بخش ۲۹ - بخشش کشور بر پهلوانان، نکوهش بیداد یزدگرد و پیمان داد شاه با زیردستان
چو از کار رومی بپردخت شاه
دلش گشت پیچان ز کار سپاه
بفرمود تا موبد رایزن
بشد با یکی نامدار انجمن
ببخشید روی زمین سربسر
ابر پهلوانان پرخاشخر
درم داد و اسپ و نگین و کلاه
گرانمایه را کشور و تاج و گاه
پر از راستی کرد یکسر جهان
وزو شادمانه کهان و مهان
هرانکس که بیداد بد دور کرد
به نادادن چیز و گفتار سرد
وزان پس چنین گفت با موبدان
که ای پرهنر پاکدل بخردان
جهان را ز هرگونه دارید یاد
ز کردار شاهان بیداد و داد
بسی دست شاهان ز بیداد و آز
تهی ماند و هم تن ز آرام و ناز
جهان از بداندیش در بیم بود
دل نیکمردان به دو نیم بود
همه دست کرده به کار بدی
کسی را نبد کوشش ایزدی
نبد بر زن و زاده کس پادشا
پر از غم دل مردم پارسا
به هر جای گستردن دست دیو
بریده دل از بیم گیهان خدیو
سر نیکویها و دست بدیست
در دانش و کوشش بخردیست
همه پاک در گردن پادشاست
که پیدا شود زو همه کژ و راست
پدر گر به بیداد یازید دست
نبد پاک و دانا و یزدانپرست
مدارید کردار او بس شگفت
که روشن دلش رنگ آتش گرفت
ببینید تا جم و کاوس شاه
چه کردند کز دیو جستند راه
پدر همچنان راه ایشان بجست
به آب خرد جان تیره نشست
همه زیردستانش پیچان شدند
فراوان ز تندیش بیجان شدند
کنون رفت و زو نام بد ماند و بس
همی آفرین او نیابد ز کس
ز ما باد بر جان او آفرین
مبادا که پیچد روانش ز کین
کنون بر نشستم بر گاه اوی
به مینو کشد بیگمان راه اوی
همی خواهم از کردگار جهان
که نیرو دهد آشکار و نهان
که با زیردستان مدارا کنیم
ز خاک سیه مشک سارا کنیم
که با خاک چون جفت گردد تنم
نگیرد ستمدیدهای دامنم
شما همچنین چادر راستی
بپوشید شسته دل از کاستی
که جز مرگ را کس ز مادر نزاد
ز دهقان و تازی و رومی نژاد
به کردار شیرست آهنگ اوی
نپیچد کسی گردن از چنگ اوی
همان شیر درنده را بشکرد
به خواری تن اژدها بسپرد
کجا آن سر و تاج شاهنشهان
کجا آن بزرگان و فرخ مهان
کجا آن سواران گردنکشان
کزیشان نبینم به گیتی نشان
کجا ان پری چهرگان جهان
کزیشان بدی شاد جان مهان
هرانکس که رخ زیر چادر نهفت
چنان دان که گشتست با خاک جفت
همه دست پاکی و نیکی بریم
جهان را به کردار بد نشمریم
به یزدان دارنده کو داد فر
به تاج و به تخت و نژاد و گهر
که گر کارداری به یک مشک خاک
زیان جوید اندر بلند و مغاک
همانجا بسوزم به آتش تنش
کنم بر سر دار پیراهنش
وگر در گذشته ز شب چند پاس
بدزدد ز درویش دزدی پلاس
به تاوانش دیبا فرستم ز گنج
بشویم دل غمگنان را ز رنج
وگر گوسفندی برند از رمه
به تیره شب و روزگار دمه
یکی اسپ پرمایه تاوان دهم
مبادا که بر وی سپاسی نهم
چو با دشمنم کارزاری بود
وزان جنگ خسته سواری بود
فرستمش یکساله زر و درم
نداریم فرزند او را دژم
ز دادار دارنده یکسر سپاس
که اویست جاوید نیکیشناس
به آب و به آتش میازید دست
مگر هیربد مرد آتشپرست
مریزید هم خون گاوان ورز
که ننگست در گاو کشتن به مرز
ز پیری مگر گاو بیکار شد
به چشم خداوند خود خوار شد
نباید ز بن کشت گاو زهی
که از مرز بیرون شود فرهی
همه رای با مرد دانا زنید
دل کودک بیپدر مشکنید
از اندیشهٔ دیو باشید دور
گه جنگ دشمن مجویید سور
اگر خواهم از زیردستان خراج
ز دارنده بیزارم و تخت عاج
اگر بدکنش بد پدر یزدگرد
به پاداش آن داد کردیم گرد
همه دل ز کردار او خوش کنید
به آزادی آهنگ آتش کنید
ببخشد مگر کردگارش گناه
ز دوزخ به مینو نمایدش راه
کسی کو جوانست شادی کنید
دل مردمان جوان مشکنید
به پیری به مستی میازید دست
که همواره رسوا بود پیر مست
گنهکار یزدان مباشید هیچ
به پیری به آید به رفتن بسیچ
چو خشنود گردد ز ما کردگار
به هستی غم روز فردا مدار
دل زیردستان به ما شاد باد
سر سرکشان از غم آزاد باد
همه نامداران چو گفتار شاه
شنیدند و کردند نیکو نگاه
همه دیده کردند پیشش پر آب
ازان شاه پردانش و زودیاب
خروشان برو آفرین خواندند
ورا پادشا زمین خواندند



با انتخاب متن و لمس متن انتخابی میتوانید آن را در لغتنامهٔ دهخدا جستجو کنید.
