گنجور

بخش ۴

 
فردوسی
فردوسی » شاهنامه » فریدون
 

سوی خانه رفتند هر سه چوباد

شب آمد بخفتند پیروز و شاد

چو خورشید زد عکس برآسمان

پراگند بر لاژورد ارغوان

برفتند و هر سه بیاراستند

ابا خویشتن موبدان خواستند

کشیدند با لشکری چون سپهر

همه نامداران خورشیدچهر

چو از آمدنشان شد آگاه سرو

بیاراست لشکر چو پر تذرو

فرستادشان لشکری گشن پیش

چه بیگانه فرزانگان و چه خویش

شدند این سه پرمایه اندر یمن

برون آمدند از یمن مرد و زن

همی گوهر و زعفران ریختند

همی مشک با می برآمیختند

همه یال اسپان پر از مشک و می

پراگنده دینار در زیر پی

نشستن گهی ساخت شاه یمن

همه نامداران شدند انجمن

در گنجهای کهن کرد باز

گشاد آنچه یک چند گه بود راز

سه خورشید رخ را چو باغ بهشت

که موبد چو ایشان صنوبر نکشت

ابا تاج و با گنج نادیده رنج

مگر زلفشان دیده رنج شکنج

بیاورد هر سه بدیشان سپرد

که سه ماه نو بود و سه شاه گرد

ز کینه به دل گفت شاه یمن

که از آفریدون بد آمد به من

بد از من که هرگز مبادم میان

که ماده شد از تخم نره کیان

به اختر کس آن‌دان که دخترش نیست

چو دختر بود روشن اخترش نیست

به پیش همه موبدان سرو گفت

که زیبا بود ماه را شاه جفت

بدانید کین سه جهان بین خویش

سپردم بدیشان بر آیین خویش

بدان تا چو دیده بدارندشان

چو جان پیش دل بر نگارندشان

خروشید و بار غریبان ببست

ابر پشت شرزه هیونان مست

ز گوهر یمن گشت افروخته

عماری یک اندردگر دوخته

چو فرزند را باشد آئین و فر

گرامی به دل بر چه ماده چه نر

به سوی فریدون نهادند روی

جوانان بینادل راه جوی



با دو بار کلیک بر روی هر واژه می‌توانید معنای آن را در لغت‌نامهٔ دهخدا جستجو کنید.

شماره‌گذاری ابیات | وزن: فعولن فعولن فعولن فعل (متقارب مثمن محذوف یا وزن شاهنامه) | منبع اولیه: ویکی‌درج | ارسال به فیس‌بوک

این شعر را چه کسی در کدام آهنگ خوانده است؟

برای معرفی آهنگهایی که در متن آنها از این شعر استفاده شده است اینجا کلیک کنید.

حاشیه‌ها

تا به حال ۶ حاشیه برای این شعر نوشته شده است. برای نوشتن حاشیه اینجا کلیک کنید.

بزرگمهر وزیری نوشته:

به نظر می رسد که یک بخش، یعنی” آزمودن فریدون پسران خود را” بین بخش چهارم و پنج جا افتاده است.

پاسخ: با تشکر از دقت نظرتان، از دوستان هر کس به نسخه‌ی تایپی ابیات جاافتاده دسترسی دارد (یا به شاهنامه چاپی دسترسی دارد و می‌تواند نسخه‌ی اسکن شده صفحات جاافتاده را با دقت ۳۰۰ نقطه بر اینچ برای ما ارسال کند) لطفاً آنها را ذکر یا ارسال کند تا گنجانده شود.

👆☹

ع.ز نوشته:

ابیات محذوف الحاقی است.

👆☹

احسان نوشته:

http://www.google.com/url?sa=t&rct=j&q=&esrc=s&source=web&cd=1&ved=0CB0QFjAA&url=http%3A%2F%2Fwww.cs.okstate.edu%2F~samad%2FKC%2FAzmoodan-Fereydoon-Pesarane-Khod-ra.pdf&ei=cd-NVcyHF8afsgHCtaLQDg&usg=AFQjCNGlcg6onM3HKnD091sUF7pJCzcirw&sig2=f4UYqPm3d2e975xDlvIKrw&bvm=bv.96783405,d.ZGU&cad=rja

این لینکی هست که پی دی اف ابیات افتاده رو آورده با مرجع.
لازم به درج این پیام به عنوان حاشیه هم نیست به گمانم:)

👆☹

علی احمدی نوشته:

