به تار زلف دوتا چون نظرکنی دانی
که حاصل دل ما نیست جز پریشانی
بجز لب تو به رخسارهٔ تو نشنیدم
پری طمع کند انگشتر سلیمانی
دو طاق ابروی تو قبله ی مسلمانان
دو طرف عارض تو کعبهٔ مسلمانی
به راه عشق تو چون گو فتاده است دلم
چگونه گوی بری با دو زلف چوگانی
فتاده بودم دوش از می مغانه خراب
به خوابگاه بدان حالتی که میدانی
که ناگه از درم آمد بریدی آتش سر
ز روی قهر و غضب بانگ زد که قاآنی
تو مست خفته و غافل که زی معسکر شاه
رسید کوکبهٔ موکب جهانبانی
تهمتنی که ز الماس تیغ او روید
ز خاک معرکه یاقوتهای رمّانی
دلش به وقت عطا یا محیط گوهرزای
کفش بهگاه سخا یا سحاب نیسانی
به زیر ظلّ ظلیل همای رایت او
مجاورین جهان را هوای سلطانی
به نزد آینهٔ رای عالمآرایش
ظهور مهر پذیرد رموز پنهانی
به دور مکرمتش آز گشته زنجیری
به عهد معدلتش ظلم گشته زندانی
ز بهر آنکه نماید سجود خاک درش
شدست یکسره اندام چرخ پیشانی
زهی به گردش نه گوی آسمان جسته
نفاذ امر بلیغت خواص چوگانی
تو آن عظیم جنابی که بر تو تنگ شدست
وسیع مملکت کارگاه امکانی
تویی که دیدهٔ بینای عقل دوراندیش
نکرده درککمالت ز فرط حیرانی
مجلهایست مسجل دفاترکرمت
که صح ذلک چرخش نموده عنوانی
نیی رسول و ترا نیست در زمین سایه
نبی خدای و ترا نیست در جهان ثانی
صفای طلعت رای تو یافتی خورشید
اگر جماد شدی مستعد انسانی
اگر سنان تو رزاق دیو و دد نبود
چرا کندشان از خوان رزم مهمانی
چنان عدوی تو شد تنگعیش در عالم
که خوانده نایبه را مایهٔ تنآسانی
وجود پاک تو اندر مغاک تیرهٔ خاک
چو نفس ناطقه در تنگنای جسمانی
چنان ز عدل تو معمور شد جهان که شدست
مفید معنی تعمیر لفظ ویرانی
ز نور رای تو هر ذره کرده خورشیدی
ز فیض دست تو هر قطره کرده عمّانی
ز بخل طعنه نیوشد به گاه بخشش تو
عطای حاتم و انعام معن شیبانی
شعاع نیست که هر لحظه افکند پرتو
به سطح تیرهٔ غبرا ز مهر نورانی
کشیده میل به چشم قضاکه تا نکند
به طلعت تو تشبه ز روی نادانی
سموم قهر تو تاثیر مرگ فجاه نهد
در اهتزاز شمیم نسیم روحانی
عصا صفت پی ادبار ساحران خصام
کند سنان به کف موسویت ثعبانی
اگرنه حلم تو لنگر فکندی اندر خاک
سحاب دست تو هنگام گوهر افشانی
چنان شدی که به یک لحظه از تفاطر او
شدی سفاین نه چرخ سفله طوفانی
از آن به روز وغا تیغ آتشافشانت
به روز معرکه هنگام آتشافشانی
ز خون خصم تو تشریف خسروی یابد
چو التفات تو بیند ز فرط عریانی
محامد تو فزون ازکمال اهلکمال
مکارم تو برون از قیاس انسانی
شها منم که زند طعنه رای روشن من
بر آفتاب ضمیر منیر خاقانی
منم که تهنیت آرا از آن سراست به من
سخنسرای ابیورد از سخندانی
کم کمال گرفتم ازین چکامه که نیست
روا چکامه به شیرازی از صفاهانی
الا به دور زمان تا هزار طعنه رسد
به شام تیرهٔ یلدا ز صبح نورانی
ز شرم کوکب بختت به آفتاب منیر
رساد سخرهٔ ظلمت ز شام ظلمانی



با انتخاب متن و لمس متن انتخابی میتوانید آن را در لغتنامهٔ دهخدا جستجو کنید.
