حبذا جوهری که چون غم دوست
نوشداروی جمله علتهاست
عرض او که جوهر اولیست
هر موالید را ابوالاباست
خرد آموز و جاندهست ولیک
زنده بی جان و بی خرد داناست
بی بصر همچو شخص عقل ولیک
دیده بخردان از آن بیناست
بی زبان لیک بر در نطقش
معجز عیسوی کمینه گداست
نیست صرصر ولیک جنبش او
موج فرمای بحرهای عطاست
خضر نبود ولیک در ظلمات
سوی آب حیات راهنماست
دو زبانستو طرفه آنکه بود
سخنش همچو طبع صاحب راست
آصف جم نشان قوامالدین
آنکه دستور ملک بار خداست
نفی و اثبات کفر و ایمان را
تیغ او لا و کلک او الاست
جاه او طرفه عالمیست که چرخ
اندرو همچو قطره دریاست
کلک و تیغش دروست مرگ و حیات
لطف و قهرش درو صباح و مساست
معجز بخت اوست آن که عدو
خام مغز اندر آتش سوداست
آصفا صاحبا خداوندا
ای که جود تو چون بی همتاست
غنچه گلستان وعده تو
کایمن از رنگ کذب و بوی خطاست
اندرین نوبهار اگر نشکفت
گنه مهرگان طالع ماست
برقع از روی راز برفکنم
گرچه این نوعروس نازیباست
بنده را اسبکی که گفتستی
گرنه آن هم طویله عنقاست
پس بگو ای جنیبت تو سپهر
جای این غیرت براق کجاست
یا به شیر سپهر هم بیشهست
یا به گاو زمین به یک صحراست
اندرین مرغزار پیدا نیست
پی آن یا زمانه نابیناست
یا ازین بادپا همین نامیست
یا خود این برق بادوش بیپاست
یا که بر آخور بنات النعش
بسته بر میخ قطب پا برجاست
چشم بر کاه خرمن ماهست
دیده حرص با جو جوزاست
یا برون زین جهان چراگاهیست
کش کمیت عدم حریف چراست
کهنه شد صد جل و فساد هنوز
او علفخوار مرغزار فناست
قلما پر مگوی از آن اندیش
که بگویندت این چه هرزهدراست
تو و گستاخی چنین هیهات
از تو کاری که لایقست دعاست
تا که اصحاب وعده را هر روز
چشم امید بر ره فرداست
همه را یک به یک وفا بکناد
با تو هر وعدهای که دولت راست
آسمان باد حلقه در تو
عشق تا حلقه در دلهاست



با انتخاب متن و لمس متن انتخابی میتوانید آن را در لغتنامهٔ دهخدا جستجو کنید.
هوش مصنوعی: این قطعه با ستایش قلم آغاز میشود و از راه آن به مدح وزیری به نام قوامالدین میرسد. سپس شاعر با شوخی و طنز از اسبی یاد میکند که ممدوح به او وعده داده و هنوز نرسیده است، و آن را اسبی آسمانی و ناپیدا وصف میکند که گویی در آخور ستارگان یا چراگاه نیستی میچرد. در پایان قلم را از گستاخی بازمیدارد و با دعا برای ممدوح سخن را به پایان میبرد.
هوش مصنوعی: خوشا آن گوهر (قلم) که مانند غم دوست، داروی همهٔ دردهاست.
هوش مصنوعی: گویا اشاره به این است که قلم نخستین آفریده است و مانند پدر همهٔ زادگان و پدیدههاست.
هوش مصنوعی: قلم خرد میآموزد و جان میبخشد، ولی خودش بیجان زنده است و بیخرد داناست.
هوش مصنوعی: مانند عقل چشم ندارد، ولی چشم خردمندان به یاری آن بینا میشود.
هوش مصنوعی: زبان ندارد، ولی در برابر سخنگفتنش معجزهٔ عیسی گدایی ناچیز است.
هوش مصنوعی: باد تند نیست، ولی حرکتش دریاهای بخشش را به موج درمیآورد.
هوش مصنوعی: خضر نیست، ولی در تاریکی مرکب، راه آب حیات (سخن جاودان) را نشان میدهد.
هوش مصنوعی: قلم دو زبان دارد (سرش دوشاخه است)، ولی شگفت آنکه سخنش مانند سرشت ممدوح راست و درست است.
هوش مصنوعی: آن ممدوح، آصفِ جمشیدنشان، قوامالدین است که وزیر و تدبیرگر مملکت پادشاه است.
هوش مصنوعی: شمشیرش کفر را نفی میکند و قلمش ایمان را اثبات؛ گویی شمشیر او «لا» و قلمش «الا» در کلمهٔ توحید است.
