سخن هر چه گویم همه گفتهاند
بَرِ باغِ دانش همه رُفتهاند
اگر بر درختِ برومند جای
نیابم که از بَر شدن نیست رای
کسی کو شَوَد زیرِ نخلِ بلند
همان سایه ز او بازدارَد گَزَند
توانم مگر پایهای ساختن
بَرِ شاخِ آن سروِ سایه فکن
کز این ناموَر نامهٔ شهریار
به گیتی بمانم یکی یادگار
تو این را دروغ و فَسانه مَدان
به رنگِ فُسون و بهانه مَدان
از او هر چه اندر خورَد با خِرَد
دگر بَر رَهِ رمز و معنی بَرَد
یکی نامه بود از گَهِ باستان
فراوان بِدو اندرون داستان
پراگَنده دَر دستِ هَر موبَدی
از او بَهرهای نزدِ هَر بِخرَدی
یکی پهلوان بود دهقاننژاد
دلیر و بزرگ و خردمند و راد
پژوهندهٔ روزگارِ نَخُست
گذشته سخنها همه باز جُست
زِ هر کشوری موبَدی سالخَورد
بیاورد کاین نامه را یاد کرد
بپرسیدشان از کیانِ جهان
وزان نامدارانِ فرخ مَهان
که گیتی به آغاز چون داشتند
که ایدون به ما خوار بگذاشتند
چگونه سَر آمد به نیک اختری
بر ایشان همه روزِ کُندآوری
بگفتند پیشَش یکایک مَهان
سخنهای شاهان و گشتِ جهان
چو بشنید از ایشان سِپَهبَد سَخُن
یکی ناموَر نامه اَفکند بُن
چنین یادگاری شد اندر جهان
بر او آفرین از کهان و مهان



با انتخاب متن و لمس متن انتخابی میتوانید آن را در لغتنامهٔ دهخدا جستجو کنید.
حقیقت آن است که سخن گفتن در بابِ دانش و
حکمت دشوار شده است، زیرا پیشینیانِ سخنسنج، پیش از ما در باغِ دانش گردش کردهاند
و هرچه گفتنی بوده را گفتهاند و میوههای این باغ را چیدهاند. اما اگر من نتوانم
بر بلندترین شاخهی این درختِ تنومند جای گیرم، همین که در زیرِ سایهی آن باشم،
مرا از گزندِ روزگار حفظ میکند و تنها امیدم این است که با تکیه بر این سروِ سایهفکن،
با نگارشِ نامهی شاهان، یادگاری جاودانه در جهان بر جای بگذارم. مبادا گمان کنی که این داستانها، مشتی دروغ
و افسانه یا سحر و جادوست؛ بلکه باید بدانی که این حکایتها دو گونهاند، برخی از
آنها مستقیماً با خرد و منطق سازگارند و برخی دیگر دارای راز و رمزی هستند که باید
از ظاهرِ کلام گذشت و معنایِ نهفته و پند در آن را جستجو کرد. ماجرا از این قرار بود که در روزگارانِ کهن،
کتابی ارجمند وجود داشت که داستانهای تاریخی فراوانی در آن بود، اما اوراقِ این
کتاب پراکنده شده و هر بخشِ آن نزدِ موبدی خردمند نگهداری میشد. تا آنکه پهلوانی
نجیب و دلاور از نژادِ اصیلِ ایرانی که مردی بخشنده، خردمند و دوستدارِ تاریخ بود،
کمر به احیایِ روزگارِ نخستین بست. او موبدانِ سالخورده و دانا را از هر گوشهی
کشور فراخواند و از آنان دربارهی پادشاهانِ باستان و آیینِ کشورداریِشان پرسید
که چگونه در آغاز جهان را آباد نگه داشتند و چطور روزگارِ خوش و پیروزیِ آنان به
پایان رسید و جهان اینگونه ویران به دست ما افتاد. آن بزرگان، تاریخِ شاهان و
سرگذشتِ پرفراز و نشیبِ جهان را یکبهیک برای او بازگفتند و آن امیرِ بزرگوار با
شنیدنِ آن سخنان، بنیادِ کتابی شکوهمند را گذاشت که به یادگاری ابدی در جهان تبدیل
شد و تحسینِ تمامِ مردم، از پیر و جوان و خرد و کلان را برانگیخت.
هر سخنی که من بگویم، پیش از من نیز گفته شده است، و میوههای باغ دانش، همه چیده شدهاند.
اگر بر درخت بزرگ و پرشاخساری جای پیدا نکنم، این به این معنا نیست که بالا رفتن از آن غیرممکن است.
کسی که زیر نخل بلند قرار گیرد، از سایهٔ آن در برابر گزندها محافظت میشود.
شاید بتوانم پایهای بسازم تا از سایهٔ آن سرو بلند استفاده کنم.
با این کار (سرودن شاهنامه)، میتوانم یادگاری از خود در جهان به جا بگذارم.
تو این (کتاب) را دروغ و افسانه ندان و آن را به نوع افسانه و بهانه ندان
هر چیزی که با خرد همخوانی دارد، بر اساس رمز و معنی درک خواهد شد.
نامهای (داستانی) از زمانهای باستان وجود داشت که در آن داستانهای بسیاری بود.
این داستانها در دست هر موبدی پراکنده بود، و هر خردمندی از آن بهرهای داشت.
یک پهلوان از نژاد دهقانان بود که دلیر، بزرگمنش، خردمند و سخاوتمند بود.
او پژوهشگر روزگارهای گذشته بود و سخنان پیشینیان را بازجست(شاهنامه ابو منصوری).
از هر کشوری موبدی سالخورده آورد تا آن نامه (تاریخ) را یادآوری کنند.
او از ایشان دربارهٔ شاهان کیانی و نامداران بلندمرتبه جهان پرسید.
پرسید که جهان در آغاز چگونه بود و چرا اکنون اینگونه خوار به ما رسیده است.
چگونه روزهای آنان با خوشبختی و بزرگی به پایان رسید.
بزرگان یکبهیک داستانهای شاهان و چگونگی گردش جهان را برای او بازگو کردند.
وقتی آن پهلوان سخنان ایشان را شنید، بنیان یک نامه (کتاب) مشهور را گذاشت.
بدینگونه یادگاری در جهان پدید آمد که بزرگان و خردمندان بر آن آفرین گفتند.
پیشنهاد تصاویر مرتبط از منابع اینترنتی
راهنمای نحوهٔ پیشنهاد تصاویر مرتبط از گنجینهٔ گنجور
میخواهید شما بخوانید؟ اینجا را ببینید.
معرفی ترانههایی که در متن آنها از این شعر استفاده شده است
تا به حال ۲۶ حاشیه برای این شعر نوشته شده است. 💬 من حاشیه بگذارم ...
reply flag link
reply flag link
reply flag link
reply flag link
reply flag link
reply flag link
reply flag link
reply flag link
reply flag link
reply flag link
reply flag link
reply flag link
reply flag link
reply flag link
reply flag link
reply flag link
reply flag link
reply flag link
reply flag link
reply flag link
reply flag link
reply flag link
reply flag link
reply flag link
reply flag link
reply flag link
reply flag link
reply flag link
reply flag link
reply flag link
reply flag link
برای حاشیهگذاری باید در گنجور نامنویسی کنید و با نام کاربری خود از طریق آیکون 👤 گوشهٔ پایین سمت چپ صفحات به آن وارد شوید.