جمشید (اشاره) کیکاووس (اشاره) یزدگرد بزهگر
هوش مصنوعی: بهرام گور پس از پیروزی بر رومیان، نگران حال سپاه و کشور میشود و تصمیم میگیرد که پاداشی به پهلوانان بدهد. او به موبدان دستور میدهد تا همراه یک قهرمان مشورت کنند و در نهایت کشور را بین پهلوانان تقسیم میکند. سپس به نکوهش بیدادگری یزدگرد میپردازد و بر ضرورت عدالت تأکید میکند. بهرام به زیردستانش توصیه میکند که باید در کارهای خود دیانت و نیکوکاری را پیشه کنند و از بیداد دوری گزینند. او بر یکدلی در جامعه و مراقبت از نیکوکاری تأکید میکند و در نهایت از خدای یکتا خواسته که بر آنان لطف کند و حال زیردستان را شاد نگه دارد. همه مردان نیکنام به او پاسخ میدهند و رفتارهای او را ارج مینهند.
هوش مصنوعی: پس از اینکه شاه به امور رومیان رسیدگی کرد، دلش از نگران شدن به خاطر وضعیت سپاهیانش به هم ریخت و احساس آشفتگی کرد.
هوش مصنوعی: شاه فرمان داد تا موبدی که مشاور اوست، با یکی از افراد مشهور و نامدار جلسهای تشکیل دهد.
هوش مصنوعی: او (بهرام گور) فرمان داد که تمام سرزمین و زمینهای زیر سلطهاش را به پهلوانان شجاع و جنگجو که در نبردها شرکت کردهاند، ببخشد.
هوش مصنوعی: بهرام گور به پهلوانان، از جمله به آنان که در میدان جنگ به او یاری کردهاند، هدایایی مانند درم (پول)، اسب، انگشتر، و کلاهی ارزشمند میدهد و همچنین بر کشور و تاج و تخت خود تأکید میکند.
هوش مصنوعی: جهان را پر از راستی و درستی کرد و همهی کهنسالان و بزرگان را شادمان ساخت.
هوش مصنوعی: هرکس که ظلم و ستم را دور کند، به او هیچ چیز و سخن سردی داده نخواهد شد.
هوش مصنوعی: سپس به موبدان گفت که ای خردمندان با دلهای پاک و با فضیلت.
هوش مصنوعی: جهان را به یاد داشته باشید که چه بیدادها و بیعدالتیهایی از سوی شاهان و چه داد و انصافهایی به وجود آمده است.
هوش مصنوعی: بسیاری از شاهان به خاطر بیدادگری و طمع خود، دستشان خالی ماند و بدن آنها از آرامش و ناز و نعمت بیبهره بود.
هوش مصنوعی: جهان به خاطر افکار و نیتهای بد افراد در ترس بود و دل نیکوکاران دچار پریشانی و دوگانگی شده بود.
هوش مصنوعی: همه کسانی که به کارهای بد مشغول بودند، به خاطر کسی که کوشش ایزدی نداشت، به دردسر افتادند.
هوش مصنوعی: هیچکس نباید به زن و فرزندان کسی آسیب برساند؛ چرا که پادشاه باید دل مردم پاک و پر از غم را حفظ کند.
هوش مصنوعی: دیو (در اینجا نماد نیروی شر) در هر جا که دست دراز کند، دل مردم از ترس و وحشت از خداوند (شاه بزرگ) به شدت میسوزد.
هوش مصنوعی: نیکو بودن سرِ (فکر) انسان و بد بودن دست (عمل) او، به دانش و تلاش او بستگی دارد و نشاندهندهٔ حکمت و خرد اوست.
هوش مصنوعی: تمامی انسانها در برابر پادشاه باید رفتار خوب و نیکو داشته باشند، زیرا از نیکوکاری پادشاه، اشیاء و امور همه بهدرستی و درستی بهوجود میآید.