هوش مصنوعی: قصیده با تغزلی دربارهٔ زلف و ابرو و لب معشوق آغاز میشود. سپس شاعر روایت میکند که شب مست خفته بود و پیکی خشمگین بیدارش کرد و خبر آمدن موکب ممدوح را داد. بخش اصلی قصیده در ستایش دلیری، بخشش، دادگری و بزرگی ممدوح است و با اغراقها و تلمیحهایی به موسی، حاتم و معن همراه است. در پایان، شاعر به برتری خود بر خاقانی و انوری میبالد و با دعای بقای بخت ممدوح، سخن را به پایان میبرد.
هوش مصنوعی: اگر به رشتههای زلف پیچدرپیچ تو نگاه کنی، میفهمی که دل ما از عشق تو جز آشفتگی و پریشانی بهرهای ندارد.
هوش مصنوعی: جز لب تو که بر چهرهات نشسته، نشنیدهام که پری به انگشتر سلیمان چشم طمع بدوزد. لب کوچک و پنهان معشوق به پری و دهان تنگش به انگشتر سلیمان مانند شده است.
هوش مصنوعی: دو ابروی خمیدهات قبلهٔ مسلمانان است و دو سوی چهرهات کعبهٔ مسلمانی.
هوش مصنوعی: دلم در راه عشق تو مانند گوی بر زمین افتاده است. با دو زلف تو که مانند چوگان است، چه کسی میتواند گوی را از میدان ببرد؟
هوش مصنوعی: دیشب از شراب مغانه مست و بیخود در خوابگاه افتاده بودم، در همان حالی که خودت میدانی.
هوش مصنوعی: ناگهان پیکی تندخو و آتشین از در درآمد و با خشم فریاد زد: ای قاآنی!
هوش مصنوعی: تو مست و غافل خوابیدهای، در حالی که شکوه و کاروان فرمانروای جهان به اردوگاه شاه رسیده است.
هوش مصنوعی: او پهلوانی رستموار است که از تیغ الماسگونش، بر خاک میدان جنگ قطرههای خون مانند یاقوت انارگون میروید.
هوش مصنوعی: دلش هنگام بخشش دریایی گوهرزاست و دستش هنگام سخاوت ابر بهاری ماه نیسان.
هوش مصنوعی: مردم جهان در سایهٔ گستردهٔ پرچم او که مانند همای است، آرزوی پادشاهی در سر دارند؛ زیرا سایهٔ هما مایهٔ شاهی است.
هوش مصنوعی: در برابر اندیشهٔ آینهوار و جهانآرای او، رازهای پنهان مانند خورشید آشکار میشوند.
هوش مصنوعی: در روزگار بزرگواری او آز در زنجیر افتاده و در دوران دادگریاش ستم زندانی شده است.
هوش مصنوعی: آسمان برای آنکه بر خاک درگاه او سجده کند، سراپا پیشانی شده است.
هوش مصنوعی: آفرین بر تو! فرمان نافذ تو در گرداندن نُه گوی آسمان کار چوگان را میکند.
هوش مصنوعی: تو آن بزرگواری هستی که پهنهٔ گستردهٔ جهان آفرینش برای عظمت تو تنگ است.
هوش مصنوعی: تو کسی هستی که چشم بینای خرد دوراندیش، از شدت حیرت نتوانسته کمال تو را دریابد.
هوش مصنوعی: دفترهای بخشش تو مانند کتابی ثبتشده و رسمی است که آسمان عبارت «این درست است» را چون عنوان و گواهی بر آن نوشته است.
هوش مصنوعی: پیامبر نیستی، اما مانند پیامبر بر زمین سایه نداری؛ خدا نیستی، اما در جهان همتایی نداری.
هوش مصنوعی: اگر جماد میتوانست انسان شود، خورشید به روشنی و صفای اندیشهٔ تو دست مییافت.
هوش مصنوعی: اگر نیزهٔ تو روزیدهندهٔ دیوان و ددان نیست، پس چرا آنان را بر سفرهٔ جنگ، با گوشت دشمنان، مهمان میکند؟
هوش مصنوعی: زندگی بر دشمن تو چنان تنگ و سخت شده که مصیبت را مایهٔ آسایش خود میشمارد.
هوش مصنوعی: وجود پاک تو در این گودال تاریک خاک، مانند روح سخنگوی انسان در تنگنای تن است.
هوش مصنوعی: جهان با دادگری تو چنان آباد شده که واژهٔ «ویرانی» معنای آبادانی پیدا کرده است.
هوش مصنوعی: از روشنی اندیشهٔ تو هر ذره خورشیدی شده و از بخشش دست تو هر قطره دریای عمان گشته است.
هوش مصنوعی: در برابر بخشش تو، دهش حاتم و بخشش معن شیبانی سرزنش بخل میشنوند.