هوش مصنوعی: مقام او جهانی شگفت است که آسمان در آن مانند قطرهای در دریاست.
هوش مصنوعی: در این جهان، قلم و شمشیرش زندگی و مرگ میآورند و لطف و خشمش مانند صبح و شاماند.
هوش مصنوعی: از معجزههای بخت اوست که دشمن خاماندیشش در آتش خیال و حسرت میسوزد.
هوش مصنوعی: ای آصف و ای سرور و خداوندگار، ای که بخششت بیمانند است.
هوش مصنوعی: غنچهٔ باغ وعدهٔ تو که از رنگ دروغ و بوی خطا در امان است،
هوش مصنوعی: اگر در این بهار نشکفت و وعدهات به ما نرسید، گناه از پاییز بخت ماست نه از تو.
هوش مصنوعی: اکنون پرده از راز برمیدارم و آشکارا میگویم، هرچند این سخن مانند عروسی نازیبا خوشایند نیست.
هوش مصنوعی: اسب کوچکی که به من بنده وعده داده بودی، اگر همآخور سیمرغ (یعنی ناپیدا و بیوجود) نیست،
هوش مصنوعی: پس ای کسی که آسمان اسب یدک توست، بگو این اسبی که براق بر آن رشک میبرد کجاست؟
هوش مصنوعی: یا با شیر آسمان (برج اسد) در یک بیشه است، یا با گاو زیر زمین در یک صحرا؛ یعنی دستنیافتنی است.
هوش مصنوعی: در این چمنزار ردپایش پیدا نیست، یا روزگار کور است که آن را نمیبیند.
هوش مصنوعی: یا از این اسب بادپا تنها نامی هست، یا این اسب برقآسا مانند باد بیپاست.
هوش مصنوعی: یا در آخور بناتالنعش به میخ ستارهٔ قطب بسته شده و از جایش تکان نمیخورد.
هوش مصنوعی: چشمش به کاه خرمن ماه است و نگاه آزمندش به جوِ برج جوزا؛ یعنی خوراکش در آسمان است.
هوش مصنوعی: یا بیرون از این جهان چراگاهی هست که اسب کهرِ نیستی همچرای اوست.
هوش مصنوعی: صد جُل کهنه و فرسوده شد و هنوز آن اسب در چمنزار نیستی علف میخورد؛ یعنی هرگز به دست شاعر نرسید.
هوش مصنوعی: ای قلم، زیاده مگو و بترس از اینکه بگویند این چه یاوهگویی است.
هوش مصنوعی: تو را چه به چنین گستاخی؛ کاری که شایستهٔ توست دعا کردن است.
هوش مصنوعی: تا وقتی که وعدهداران هر روز چشم امیدشان به راه فرداست،
هوش مصنوعی: امید است بخت هر وعدهای که به تو داده یکایک وفا کند.
هوش مصنوعی: تا وقتی عشق حلقهای بر در دلهاست، آسمان حلقهٔ در خانهٔ تو باشد.
در حال بارگذاری آرایههای ادبی...
پیشنهاد تصاویر مرتبط از منابع اینترنتی
راهنمای نحوهٔ پیشنهاد تصاویر مرتبط از گنجینهٔ گنجور
به سرای سپنج مهمان را
دل نهادن همیشگی نه رواست
زیر خاک اندرونت باید خفت
گرچه اکنونت خواب بر دیباست
با کسان بودنت چه سود کند؟
[...]
دانشا! چون دریغم آیی از آنک
بیبهایی و لیکن از تو بهاست
بی تو ار خواسته مبادم و گنج
همچنین زاروار با تو رواست
باادب را ادب سپاه بس است
[...]
من ندانم که عاشقی چه بلاست
هر بلایی که هست عاشق راست
زرد و خمیده گشتم از غم عشق
دو رخ لعل فام و قامت راست
کاشکی دل نبودیم که مرا
[...]
بهسرای سپنج مهمان را
دل نهادن همیشگی نه رواست
زیر خاک اندرونت باید خفت
گرچه اکنونت خواب بر دیباست
با کسان بودنت چه سود کند؟
[...]
هر چه دور از خرد همه بند است
این سخن مایهٔ خردمند است
کارها را بکشی کرد خرد
بر ره ناسزا نه خرسند است
دل مپیوند تا نشاید بود
[...]
معرفی ترانههایی که در متن آنها از این شعر استفاده شده است
تا به حال حاشیهای برای این شعر نوشته نشده است. 💬 من حاشیه بگذارم ...
برای حاشیهگذاری باید در گنجور نامنویسی کنید و با نام کاربری خود از طریق آیکون 👤 گوشهٔ پایین سمت چپ صفحات به آن وارد شوید.