هوش مصنوعی: اگر پدر (شاه) به ظلم و ستم دست بزند، او نه پاک است، نه دانا و نه یزدانپرست.
هوش مصنوعی: نباید کردار او را با شگفتی و تعجب بنگرید، زیرا دل او به قدری پاک و روشن است که تحت تأثیر آتش، یعنی احساسات و خواستههای شدید، قرار نگرفته است.
هوش مصنوعی: ببینید که جم و کاوس شاه چه اقداماتی انجام دادند که از چنگ دیوان (دیوها) دور شدند و راهی یافتند.
هوش مصنوعی: پدر (یزدگرد) به دنبال راه و روش زیر دستانش رفت و به واسطهٔ خرد و عقل، روح تیره و ناامید شد.
هوش مصنوعی: همه زیر دستان به خاطر تندی و خشونت او به حالت ناآرامی و پریشانی افتاده و بیجان شدند.
هوش مصنوعی: اکنون او رفت و فقط نام زشتش باقی ماند و به خاطر او کسی ندارد که او را ستایش کند.
هوش مصنوعی: برای او، از جان ما دعای خیر و آرزوی خوشی وجود دارد. امیدوارم که دلش به خاطر کینه و دشمنی نلرزد و دچار ناراحتی نشود.
هوش مصنوعی: الان بر تخت او نشستهام و قطعاً او به بهشت (مینو) میرود.
هوش مصنوعی: من از خدای جهانی میخواهم که نیرویی به من بدهد، هم به صورت آشکار و هم به صورت پنهان.
هوش مصنوعی: باید با زیر دستها با مدارا رفتار کنیم و از شرایط بد و تلخ، به سادگی و خوبی روی آوریم.
هوش مصنوعی: اگر پیکرم با خاک یکی شود، به هیچوجه دست ستمدیدگان را نمیگیرم و به یاری آنها نمیآیم.
هوش مصنوعی: به شما پیشنهاد میشود که همیشه حق و راستی را در زندگی خود بپوشید و دلتان را از هرگونه ضعف و ناپاکی پاک کنید.
هوش مصنوعی: هیچکس جز مرگ از مادر متولد نشده و همه انسانها، چه از نسل دهقان (کشاورزان ایرانی)، چه از نژاد تازی (عربها) و چه از نژاد رومی (رومیها)، در برابر مرگ برابرند.
هوش مصنوعی: او مثل شیر است و آهنگش (حرکتش) نیز همچون شیر خشمگین است، هیچکس نمیتواند از چنگال او فرار کند یا گردن خود را بپیچاند.
هوش مصنوعی: شیر درنده (در اینجا نماد قدرت و شجاعت) را شکست داد و به خاطر ننگ و ذلت، تن اژدها (نمادی از دشمنی و تیرگی) را به او سپرد.
هوش مصنوعی: کجا هستند پادشاهان و شاهزادگان با عظمت و کجا هستند بزرگان و افراد نیکفرجام؟
هوش مصنوعی: کجاست آن سواران بلندپایه و دلیر که من هیچ نشانهای از آنها در جهان نمیبینم؟
هوش مصنوعی: دنبال کجا هستند آن دختران زیبا و دلفریب دنیا که زندگی را برای بزرگان و بزرگواران شیرین میکنند.
هوش مصنوعی: هر کسی که چهرهاش را زیر چادر پنهان کرده است، بدان که او به سرنوشت خاک دچار شده و از زندگی دنیا جدا شده است.
هوش مصنوعی: ما باید دستهای پاک و نیک را جمع کنیم و دنیا را بر اساس کردارهای بد قضاوت نکنیم.
هوش مصنوعی: خدای یزدان (خدا) که مالک و صاحب حقیقی است، نعمتها و مقامها مانند پادشاهی، تخت، نژاد و جواهرات را به کسانی عطا میکند.
هوش مصنوعی: هرگاه کسی به خاطر یک مشکل کوچک، دچار آسیب و زیان شود، در این حال جایگاه او در بلندی و عمق (خاک و مغاک) هیچ اهمیتی نخواهد داشت.
هوش مصنوعی: من آنجا میسوزم و تن او را به آتش میکشم و پیراهنش را بر سر دار (دار مجازات) میآورم.
هوش مصنوعی: اگر در گذشته در تاریکی شب چند بار از درویش، دزدی کرده باشد که پلاس (پوستین) او را بدزدد،
هوش مصنوعی: به خاطر کار زشت آنان، لباس نیکویی از گنجینه مملکت میفرستم تا دل غمزده و رنجکشیدهها را شاد کنم.
هوش مصنوعی: اگر گوسفندی از گله دزدیده شود، در تاریکی شب یا در روزگار سخت، این عمل ناپسند است.
