نمود گوشه ابرو شب از افق دو هلال
که کرد تا در شام آفتاب استقبال
چو موج غبغب سیمین بتان همایونفر
چو سیم ساعد گل عارضان همایون فال
یکی هلال لب جام و دیگری مه عید
کز اتحاد نمودند هر دو یک تمثال
بیا به میکده کاین موج سلسبیل نشاط
به کیش صومعه چینست بر جبین ملال
بنوش میکه ز تاب سموم ماه صیام
درون سینه نفس خشک تن فتاده چو نال
چو در قنینه بود چیست؟ یوسف و زندان
چو در پیاله رود چیست؟ طور و نور وصال
عزیز مصر قدح میبود به شیشه مهل
که نزد شرع و خرد حبس یوسف است وبال
میی که هم ز شرایین تاک در تازد
به فرق و تارک دردی کشان شیفته حال
چو در حریم خرد پا نهد بدان ماند
که آفتاب شود در عروق شب سیال
میی که صوفی کامل عیار عقل درو
به سر برد خلوات از برای کسب کمال
به جنب روشنیش نور عقل بنماید
مثال پیکر زنگی درون آب زلال
میی چنان که ز فرط حرارتش گویی
ز آفتاب لب صبحدم زده تبخال
گلاب شعله فشانند بر جبین مستان
ز تابمی دلشان چون شود ضعیف احوال
مگر به برقع لیلیش کرده مجنون صاف
که تلختر بود از عشق و شوختر ز جمال
میی چنان که توانی خرید اگر خواهی
ز رحمت ازلی عالمی به مثقال
کجا شگرفی نامش کجا زبان قلم
مگر ز عفو کند خامه کاتب اعمال
میی چنان که به رویش چو نوکنی مه عمر
هلال عید شود قامت خمیده به فال
نشاط از پی عمر گذشته در تازد
چنان که بر اثر خان جم نشان اقبال
خدایگان سلاطین حسین خان که بود
ز داغ بندگیش روی ملک فرخ فال
خهی به فرق تو ز یبنده تاج دولت و دین
ز هی به بخت تو نازنده تخت عز و جلال
ز آستان تو تابنده آفتاب شرف
به خاک راه تو پاشیده مایه اقبال
اساس قد تو ایمن ز رخنههای فتور
جهان جاه تو فارغ ز حادثات زوال
سخا ز طبع تو جوشد چو موج از دریا
کرم ز دست تو روید چو سبزه از اطلال
اگر در آینه تیغ تو عدو نگرد
مثال خود نشناسد ز بس تغیر حال
چنانچه ناوک اندیشه از کمان بجهد
ز بیم آینه بیرون جهد دل تمثال
نگاه خصم که یارب سپهر خصمش باد
ز بس به خار حسد کردش از رمد پامال
عصای مژگان گیرد به دست و بر خیزد
بپای ناشده افتد ز پای چون اطفال
وزش تو دیده دهی آفتاب تابان را
کندبه تیر نظر چشمه چشمه چون غربال
ثنای باد بهار کف تو میگفتم
به باغ صفحه الف سبز شد نهال مثال
مدیح ابر سخای تو مینوشنم دوش
زبان شکفت به کامم چو گل ز فیض شمال
سحر به رخصت قدرت بر آسمان رفتم
شدم به سیر شبستان جوهر فعال
سماع زمزمه قدسیان دلم نفریفت
دمی نشستم و برخاستم به استعجال
چو دید داغ توام بر جبین ز جابر خاست
گذاشت جابه من و رفت خود به صف نعال
سخن ز سلسلههای نظام کل میرفت
ز بعد عهد تو دور گذشته داشت ملال
رقم نوشت که بندد زمام ماضی را
مدبر فلکی بر قطار استقبال
تو هم بگو به عطارد که حکمش امضاکن
که تا به گرد تو گردد چو شعله جوال
عقاب دولت خصمت که صید لاغر او
سپهر بودی در صیدگاه عز و جلال
به نیمچین که در ابروی کین فکندی شه
چو مرغ دیده اسیر شکنجه پر و بال
ز آفتاب جلال تو بدر رو گرداند
به سنگ تفرقه شد ساغرش هلال هلال
در آسمان و زمین ورنه از حمایت تو
مه کمال بود ایمن از خسوف زوال
ارم بساطا فردوس مجلسا خانا
زهی به خلق در آفاق بینظیر و همال
نخست روز که از فیض ابر تربیتت
هنوز چشمه فکرم نداشت موج زلال
هنوز نوبر نخلم نبوده میوه قدس
که بود طوبی طبعم هنوز تازهنهال
چو باد بود تمامم نفس ولی همه سرد
چو غنچه بود متاعم زبان ولی همه لال
کنون ز تربیتت عندلیب و طوطی را
به باغ خلد در آموزمی نوا و مقال
