ای مار سیاه جعد جانانی
یا تیره شب دراز هجرانی
روی بت من دلیل یزدانست
اهریمن را تو نیز برهانی
اهریمن اگر نهای چرا پیوست
از تیرهدلی حجاب یزدانی
گر کافر دلسیه نهای از چه
غارتگر دین بلای ایمانی
نه کافر دلسیه نیی ایراک
پیوسته مقیم باغ رضوانی
پیرایهٔ خلد و زیب فردوسی
مرغولهٔ حور و جعد غلمانی
زندانبان فرشتهای گرچه
خود تیرهتر از فضای زندانی
گه سلسلهسان به دوش دلداری
گه حلقهصفت به گوش جانانی
گاهی زنجیر عدل داودی
گه چنبر خاتم سلیمانی
خواندمت مسیح دوش چون دیدم
همخانهٔ آفتاب تابانی
وامروز سرود درکف موسی
افسون اوبار گَرزه ثعبانی
افسون اوبار نه نیی ایراک
استاد فسونگران ملتانی
سیمینزنخ نگار من گوییست
گویی آن گوی را تو چوگانی
همواره چو روزگار من تاری
پیوسته چون حال من پریشانی
پیرامن لعل دلبری آری
ظلماتی و گرد آب حیوانی
تا بوده بوده ماه در سرطان
ویدون تو به ماه در، چو سرطانی
گویند ز خلد شد برون شیطان
ویدر تو به خلد در چو شیطانی
همسایهٔ سلسبیل فردوسی
همخوابهٔ آفتاب رخشانی
بر عرعر قد کشمری سروم
چونان بر سرو بن ضیمرانی
بر گلبن خدّ نخشبی ماهم
چونان بر لاله برگ ریحانی
بسیار خطا کنیّ و معذوری
مانا بر شه حسن تو ترخانی
روی بت من شکفته بستانی است
وان بستان را تو بوستانبانی
بر قامت یار چون سیهزاغان
بر شاخهٔ سروبن پرافشانی
درد دل خسته را کنی درمان
ماناکه سیاهچرده لقمانی
بسیار درازی و بسی تیره
در این دو صفت شب زمستانی
حمیر نه رخنگار و تو در وی
چون حمیری اژدهای پیچانی
اهواز نه روی یار و تو در او
جرارهٔ آن دیار را مانی
مقدار شکیب ما مگر سنجی
کاونگ چو کفههای میزانی
آبستن پاک گوهری زانرو
تاریک بسان ابر نیسانی
طومار سیاهبختی خصمی
یا هندوی درگه جهانبانی
خورشید سپهر خسروی شاهی
آن کآمده کاخ عدل را بانی
آن کز پی سجدهٔ درش گردون
سر تا به قدم شدست پیشانی
ایکافتگنج و فتنهٔ مالی
وی کاتش بحر و غارت کانی
صد حصن به یک پیام بگشایی
صد سور به یک سلام بستانی
هر فتنه که در زمانه برخیزد
ننشینی تا به تیغ ننشانی
از جود به چشم مملکت نوری
از عدل به جسم سلطنت جانی
در دولت و ملکت تو نشنیده
کس نام کران و نام ویرانی
با آنکه جهان به طبع فانی بود
باقی شد از آنکه در تو شد فانی
فرخنده به بزم همچو فردوسی
سوزنده به رزم همچو نیرانی
از حلم فنای کوه الوندی
از جود بلای بحر عمّانی
در بزم چو قلزم سخنگویی
در رزم چو ضیغم سخندانی
شخص تو درون عالم امکان
جا نیست اسیر جسم ظلمانی
درکینتوزی و عافیتسوزی
هنگام وغا زمانه را مانی
در بزم به تن چو نرم دیبایی
در رزم به دل چو سخت سندانی
آن دمکه به تیغکوه البرزی
یعنی که فراز زین یکرانی
در بیمهری نظیرگردونی
در خونخواری همال گیهانی
در مدح تو ای به مدحتت گویا
الکن شده ازکمال حیرانی
از گویایی به است خاموشی
از دانایی به است نادانی
باری چه کم از دعا کنون چون نیست
توصیف تو حد فکر انسانی
تا تاج و سریر و مملکت ماند
با تاج و سریر و مملکت مانی
تا خور یکران بر آسمان راند
چون خور یکران بر آسمان رانی



با انتخاب متن و لمس متن انتخابی میتوانید آن را در لغتنامهٔ دهخدا جستجو کنید.
هوش مصنوعی: شعری دربارهٔ ستایش و مدح یک شخصیت خاص با ویژگیهای بینظیر و ممتاز است. شاعر با استفاده از تشبیهها و تمثیلهای مختلف، زیبایی و بزرگی این شخصیت را به تصویر میکشد و او را با نمادهایی از قدرت، عدالت و جودت توصیف میکند. شاعر به شباهتهای او با شخصیتهای تاریخی و افسانهای اشاره کرده و در نهایت، کیفیتهای او را فراتر از تواناییهای انسانی میداند و به چالشهای زمانه اشاره میکند. در این متن، مخاطب به پایداری و جاودانگی این فرد در میان شرایط فانی دنیا دعوت میشود.
