گنجور

حاشیه‌های فرحناز یوسفی

فرحناز یوسفی

دانشجوی دکتری تخصصی زبان و ادبیات فارسی

نویسنده 19 عنوان کتاب

 


فرحناز یوسفی در ‫۱۶ روز قبل، دوشنبه ۲۶ دی ۱۴۰۱، ساعت ۰۳:۱۲ دربارهٔ انوری » دیوان اشعار » قصاید » قصیدهٔ شمارهٔ ۱۹۳ - سوگندنامه‌ای که انوری در نفی هجو قبة اسلام بلخ گفته و اکابر بلخ را مدح کرده:

این قصیده از قصاید معروف انوری است که در مدح بلخ و تبرئه خود از اتهام هجو بلخ و نجات جان خود سروده است.

خیر خیرم کرد صاحب تهمت اندر هجو بلخ

تا همی گویند کافر نعمت آمد انوری

 

فرحناز یوسفی در ‫۱۹ روز قبل، پنجشنبه ۲۲ دی ۱۴۰۱، ساعت ۲۳:۲۷ دربارهٔ انوری » دیوان اشعار » قصاید » قصیدهٔ شمارهٔ ۱۳۵ - در مدح صاحب جلال‌الدین احمدبن مخلص:

وانگهی از لاجورد سرمدی بر چهره  «لام» 

لام=خطی به شکل حرف لام که با لاجورد برای چشم زخم می کشیدند. 

 

فرحناز یوسفی در ‫۱ ماه قبل، سه‌شنبه ۲۲ آذر ۱۴۰۱، ساعت ۲۱:۳۹ دربارهٔ فردوسی » شاهنامه » پادشاهی کی‌کاووس و رفتن او به مازندران » بخش ۱۰:

سپه را ز (تَم) چشم ها تیره شد

تَم=آفتی است در چشم و آن را به عربی غشاوه گویند ، نابینایی.

 

 

فرحناز یوسفی در ‫۱ ماه قبل، سه‌شنبه ۲۲ آذر ۱۴۰۱، ساعت ۲۰:۴۸ دربارهٔ فردوسی » شاهنامه » پادشاهی کی‌کاووس و رفتن او به مازندران » بخش ۹:

شصت خم=اصطلاحی است برای کمند بلند. 

 

فرحناز یوسفی در ‫۱ ماه قبل، سه‌شنبه ۲۲ آذر ۱۴۰۱، ساعت ۲۰:۲۳ دربارهٔ فردوسی » شاهنامه » پادشاهی کی‌کاووس و رفتن او به مازندران » بخش ۹:

تو با این سپه پیش من رانده‌ای

همی گوز بر گنبد افشانده ای

گوز، جوز =گردو

گردو بر گنبد افشاندن ضرب المثلی است قدیمی و به معنای کار بیهوده کردن است. 

 

فرحناز یوسفی در ‫۲ ماه قبل، شنبه ۵ آذر ۱۴۰۱، ساعت ۰۱:۱۸ دربارهٔ فردوسی » شاهنامه » پادشاهی گشتاسپ صد و بیست سال بود » بخش ۴ - سخن دقیقی:

تگینان=دلاوران

تگین واژه ترکی است. 

تگین به معنی پهلوانان توران است؛

گزین پهلوان به معنی پهلوانان ایرانی است.

گَروگَر=خداوند، دادگر

 

فرحناز یوسفی در ‫۱ سال و ۸ ماه قبل، یکشنبه ۲۹ فروردین ۱۴۰۰، ساعت ۰۲:۵۵ دربارهٔ فردوسی » شاهنامه » فریدون » بخش ۲۰:

پس از اینکه تور و سلم به دست منوچهر کشته شدند، سر آن ها را به شهر سارویهٔ مازندران که به ساری معروف است آوردند و پهلوی سر ایرج دفن کردند و بر سر هر یک گنبدی ساختند که هنوز به سه گنبدان مشهور است.

 

فرحناز یوسفی در ‫۱ سال و ۸ ماه قبل، یکشنبه ۲۹ فروردین ۱۴۰۰، ساعت ۰۲:۳۷ دربارهٔ فردوسی » شاهنامه » ضحاک » بخش ۷:

وقتی فریدون آن پوست (لباس آهنگری) کاوه را بر سر نیزه دید، آن را با دیبای رومی و جواهرات مختلف تزیین کرد و به شکل کلاه درآورد و نوارهای زرد و سرخ و بنفش رنگ از آن آویزان کرد و آن را "درفش کاویانی" خواند و بر سر گذاشت. از آن به بعد هم هر کس که پادشاه می شد، این درفش را که نماد اتحاد و عدالت خواهی ایرانیان بود را بر سر می گذاشت. بعد از هر کس که به پادشاهی می رسید، مقداری جواهرات به آن چرم بی بها اضافه می کرد و به این شکل درفش کاویان از درخشش جواهرات مختلفی که به آن آویزان بود مثل روز روشن شده بود.

 

فرحناز یوسفی در ‫۱ سال و ۸ ماه قبل، یکشنبه ۲۹ فروردین ۱۴۰۰، ساعت ۰۲:۳۲ دربارهٔ فردوسی » شاهنامه » منوچهر » بخش ۱:

منوچهر کوتاه شده مینوچهر  است؛
یعنی کسی که چهره‌اش بهشتی است.