تو بال روح قدس دادیش به خلد سخن
و گرنه طایر من بود کاغذین پر و بال
به دولت تو که از آن خجسته پی است
مرا فتاده به هر برج آسمان خیال
هزار کوکب مه نام مشتری القاب
هزار اختر مسعود آفتاب نوال
نمونه را قدری نزد حضرت آوردم
ببین اگر نپسندی بگوی تا در حال
یکان یکان همه را بر بساط نظم آرم
دهم به نزد تو عرض هنر سپهر مثال
به دستبوس تو شایسته نیست میدانم
به پایبوس خودش بر گزین و کن پامال
همیشه تا که شب عید از نسیم نشاط
به روی غصه زند موج عیش چین ملال
شکفته باد گل جامت از نسیم طرب
چو از نسیم بهار نیاز باغ جمال
به فرق سایه شاهنشهت مخلد باد
که هست فرق تو در خورد سایه اقبال
مرا دعای دو شب واجبست بر ذمه
که باد هر دو ز شبخون صبح فارغ بال
یکی شبی که تو عشرت کنی و می نوشی
به ساقیان بهشتی جمال مشکین خال
دگر شبی که حسودانت در شکنجه غم
کشند ساغر ز قوم در جحیم نکال



با انتخاب متن و لمس متن انتخابی میتوانید آن را در لغتنامهٔ دهخدا جستجو کنید.
هوش مصنوعی: شاعر در این مدح، حسین خان شاملو را به عنوان شخصیت برجستهای توصیف میکند که وجودش نمادی از بزرگی و فضیلت است. او با مقایسههایی زیبا، زیباییها و عظمت خان را، همچون نور خورشید یا ماه در آسمان، به تصویر میکشد. در این شعر، نوشیدن می به عنوان نشانهای از نشاط و زندگی، بر دینداری و آرامش روح نیز تأکید میکند. همچنین، اشاره به چهرههای ظلمت و روشنایی در زندگی، و کمالات اخلاقی حسین خان، نفسی تازه در دل خواننده میدمد. شاعر با تمثیلهای گوناگون سعی دارد مقام والای حسین خان را در دل زمان و جامعهاش ثبت کند.
هوش مصنوعی: شب از افق دو هلال مانند گوشهٔ ابرو نشان داد، گویی به استقبال خورشید تا دروازهٔ شام آمده بودند.
هوش مصنوعی: این دو هلال مانند چینِ غبغبِ سیمینِ زیبارویانِ خجسته و مانند ساعدِ نقرهگونِ گلرخانِ خوشیمن بودند.
هوش مصنوعی: یکی از آن دو هلال، لبهٔ خمیدهٔ جام شراب بود و دیگری ماه نوِ عید؛ و از یکی شدنشان هر دو یک نقش نشان دادند.
هوش مصنوعی: به میخانه بیا، زیرا این موجِ شادیبخشِ شراب که چون چشمهٔ سلسبیل است، در آیینِ اهل صومعه همچون چین بر پیشانیِ اندوه است.
هوش مصنوعی: شراب بنوش، چون از گرمای سوزانِ ماه روزه نفس در سینه خشک شده و تن مانند نی لاغر و افتاده است.
هوش مصنوعی: شراب تا در شیشه است مانند یوسف در زندان است، و چون به پیاله ریخته شود مانند کوه طور و نورِ دیدار است.
هوش مصنوعی: شراب عزیزِ مصرِ قدح است؛ آن را در شیشه رها مکن، زیرا به حکم شرع و عقل زندانی کردن یوسف گناه و مایهٔ بدبختی است.
هوش مصنوعی: شرابی که از رگهای تاک بیرون میزند و یکباره بر سر و فرقِ بادهنوشانِ شیدا هجوم میآورد.
هوش مصنوعی: وقتی این شراب به قلمرو عقل پا میگذارد، چنان است که خورشید در رگهای شب جاری شود.
هوش مصنوعی: شرابی که صوفیِ کامل و سنجیدهٔ عقل برای رسیدن به کمال، خلوتنشینیهای خود را در آن به سر میبرد.
هوش مصنوعی: در کنار روشنیِ این شراب، نور عقل مانند پیکر سیاهِ زنگی در آب زلال تیره به نظر میرسد.
هوش مصنوعی: شرابی چنان گرم که گویی از شدت حرارتش، لب صبحگاه از خورشید تبخال زده است.
هوش مصنوعی: وقتی دل مستان از گرمای شراب ناتوان شود، به جای گلاب، شعله بر پیشانیشان میپاشند.
هوش مصنوعی: گویی مجنون این شراب را با روبندِ لیلی صاف کرده است که از عشق تلختر و از زیبایی شوختر است.