هوش مصنوعی: آنچه هر لحظه از خورشید تابان بر زمین تیره میتابد، به راستی پرتو نیست؛ چیز دیگری است که در بیت بعد گفته میشود.
هوش مصنوعی: بلکه قضا میل در چشم خورشید کشیده تا او را کور کند، مبادا از نادانی خود را به چهرهٔ تو همانند کند.
هوش مصنوعی: باد سوزان خشم تو در وزش بوی خوش نسیم جانبخش اثر مرگ ناگهانی میگذارد.
هوش مصنوعی: نیزه در دست موسیوار تو، مانند عصای موسی، برای شکست جادوگران دشمن به اژدها تبدیل میشود.
هوش مصنوعی: اگر بردباری تو مانند لنگر بر زمین استوار نمیماند، ابر دست تو هنگام گوهرافشانی...
هوش مصنوعی: چنان میبارید که در یک لحظه از قطرههایش، کشتیهای نُه آسمان پست در توفان گرفتار میشدند.
هوش مصنوعی: از این روست که تیغ آتشافشان تو در روز جنگ، هنگام آتشباری در میدان نبرد...
هوش مصنوعی: چون از شدت برهنگی، یعنی بیرون آمدن از نیام، مورد توجه تو قرار میگیرد، از خون دشمن تو جامهٔ شاهانهٔ سرخ بر تن میکند.
هوش مصنوعی: ستایشهای تو از کمال صاحبان کمال برتر است و بزرگواریهایت از اندازه و سنجش انسانی بیرون است.
هوش مصنوعی: ای شاه، من کسی هستم که اندیشهٔ روشنم بر ضمیر تابناک خاقانی خرده میگیرد.
هوش مصنوعی: من کسی هستم که شاعر سخنسرای ابیورد، یعنی انوری، از آن جهان برای سخندانیام به من شادباش میگوید.
هوش مصنوعی: در این قصیده از کمالالدین اسماعیل اصفهانی کمتر بهره گرفتهام، زیرا شایسته نیست شاعری شیرازی قصیدهاش را از شاعری اصفهانی وام بگیرد.
هوش مصنوعی: تا روزگار برجاست و صبح روشن هزار طعنه بر شب تاریک یلدا میزند...
هوش مصنوعی: آرزو میکنم ستارهٔ بخت تو چنان بدرخشد که خورشید تابان از شرم آن، مانند شب تاریک، دچار ریشخند تاریکی شود.
در حال بارگذاری آرایههای ادبی...
پیشنهاد تصاویر مرتبط از منابع اینترنتی
راهنمای نحوهٔ پیشنهاد تصاویر مرتبط از گنجینهٔ گنجور
مرا ز منصب تحقیق انبیاست نصیب
چه آب جویم از جوی خشک یونانی؟
برای پرورش جسم جان چه رنجه کنم؟
که حیف باشد روح القدس به سگبانی
به حسن صوت چو بلبل مقید نظمم
[...]
مرا ز منصب تحقیق انبیاست نصیب
چه آب جویم از جوی خشک یونانی
برای پرورش جسم، جان چه رنجه کنم
که حیف باشد روح القدس به سگبانی
به حُسن صوت چو بلبل مقید نظمم
[...]
مخوان فسانهٔ افراسیابِ تورانی
مگوی قصهٔ اسفندیارِ ایرانی
سخن ز خسرو و سلطانِ هفت کشور گوی
که خَتْم گشت بدو خسروی و سلطانی
معزِّ دینِ خدای و خدایگانِ جهان
[...]
در آمد از غم تو ، ای بخوبی ارزانی
بکار من چو سر زلف تو پریشانی
کنم بطبع فدای تو دیده و دل و جان
که تو عزیزتر از دیده و دل و جانی
بنفشه زلفی و گل خدی و چه می گویم؟
[...]
به هرزه بر سر دنیا مشو به نادانی
که چون توئی بچنین کار نیست ارزانی
چو عمر ضایع کردی بر آن پشیمان باش
اگرچه سود ندارد کنون پشیمانی
غم جهانی بر جان خویشتن چه نهی
[...]
معرفی ترانههایی که در متن آنها از این شعر استفاده شده است
تا به حال حاشیهای برای این شعر نوشته نشده است. 💬 من حاشیه بگذارم ...
برای حاشیهگذاری باید در گنجور نامنویسی کنید و با نام کاربری خود از طریق آیکون 👤 گوشهٔ پایین سمت چپ صفحات به آن وارد شوید.