هوش مصنوعی: شاعر زلف معشوق را خطاب میکند: ای زلف پیچیدهٔ جانان که چون مار سیاهی، یا مانند شب تیره و دراز جدایی هستی.
هوش مصنوعی: چهرهٔ معشوق من نشانه و دلیل وجود خداوند است و تو ای زلف سیاه، دلیل وجود اهریمن هستی.
هوش مصنوعی: اگر اهریمن نیستی، چرا همیشه از سیاهدلی پردهای بر روی خدایی (چهرهٔ معشوق) شدهای؟
هوش مصنوعی: اگر کافرِ سیاهدل نیستی، چرا دین را غارت میکنی و بلای ایمان مردم هستی؟
هوش مصنوعی: نه، تو کافر سیاهدل نیستی، زیرا همیشه در باغ بهشت (چهرهٔ معشوق) جای داری و کافر را به بهشت راه نیست.
هوش مصنوعی: تو زینت و آرایش بهشتی، و مانند گیسوی پیچیدهٔ حوریان و زلف غلمان بهشتی هستی.
هوش مصنوعی: تو زندانبان فرشتهای (چهرهٔ معشوق) هستی، هرچند خودت از فضای زندان تاریکتری.
هوش مصنوعی: گاهی مانند زنجیر بر دوش دلدار افتادهای و گاهی مانند حلقه به گوش جانان آویختهای.
هوش مصنوعی: گاهی مانند زنجیر عدل داوود هستی و گاهی مانند حلقهٔ انگشتری سلیمان.
هوش مصنوعی: دیشب تو را مسیح نامیدم، چون دیدم با خورشید تابان (چهرهٔ یار) همخانهای؛ اشاره به اینکه عیسی در آسمان چهارم همنشین خورشید است.
هوش مصنوعی: و امروز در دست موسی مانند اژدهای بزرگی هستی که جادوی جادوگران را میبلعد؛ اشاره به عصای موسی که مار شد و سحر ساحران را بلعید.
هوش مصنوعی: نه، تو بلعندهٔ جادو نیستی، زیرا خودت استاد جادوگران مُلتان (هند) هستی و دلها را افسون میکنی.
هوش مصنوعی: چانهٔ سیمین و سفید معشوق من مانند گوی است و تو ای زلف خمیده، چوگانِ آن گوی هستی.
هوش مصنوعی: همیشه مانند روزگار من تاریک و همیشه مانند حال من پریشان و آشفتهای.
هوش مصنوعی: آری، تو که گرد لب لعل دلبر هستی، مانند ظلماتی هستی که گرداگرد آب حیات را گرفته است.
هوش مصنوعی: همیشه ماه در برج سرطان بوده است، ولی اکنون تو مانند خرچنگ (سرطان) در ماهِ چهرهٔ یار جای گرفتهای؛ بازی با معنای سرطان به عنوان برج و خرچنگ.
هوش مصنوعی: میگویند شیطان از بهشت بیرون رانده شد، اما تو مانند شیطانی هستی که در بهشتِ چهرهٔ یار مانده است.
هوش مصنوعی: تو همسایهٔ چشمهٔ سلسبیل بهشت (لب یار) و همخوابهٔ خورشید درخشان (روی یار) هستی.
هوش مصنوعی: بر قامت بلند سروِ کاشمری من (معشوق)، مانند گیاه ریحانی هستی که پای درخت سرو روییده باشد.
هوش مصنوعی: بر بوتهٔ گلِ گونهٔ ماهِ نخشبیِ من، مانند ریحانی هستی که بر برگ لاله نشسته باشد.
هوش مصنوعی: بسیار خطا میکنی و باز هم معذوری؛ گویی نزد پادشاه حُسن، «ترخان» یعنی معاف از بازخواست و مجازات هستی.
هوش مصنوعی: چهرهٔ معشوق من بوستانی شکفته است و تو باغبان آن بوستان هستی.
هوش مصنوعی: بر قامت یار مانند زاغان سیاه هستی که بر شاخهٔ سرو بال و پر گستردهاند.
هوش مصنوعی: درد دل خستگان را درمان میکنی، گویی لقمانِ سیاهچهره هستی؛ لقمان حکیم را سیاهپوست میدانستند.
هوش مصنوعی: تو بسیار دراز و بسیار تیرهای و در این دو ویژگی مانند شب زمستان هستی.
هوش مصنوعی: ظاهراً میگوید چهرهٔ نگار سرزمین حِمیَر است و تو در آن مانند اژدهایی حِمیَری هستی که به خود میپیچد؛ متن این بیت مبهم است.
هوش مصنوعی: مگر چهرهٔ یار سرزمین گرم اهواز نیست؟ و تو ای زلف، در آن چهره به عقرب جرّارهٔ آن دیار میمانی.
هوش مصنوعی: گویا تو اندازهٔ صبر ما را میسنجی، چون مانند کفههای ترازو آویختهای.