هوش مصنوعی: شرابی چنان ارزشمند که اگر بخواهی میتوانی با یک مثقالش جهانی از رحمت ازلی بخری.
هوش مصنوعی: شگفتیِ نام این شراب کجا و توان زبانِ قلم برای وصفش کجا؛ مگر آنکه قلمِ فرشتهٔ نویسندهٔ اعمال از سر بخشش آن را بنویسد.
هوش مصنوعی: شرابی چنان که اگر ماهِ عمر را با دیدن آن نو کنی، قامتِ خمیده به فال نیک همچون هلال عید میشود.
هوش مصنوعی: شادی به دنبال عمرِ گذشته میشتابد، همانگونه که بخت و اقبال در پی خانِ جمشیدنشان روان است.
هوش مصنوعی: خان، سرور پادشاهان، حسینخان است که چهرهٔ کشور از داغ بندگی او خجسته و نیکفال است.
هوش مصنوعی: آفرین بر تو که تاج دولت و دین بر سرت زیبنده است و تختِ عزت و شکوه به بخت تو مینازد.
هوش مصنوعی: خورشیدِ شرف از آستان تو میتابد و مایهٔ بخت و اقبال بر خاک راه تو پاشیده شده است.
هوش مصنوعی: بنیان قامت و وجود تو از شکافهای سستی در امان است و جهانِ جاه و مقام تو از پیشامدهای نابودی آسوده است.
هوش مصنوعی: بخشش از سرشت تو مانند موج از دریا میجوشد و کرم از دست تو مانند سبزه از ویرانهها میروید.
هوش مصنوعی: اگر دشمن در آینهٔ شمشیر تو بنگرد، از بس حالش دگرگون شده، تصویر خودش را نمیشناسد.
هوش مصنوعی: همانگونه که تیرِ اندیشه از کمان میجهد، دلِ تصویرِ دشمن از ترس از آینه بیرون میپرد.
هوش مصنوعی: نگاه دشمن ـ که خدا کند آسمان دشمنش باشد ـ از بس با خارِ حسد دچار چشمدرد شده، پایمال و ناتوان گشته است.
هوش مصنوعی: این نگاهِ ناتوان، مژگان را مانند عصا به دست میگیرد و برمیخیزد، اما هنوز سر پا نایستاده مانند کودکان بر زمین میافتد.
هوش مصنوعی: اگر تو به خورشید تابان بینایی ببخشی، او با تیرِ نگاه، دشمن را سوراخسوراخ مانند غربال میکند.
هوش مصنوعی: در ستایش بخشندگی دست تو که چون نسیم بهار است سخن میگفتم و از اثر آن، حرف الف بر صفحه مانند نهالی در باغ سبز شد.
هوش مصنوعی: دیشب مدح ابر بخشش تو را مینوشتم و زبانم در دهانم مانند گلی که از نسیم شمال میشکفد، شکوفا شد.
هوش مصنوعی: سحرگاه با اجازهٔ قدرت تو به آسمان بالا رفتم و به گردش در خلوتگاه عقل فعال رسیدم.
هوش مصنوعی: شنیدن زمزمهٔ فرشتگان دلم را فریب نداد؛ لحظهای نشستم و با شتاب برخاستم.
هوش مصنوعی: عقل فعال چون نشانِ بندگی تو را بر پیشانیام دید، از جای خود برخاست، جایش را به من داد و خود در کفشکن مجلس نشست.
هوش مصنوعی: در آن مجلس سخن از رشتههای نظم کل جهان بود و میگفتند که روزگار گذشته در برابر دوران تو مایهٔ ملال است.
هوش مصنوعی: تدبیرکنندهٔ آسمانی فرمانی نوشت که مهار زمان گذشته را به دنبال قطار آینده ببندند، یعنی گذشته در پی دوران تو روان شود.
هوش مصنوعی: تو نیز به عطارد، دبیر فلک، بگو که این فرمان را امضا کند تا مانند شعلهٔ گردان گرد تو بچرخد.
هوش مصنوعی: بخت دشمن تو چون عقابی بود که در شکارگاه شکوه و بزرگی، آسمان را چون شکاری لاغر به چنگ میآورد.
هوش مصنوعی: با اندک گرهی که تو، ای بزرگ، از سر کین در ابرو انداختی، آن عقاب مانند پرندهای اسیر دام شد و پر و بالش در شکنجه ماند.
هوش مصنوعی: ماه تمام از خورشید شکوه تو روی برگرداند و در نتیجه جامش با سنگ پراکندگی شکست و تکهتکه و هلالهلال شد.
هوش مصنوعی: وگرنه در آسمان و زمین، ماه تمام در پناه حمایت تو از گرفتگی و کاستی در امان میبود.