هوش مصنوعی: من یک اسب قوی و با ارزش (پرمایه) را به عنوان جریمه (تاوان) بابت کارهایی که کردهام میدهم، تا اینگونه نشود که به او به خاطر این موضوع پاداش (سپاس) دهم.
هوش مصنوعی: وقتی که با دشمنم جنگی در جریان بود و از آن جنگ، سوارکار خسته و ناتوان شده بود.
هوش مصنوعی: من فرزند او را به خاطر کمبود زر و درم یک ساله، به زندان فرستادم.
هوش مصنوعی: از خدای بزرگ و بخشنده باید بهطور کامل قدردانی کرد، زیرا او است که همیشه نیکوکاری و خوبیها را میشناسد و برای آنها پاداش میدهد.
هوش مصنوعی: نباید به آب و آتش دست بزنید، مگر اینکه شخصی از هیربد (روحانی) آتشپرست باشد.
هوش مصنوعی: خون گاوان ورز و نریزد؛ زیرا کشتن گاو در مرز ننگ و عیبی بزرگ است.
هوش مصنوعی: از پیری، گاو دیگر کارایی ندارد و در چشم خداوند، ذلیل و بیارزش شده است.
هوش مصنوعی: نباید از ریشهٔ گاو، یعنی از نژاد آن، برداشتن بذر کرد، زیرا گوسالهای که از مرز (حدود) خارج شود، فرهی (فروغ، شکوه) نخواهد داشت.
هوش مصنوعی: با مرد عاقل و با تجربه مشورت کنید و دل فرزند یتیم را نشکنید.
هوش مصنوعی: از فکر و اندیشههای شیطانی دوری کنید و به جای آماده شدن برای جنگ، به دنبال خوشی و جشن باشید.
هوش مصنوعی: اگر بخواهم از زیر دستان مالیات بگیرم، از کسی که مالک است (و باید از او مالیات بگیرم) بیزارم و از تختی که با عاج ساخته شده، انزجار دارم.
هوش مصنوعی: اگر پدر یزدگرد به خاطر رفتار بدش مجازات شود، ما نیز بر اساس همین رفتار او را سزا خواهیم داد.
هوش مصنوعی: همه از رفتار بد یزدگرد دلخور باشید و احساس ناخوشایندی داشته باشید، اما به خاطر آزادی و رهایی از او، آتش بیزاری و خشم در دلهایتان به پا کنید.
هوش مصنوعی: آیا خداوند گناه او را میبخشاید و او را از دوزخ نجات میدهد و به بهشت راه میدهد؟
هوش مصنوعی: هر کس که جوان است، شادی کنید و دل مردان جوان را نشکنید.
هوش مصنوعی: در پیری و در حال مستی، دست به کاری نزنید، زیرا که همیشه کسی که در حال مستی است، رسوا خواهد شد.
هوش مصنوعی: هرگز گنهکار و خطاکار در پیشگاه خداوند نباشید، زیرا پیری و مرگ به ناگاه به سراغتان میآید و فرصت جبران برای شما نخواهد بود.
هوش مصنوعی: وقتی که خدا از ما راضی باشد، نباید نگران غم و مشکلات روزهای آینده باشیم.
هوش مصنوعی: دل پیروان ما باید شاد باشد و سرزبانهای تبهکاران از غم و ناراحتی آزاد باشد.
هوش مصنوعی: همهی افراد سرشناس و بزرگ وقتی سخنان شاه را شنیدند، با دقت و خوبی به آن توجه کردند.
هوش مصنوعی: همه نیکان و نامآوران دیدند که پیش آن شاه دانا و فرزانه، چشمانشان پر از اشک شوق و محبت شده است.
هوش مصنوعی: همه مردم به دلیل ویژگیهای خاص و شایستهگیهای او به بهرام گور (پادشاه) احترام گذاشتند و او را سزاوار فرمانروایی بر زمین دانستند.
در حال بارگذاری آرایههای ادبی...
پیشنهاد تصاویر مرتبط از منابع اینترنتی
راهنمای نحوهٔ پیشنهاد تصاویر مرتبط از گنجینهٔ گنجور
معرفی ترانههایی که در متن آنها از این شعر استفاده شده است
مرتبسازی حاشیهها: محبوبترین | جدیدترین | قدیمیترین
تا به حال ۵ حاشیه برای این شعر نوشته شده است. 💬 من حاشیه بگذارم ...
reply thumb_up ۰ thumb_down ۰ flag link
reply thumb_up ۰ thumb_down ۰ flag link
reply thumb_up ۰ thumb_down ۰ flag link
reply thumb_up ۰ thumb_down ۰ flag link
reply thumb_up ۰ thumb_down ۰ flag link
برای حاشیهگذاری باید در گنجور نامنویسی کنید و با نام کاربری خود از طریق آیکون 👤 گوشهٔ پایین سمت چپ صفحات به آن وارد شوید.