هوش مصنوعی: تو باردار مرواریدی پاک هستی و از همین رو مانند ابر بهاری نیسان، که مروارید از آن پدید میآید، تیرهای.
هوش مصنوعی: تو یا طومار سیاهبختی دشمن شاهی، یا غلام سیاه درگاه پادشاه جهان؛ و با این بیت شاعر از وصف زلف به مدح شاه گریز میزند.
هوش مصنوعی: آن شاه خورشید آسمان پادشاهی است و بنیانگذار کاخ عدالت شده است.
هوش مصنوعی: او کسی است که آسمان برای سجده بر درگاهش سراپا پیشانی شده است.
هوش مصنوعی: ای کسی که از بس میبخشی آفت گنج و مایهٔ آشوب مال هستی، و بخششت دریا را میسوزاند و کانها را تاراج میکند.
هوش مصنوعی: صد قلعه را با یک پیغام میگشایی و صد شهر و باروی آن را با یک سلام به دست میآوری.
هوش مصنوعی: هر آشوبی که در روزگار برپا شود، تو آرام نمیگیری تا آن را با شمشیر فرو بنشانی.
هوش مصنوعی: به سبب بخشندگیات نور چشم کشوری و به سبب عدالتت جان در تن پادشاهی هستی.
هوش مصنوعی: در دوران فرمانروایی تو هیچکس نام گرانی و قحطی و نام ویرانی را نشنیده است.
هوش مصنوعی: جهان هرچند به طبع خود نابودشدنی بود، چون در تو فانی شد جاودانه گشت.
هوش مصنوعی: در مجلس بزم مانند بهشت خجستهای و در میدان جنگ مانند آتش سوزان.
هوش مصنوعی: بردباریات کوه الوند را از سنگینی بیمقدار میکند و بخششت دریای عمان را به مصیبت کمآبی میاندازد.
هوش مصنوعی: در بزم مانند دریای قلزم پرگوهر و سخنوری و در جنگ مانند شیری کاردان و هوشیار.
هوش مصنوعی: وجود تو در این جهان مادی گرفتار تن تاریک خاکی نیست، بلکه روحانی و برتر از آن است.
هوش مصنوعی: هنگام جنگ در کینهجویی و نابود کردن آسایش دشمن، به روزگار بیرحم میمانی.
هوش مصنوعی: در بزم تنت مانند دیبا نرم است و در جنگ دلت مانند سندان سخت.
هوش مصنوعی: آن هنگام که شمشیر به دست بر پشت زین اسب خود نشستهای، مانند کوه البرز استوار و بلندی.
هوش مصنوعی: در بیرحمی با دشمن همانند آسمان و در خونریزی همتای روزگاری.
هوش مصنوعی: ای کسی که ستایشت زبانها را گویا میکند، من در مدح تو از شدت حیرت لال شدهام.
هوش مصنوعی: در برابر عظمت تو خاموشی از سخن گفتن و اظهار نادانی از ادعای دانایی بهتر است.
هوش مصنوعی: به هر حال اکنون که وصف تو در حد اندیشهٔ انسان نیست، دستکم باید دعا کرد.
هوش مصنوعی: تا تاج و تخت و کشور برجاست، تو نیز همراه تاج و تخت و کشور برجا بمانی.
هوش مصنوعی: تا خورشید اسب خود را بر آسمان میراند، تو نیز مانند خورشید اسبت را بر فراز آسمان برانی.
در حال بارگذاری آرایههای ادبی...
پیشنهاد تصاویر مرتبط از منابع اینترنتی
راهنمای نحوهٔ پیشنهاد تصاویر مرتبط از گنجینهٔ گنجور
ای عورت کفر و عیب نادانی
پوشیده به جامهٔ مسلمانی
ترسم که نه مردمی به جان هر چند
از شخص همی به مردمان مانی
چندین مفشان ردا، چرا جان را
[...]
ای شیر دل ای زریر شیبانی
ای قوت بازوی مسلمانی
ای رای تو چشم عقل بیداران
ای خشم تو تیغ تیز سلطانی
با عدل تو ظلم عدل نوشروان
[...]
شیطان سنان آب دارت را
ناداده شهاب کوب شیطانی
باران کمان کامگارت را
نادوخته روزگار بارانی
آن زلف نگر بدان پریشانی
وان روی نگر بدان درخشانی
زلفی که چو گرد گل برافشاند
تو دست زجان و دل برافشانی
روئی که کراکند که از دورش
[...]
جمعی که تو در میان ایشانی
زآن جمع به در بود پریشانی
ای ذات شریف و شخص روحانی
آرام دلی و مرهم جانی
خرم تن آن که با تو پیوندد
[...]
معرفی ترانههایی که در متن آنها از این شعر استفاده شده است
تا به حال حاشیهای برای این شعر نوشته نشده است. 💬 من حاشیه بگذارم ...
برای حاشیهگذاری باید در گنجور نامنویسی کنید و با نام کاربری خود از طریق آیکون 👤 گوشهٔ پایین سمت چپ صفحات به آن وارد شوید.