قسمتی که بین قسمت ۴ و ۵ سایت گنجور جا افتاده

“آزمودن فریدون فرزندان خود را”

چــــو از بــــازگــــردیــــدن آن ســــه شــــاه
شـــد آگـــه فـــریـــدون بـــیـــامـــد بــــه راه

ز دلــشــان هــمــی خــواســت کــآگـــه شـــود
ز بـــدهـــا گـــمـــانـــیـــش کـــوتــــه شــــود

بــــیــــامــــد بــــســــان یــــکـــــی اژدهـــــا
کـــزو شـــیـــر گـــفـــتــــی نــــیــــابــــد رها

خـروشـان و جــوشــان بــه جــوش انــدرون
هـــمـــی از دهـــانـــش آتـــش آمـــد بــــرون

چـو هـر ســه پــســر را بــه نــزدیــک دیــد
بـــه گِـــرد انـــدرون کـــوه، تـــاریـــک دیـــد

بــرانــگــیــخــت گـــرد و بـــرآورد جـــوش
جــهـــان گـــشـــت از آواز او پـــر خـــروش

بـــیـــامـــد دمـــان نـــزد مـــهـــتـــر پـــســــر
کــــه او بــــود پــــرمــــایــــه و تــــاجـــــور

پـــســـر گـــفـــت بـــا اژدهـــا روی جـــنـــگ
نـــســـازد خـــرد یـــافـــتـــه مـــرد ســـنـــگ

سـبـک پـشـت بـنـمـود و بــگــریــخــت زوی
پـــــدر زی بـــــرادرش بـــــنـــــهــــــاد روی

مــــیــــانــــه بــــرادر چــــو او را بــــدیـــــد
کــمــان را بــه زه کــرد و انــدر کــشـــیـــد

مـــرا گـــفـــت گــــر کــــارزارســــت کــــار
چــه شــیــر دمــنــده چــه جــنــگـــی ســـوار

چـو کــهــتــر پــســر نــزد ایــشــان رســیــد
خـــروشــــیــــد کــــان اژدهــــا را بــــدیــــد

بـــدو گـــفـــت کـــز پـــیـــش مـــا دور شـــو
نــهـــنـــگـــی تـــو بـــر راه شـــیـــران مـــرو

گــرت نـــام شـــاه آفـــریـــدون بـــه گـــوش
رســیــدســت هـرگـــز بـــدیـــن سان مــکـوش

کــه فــرزنــد اویـــیـــم هـــر ســـه پـــســـر
هــــمــــه گــــرزداران پــــرخــــاشــــخـــــر

گــــر از راه بــــی راه یــــکــــســــو شــــوی
وگــر نــه نــهــمـــت افـــســـر بـــدخـــویـــی

فــریــدون فــرخ چــو بـــشـــنـــیـــد و دیـــد
هــنــرهـــا بـــدانـــســـت و شـــد نـــاپـــدیـــد

بـــرفـــت و بـــیـــامــــد پــــدروار پــــیــــش
چـنــان چــون ســزایــد بــه آیــیــن خــویــش

ابــا کـــوس و بـــا نای و پـــیـــلـــان مـــســـت
هــمــان گــرزه ی گــاوپـــیـــکـــر بـــدســـت

بـــزرگـــان لـــشــــگــــر پــــس پــــشــــت او
جــــهــــان آمـــــده پـــــاک در مـــــشـــــت او

چـــو دیـــدنـــد پـــرمـــایـــگـــان روی شــــاه
پــــیــــاده دوان بــــرگـــــرفـــــتـــــنـــــد راه

بــرفـــتـــنـــد و بـــر خـــاک دادنـــد بـــوس
فــرومــانــده بــر جــای پــیــلـــان و کـــوس

بـــپـــرســـیـــدشان شـــاه و بــنـــواخـتـــشــان
بـــه انـــدازه بـــر، پـــایـگـــه ســـاخـــتـــشـــان

چــو آمـــد بـــه کـــاخ گـــرانـــمـــایـــه بـــاز
بـــه پـــیـــش جـــهـــان‌داور آمــــد بــــه راز

هـــمـــی آفـــریـــن کـــرد بـــر کـــردگــــار
کــــزو دیــــد نــــیــــک و بـــــد روزگـــــار

وز آن پــس جــهــاندیــدگــان را بــخــوانــد
بــه تــخــت گــرانــمــایــگــان بــرنــشـــانـــد

چــــنــــیــــن گــــفــــت کــــان اژدهــــای دژم
کــجــا خــواســت گــیــتــی بــســوزد بـــه دم

پــدر بُــد کــه جــســت از شــمـــا مـــردمـــی
چــو بــشــنــاخــت بــرگــشــت بــا خـــرمـــی

کــنــون نــامــتــان ســاخــتــســتــیــم نـــغـــز
چـنـان چــون بــبــایــد بــه پــاکــیــزه مــغــز

تــویــی مــهــتــریـــن، ســـلـــم نـــام تـــو بـــاد
بــه گــیـــتـــی بـــرآگـــنـــده کـــام تـــو بـــاد!