هوش مصنوعی: ای خانی که بساطت چون باغ ارم و مجلست چون بهشت است، آفرین بر تو که در نیکخویی در جهان بیمانند و بیهمتایی.
هوش مصنوعی: روز نخست که هنوز از فیض ابر پرورش تو، چشمهٔ اندیشهام آب زلال نداشت،
هوش مصنوعی: هنوز نخل من میوهٔ پاک نیاورده بود و درخت طوبای طبعم نهالی تازه بود.
هوش مصنوعی: سراپا چون باد نفس بودم اما نفسم سرد و بیاثر بود؛ سرمایهام مانند غنچه زبان بود ولی زبانی گنگ و خاموش.
هوش مصنوعی: اکنون به برکت پرورش تو، در باغ بهشت به بلبل و طوطی آواز و سخن میآموزم.
هوش مصنوعی: تو به پرندهٔ طبع من بال روحالقدس دادی تا در بهشت سخن پرواز کند، وگرنه پر و بال آن از کاغذ بود.
هوش مصنوعی: به برکت دولت تو که فرخندهقدم است، خیال من در هر برج آسمان جای گرفته است.
هوش مصنوعی: هزاران ستاره دارم که نامشان ماه و لقبشان مشتری است و هزاران اختر فرخنده که بخششی چون خورشید دارند؛ یعنی شعرهای بسیار و درخشان.
هوش مصنوعی: اندکی از آنها را بهعنوان نمونه به حضور تو آوردم؛ بنگر و اگر نپسندیدی بگو تا بیدرنگ،
هوش مصنوعی: یکایک همه را در بساط شعر بیاورم و هنری آسمانگونه به تو عرضه کنم.
هوش مصنوعی: میدانم که این شعر شایستهٔ بوسیدن دست تو نیست؛ آن را برای بوسیدن پای خود برگزین و زیر پا بگذار.
هوش مصنوعی: تا همیشه که شب عید با نسیم شادی، موج خوشی بر چهرهٔ اندوه چین ملال میاندازد،
هوش مصنوعی: گل جام تو از نسیم شادمانی شکفته باد، همانگونه که باغ زیبایی از نسیم بهار شکفته میشود.
هوش مصنوعی: سایهٔ پادشاه بر سر تو جاودان باد، زیرا سر تو سزاوار سایهٔ بخت و اقبال است.
هوش مصنوعی: بر گردن من واجب است که برای دو شب دعا کنم: که هر دو از یورش صبح در امان باشند و پایان نیابند.
هوش مصنوعی: یکی شبی که تو با ساقیان بهشتیروی و خالمشکین به خوشی بنشینی و شراب بنوشی،
هوش مصنوعی: و دیگر شبی که حسودانت در شکنجهٔ غم، در دوزخ عذاب جام زقوم بنوشند.
در حال بارگذاری آرایههای ادبی...
پیشنهاد تصاویر مرتبط از منابع اینترنتی
راهنمای نحوهٔ پیشنهاد تصاویر مرتبط از گنجینهٔ گنجور
کسان که تلخی زهر طلب نمیدانند
ترش شوند و بتابند رو ز اهل سؤال
تو را که میشنوی طاقت شنیدن نیست
مرا که میطلبم خود چگونه باشد حال؟
شکفت لاله تو زیغال بشکفان که همی
[...]
به سیصد و چهل و یک رسید نوبتِ سال
چهارشنبه و سه روز باقی از شوّال
بیامدم به جهان تا چه گویم و چه کنم
سرود گویم و شادی کنم به نعمت و مال
ستوروار بدینسان گذاشتم همه عمر
[...]
اگر کمال بجاه اندر است و جاه بمال
مرا ببین که ببینی کمال را بکمال
من آن کسم که بمن تا بحشر فخر کند
هر آنکه بر سر یک بیت من نویسد قال
همه کس از قبل نیستی فغان دارند
[...]
همیشه گفتمی اندر جهان به حسن و جمال
چو یار من نبود وین حدیث بود محال
من آنچه دعوی کردم محال بود و نبود
از آنکه چشم من او را ندیده بود همال
ز نیکویی که به چشم من آمدی همه وقت
[...]
ز نور قبۀ زرین آینه تمثال
زمین تفته فرو پوشد آتشین سر بال
فروغ چتر سپهری بیک درخشیدن
بسنگ زلزله اندر زند بگاه زوال
درر چو لاله شود لعل در دهان صدف
[...]
معرفی ترانههایی که در متن آنها از این شعر استفاده شده است
تا به حال حاشیهای برای این شعر نوشته نشده است. 💬 من حاشیه بگذارم ...
برای حاشیهگذاری باید در گنجور نامنویسی کنید و با نام کاربری خود از طریق آیکون 👤 گوشهٔ پایین سمت چپ صفحات به آن وارد شوید.