به رشته کرده همه گرد جَزع مروارید
نگار من چو ز من صلح دید و جنگ ندید
حدیث جنگ به یک سو نهاد و صلح گزید
عتابها ز پس افکند و صلح پیش آورد
حدیث حاسد نشنید و زان من بشنید
چو من فراز کشیدم بخویشتن لب او
[...]
هزار خرمی اندر زمانه گشت پدید
هزار مژده ز سعد فلک به ملک رسید
که شاه شرق ملک ارسلان بن مسعود
عزیز خود را اندر هزار ناز بدید
سپهر قدری شاهی که وهم آدمیان
[...]
معرفی ترانههایی که در متن آنها از این شعر استفاده شده است
تا به حال حاشیهای برای این شعر نوشته نشده است. 💬 من حاشیه بگذارم ...
برای حاشیهگذاری باید در گنجور نامنویسی کنید و با نام کاربری خود از طریق آیکون 👤 گوشهٔ پایین سمت چپ صفحات به آن وارد شوید.