کـه جَـســتــی ســلــامــت ز چــنــگ نــهــنــگ
بـــه گـــاه گـــریـــزش نــــکــــردی درنــــگ

دلــاور کــه نــنــدیــشــد از پــیــل و شــیـــر
تــو دیــوانــه خــوانــش، مــخــوانــش دلــیــر

مـــیـــانـــه کـــز آغـــاز تـــنــــدی نــــمــــود
از آن پــــس مـــــر او را دلـــیـــــری فـــــزود

ورا تـــور خـــوانـــیـــم شـــیـــر دلـــیــــر
کــجــا ژنــده پــیــلــش نـــیـــارد بـــه زیـــر

هــنــر خــود دلــیــریــســت بــر جــایـــگـــاه
کـــه بــــد دل نــــبــــاشــــد ســــزاوار گــــاه

دگـر کـهـتـریـن مــرد بــا ســنــگ و چــنــگ
کـه هــم بــا شــتــابــســت و هــم بــا درنــگ

ز خـــاک و ز آتـــش مـــیــــانــــه گــــزیــــد
چــنـــانـــک از ره هـــوشـــیـــاران ســـزیـــد

دلــــیــــر و جــــوان و هــــشــــیـــــوار بـــــود
بــه گــیــتــی جــز او را نــبـــایـــد ســـتـــود

کـــنـــون ایـــرج انــــدر خــــورد نــــام تــــو
در مــــهــــتـــــری بـــــاد فـــــرجـــــام تـــــو!

بـــدانـــک او بـــه آغـــاز تـــنـــدی نـــمــــود
بــــه گــــاه درشــــتــــی دلــــیــــری فــــزود

بــه نـام پـــری‌چـهـــرگــــــــــان عــــــــــرب
کــنــون بــرگــشــایـــم بـــه شـــادی دو لـــب

زن ســـلــــم را کــــرد نـــــــام “آرزوی”
زن تـــــــور را “مـــــــاه” آزاده خــــــــــوی

زن ایــــرج نــــیــــک پـــــی را ”ســهـــی”
کــجــا بــد بــه خــوبــی ســهــیــلـــش رهـــی

پــس از اخــتـــر گـــرد گـــردان ســـپـــهـــر
کــه اخــتــر شــنــاســان نــمــودنــد چــهـــر

نــــوشــتــه بـــیـــاورد و بـــنـــهـــاد پـــیـــش
بـــدیـــد اخـــتــــر نــــامــــداران خــــویــــش

بـه سـلـم انــدرون جــســت زاخــتــر نــشــان
ســبــب مــشــتــری بــود و طــالـــع کـــمـــان

دگــر طـــالـــع تـــور فـــرخـــنـــده، شـــیـــر
خـــداونـــد خـــورشـــیـــد ســـعـــد دلـــیــــر

چـــو کـــرد اخـــتـــر فـــرخ ایـــرج نـــگـــاه
کـَــشَـــف طـــالــــع آمــــد خــــداونــــد مــــاه

از اخــتــر بــر ایــشــان نشــانــی نــمود
کـــه آشـــوبـــش و جنـــگ بـــایســـت بـــود

👆☹

شهروز کبیری نوشته:

عزیزان، همانطور که جناب ع.ز عزیز نیز فرموده اند، ابیات با سرفصل
«آزمودن فریدون فرزندان خود را»
قسمتی الحاقی از شاهنامه است و اعتبار ندارد. خوشبختانه در نسخه مسکو نیز این قسمت حذف شده و موجود نیست. بنابراین اینجا فصلی جا نیافتاده و متن کاملا صحیح است.

👆☹

محسن نوشته:

در شاهنامۀ تصحیحِ استاد خالقیِ مطلق، این بخش آمده. بنابراین، به احتمال زیاد سرودۀ خود فردوسی است.

👆☹

در فهرست‌گذاری نسخه‌های خطی اشعار گنجور مشارکت کنید