 

فرحناز یوسفی در ‫۱ سال و ۸ ماه قبل، یکشنبه ۲۹ فروردین ۱۴۰۰، ساعت ۰۱:۵۴ دربارهٔ فردوسی » شاهنامه » فریدون » بخش ۱۳:

بر اساس تصحیح دکتر خالقی مطلق:
نشستند هر دو (پُر) اندیشگان
شده تیره روز جفاپیشگان
*
بدان مرد باهوش و با رای و (سنگ)
بگفتند با لابه بسیار گرم
*
و دیگر که (بی باک) و ناپاک دیو
ببرّد ز دل ترس گیهان خدیو

 

فرحناز یوسفی در ‫۱ سال و ۸ ماه قبل، شنبه ۲۸ فروردین ۱۴۰۰، ساعت ۱۲:۰۲ دربارهٔ فردوسی » شاهنامه » ضحاک » بخش ۷:

تکه‌ای از چرم کاوه بر تن خاکم بس است
مام من دامن نمی‌خواهد که (چین‌) دارش کنیم
#فرحناز_یوسفی

 

فرحناز یوسفی در ‫۱ سال و ۸ ماه قبل، شنبه ۲۸ فروردین ۱۴۰۰، ساعت ۰۰:۴۷ دربارهٔ فردوسی » شاهنامه » فریدون » بخش ۱۲:

منوچهر کوتاه شده مینوچهر است؛
یعنی کسی که چهره‌اش بهشتی است.

 

فرحناز یوسفی در ‫۱ سال و ۸ ماه قبل، جمعه ۲۷ فروردین ۱۴۰۰، ساعت ۲۳:۲۱ دربارهٔ فردوسی » شاهنامه » فریدون » بخش ۱۲:

یکی (خوب‌چهره) پرستنده دید
کجا نام او بود ماه‌آفرید
خوب‌چهره، بر اساس تصحیح استاد خالقی مطلق روان تر و مناسب تره.
*
کجا به معنی (که) است.
*
چو برجست و آمدش هنگام شوی
چو پروین شدش روی و چون (قیر) موی

 

فرحناز یوسفی در ‫۱ سال و ۸ ماه قبل، جمعه ۲۷ فروردین ۱۴۰۰، ساعت ۲۳:۰۴ دربارهٔ فردوسی » شاهنامه » فریدون » بخش ۱۱:

همه دیده پر آب و دل پر ز خون
نشسته به تیمار (مرگ) اندرون

 

فرحناز یوسفی در ‫۱ سال و ۸ ماه قبل، جمعه ۲۷ فروردین ۱۴۰۰، ساعت ۲۲:۳۰ دربارهٔ فردوسی » شاهنامه » فریدون » بخش ۹:

سخن شد (پژوهیده) از هر دری
ز شاهی و از شاه هر کشوری

 

فرحناز یوسفی در ‫۱ سال و ۸ ماه قبل، جمعه ۲۷ فروردین ۱۴۰۰، ساعت ۲۲:۱۵ دربارهٔ فردوسی » شاهنامه » فریدون » بخش ۱۱:

شوخ مرد، بر اساس تصحیح استاد خالقی مطلق، درست است.

 

فرحناز یوسفی در ‫۱ سال و ۸ ماه قبل، جمعه ۲۷ فروردین ۱۴۰۰، ساعت ۱۸:۲۱ دربارهٔ فردوسی » شاهنامه » فریدون » بخش ۱۰:

مرا با شما نیست (جنگ) و نبرد
دلت خود نباید به من رنجه کرد

 

فرحناز یوسفی در ‫۱ سال و ۸ ماه قبل، جمعه ۲۷ فروردین ۱۴۰۰، ساعت ۱۸:۱۸ دربارهٔ فردوسی » شاهنامه » فریدون » بخش ۱۰:

مکش مورکی را که روزی کَش است
که او نیز جان دارد و جان خَوش است
استاد خالقی مطلق این بیت را الحاقی نمی دانند و در تصحیح ایشان بعد از این بیت آمده است:
پسندی و همداستانی کنی
که جان داری و جان ستانی کنی

 

فرحناز یوسفی در ‫۱ سال و ۸ ماه قبل، جمعه ۲۷ فروردین ۱۴۰۰، ساعت ۱۷:۰۴ دربارهٔ فردوسی » شاهنامه » فریدون » بخش ۱۰:

خاندان و قبایل ترک به شکل سنتی در صدها سال پیش،  در مناطقی که امروزه آسیای میانه می دانیم، مثل تاجیکستان، ازبکستان، ترکمنستان ساکن  بودند. کوچ قبایل ترک از شرق ایران امروزی به غرب ایران امروزی، اتفاقی است که در قرون 4 و 5 و 6 می افتد؛ با پادشاهی غزنویان و سلجوقیان و...
در زمانی که این داستان ها شکل گرفته، ترک ها در ترکیه امروزی ساکن نبودند.
اقوام ترک قدیم، شامل بیش از یک قوم می شدند. قوم هایی که امروزه تاجیک، ترکمن، ازبک و..  در قدیم همه اقوام ترک محسوب می شدند.

 

فرحناز یوسفی در ‫۱ سال و ۸ ماه قبل، پنجشنبه ۲۶ فروردین ۱۴۰۰، ساعت ۰۲:۲۳ دربارهٔ فردوسی » شاهنامه » فریدون » بخش ۶:

به رخشنده خورشید و بر تیره خاک
به این صورت نیز آمده است:
به رخشنده خورشید و (اَرمیده) خاک

 

۱
۲