ساز طرب عشق که داند که چه ساز است؟
کز زخمهٔ آن نه فلک اندر تک و تاز است
آورد به یک زخمه، جهان را همه، در رقص
خود جان و جهان نغمهٔ آن پردهنواز است
عالم چو صدایی است ازین پرده، که داند
کین راه چه پرده است و درین پرده چه راز است؟
رازی است درین پرده، گر آن را بشناسی
دانی که حقیقت ز چه دربند مجاز است؟
معلوم کنی کز چه سبب خاطر محمود
پیوسته پریشان سر زلف ایاز است؟
محتاج نیاز دل عشاق چرا شد
حسن رخ خوبان، که همه مایهٔ ناز است؟
عشق است که هر دم به دگر رنگ برآید
ناز است بجایی و به یک جای نیاز است
در صورت عاشق چو درآید همه سوز است
در کسوت معشوق چو آید همه ساز است
زان شعله که از روی بتان حسن برافروخت
قسم دل عشاق همه سوز و گداز است
راهی است ره عشق، به غایت خوش و نزدیک
هر ره که جُز این است همه دور و دراز است
مستی، که خراب ره عشق است، درین ره
خواب خوش مستیش همه عین نماز است
در صومعه چون راه ندادند مرا دوش
رفتم به در میکده، دیدم که فراز است
از میکده آواز برآمد که: عراقی
درباز تو خود را، که در میکده باز است



با انتخاب متن و لمس متن انتخابی میتوانید آن را در لغتنامهٔ دهخدا جستجو کنید.
هوش مصنوعی: شاعر در این غزل با نغمه عاشقانهای از عشق و حال و هوای دل سخن میگوید. او عشق را به ساز طرب تشبیه میکند که جهانیان را به رقص درمیآورد و حقیقت هستی را در راز آن میداند. عشق همیشه رنگ و حالی متفاوت دارد و در دلی که شوق و نیاز در آن هست، جایی برای تیرگی و پریشانی نیست. شاعر از موانع سر راه خود، از جمله عدم پذیرش در صومعه، میگوید و در نهایت به میکده میرسد که در آنجا صدایی شنیده و راههای عشق را نزدیک و خوشایند مییابد. در این مسیر، مستی و شیدایی عشق را به نماز و عبادت تشبیه میکند.
هوش مصنوعی: کسی نمیداند ساز شادی عشق چه ساز و آهنگی است، زیرا ضربههای آن به قدری قوی است که نه تنها آسمان، بلکه همه چیز را به حرکت وامیدارد.
هوش مصنوعی: یک ضربه از ساز این نوازنده میتواند جان و جهان را به رقص درآورد و نغمهای به وجود آورد که همه چیز را تحت تأثیر قرار میدهد.
هوش مصنوعی: جهان مانند صدایی است که از این پرده بلند میشود و کسی که آگاه باشد میداند این کدام مسیر است و در این پرده چه اسراری نهفته است.
هوش مصنوعی: رازهای زیادی در این عالم وجود دارد و اگر بتوانی آن راز را بشناسی، درخواهی یافت که حقیقت چه ارتباطی با ظاهر و مجاز دارد.
هوش مصنوعی: میتوانی بگویی به چه دلیلی دل محمود همیشه ناراحت و آشفته است، در حالی که زیبایی و خوشی زلف ایاز (که به معنای زیبارویی و دلربایی است) باعث ناز و محبت است؟
هوش مصنوعی: عشاق یعنی عاشقان، چرا حسن و زیبایی چهرهٔ خوبان اینقدر به نیاز دل محتاج شده است، در حالی که خودشان مایهٔ ناز و زیبایی هستند؟
هوش مصنوعی: عشق همواره به شکلها و معانی مختلف ظاهر میشود و حالتهای نرم و ظریف (ناز) دارد، اما هر یک از این حالات نیاز به ظرفی خاص و یا جایگاه مخصوص خود دارد.
هوش مصنوعی: هرگاه عشق به وجود عاشق وارد شود، تنها درد و احساس سوز و گداز دارد. اما وقتی معشوق با زیبایی و ویژگیهای خود وارد صحنه میشود، همه چیز هماهنگ و موزون میشود و حالت سازگاری ایجاد میکند.
هوش مصنوعی: این شعلهای که از زیباییهای معشوقان ایجاد شده، باعث میشود که دل عاشقان به شدت بسوزد و درد و رنج را تجربه کند.
هوش مصنوعی: راه عشق، بسیار خوش و نزدیک است، اما هر راه دیگری که غیر از این باشد، طولانی و دشوار است.
هوش مصنوعی: مستی که نشانهٔ راه عشق است، در این مسیر، خواب خوش آن مستی، معادل با انجام نماز است و از نظر ارزش و معنویت، همان میزان اهمیت دارد.
هوش مصنوعی: دوش (شب گذشته) وقتی مرا به صومعه راه ندادند، به در میکده رفتم و دیدم که آنجا آباد و پر رونق است.
هوش مصنوعی: در میکده (محل نوشیدن شراب) صدایی بلند شد که میگوید: ای عراقی، خود را نشان بده، چون در اینجا (میکده) در باز است و میتوانی وارد شوی.
در حال بارگذاری آرایههای ادبی...
پیشنهاد تصاویر مرتبط از منابع اینترنتی
راهنمای نحوهٔ پیشنهاد تصاویر مرتبط از گنجینهٔ گنجور
میخواهید شما بخوانید؟ اینجا را ببینید.
در کوی خرابات، کسی را که نیاز است
هشیاری و مستیش همه عین نماز است
آنجا نپذیرند صلاح و ورع امروز
آنچ از تو پذیرند در آن کوی نیاز است
اسرار خرابات به جز مست نداند
[...]
اَلْمِنَّةُ لِلَّه که درِ میکده، باز است
زان رو که مرا بر در او، رویِ نیاز است
خُمها، همه در جوش و خُروشاند ز مَسْتی
وان می که در آنجاست، حقیقت، نه مَجاز است
از وی، همه، مَسْتی و غُرور است و تَکَبُّر
[...]
اَلْمِنَّةُ لِلَّه که در میکده باز است
زآن رو که مرا بر در او روی نیاز است
خمها همه در جوش و خروشند ز مستی
و آن می که در آنجاست حقیقت نه مَجاز است
از وی همه مستی و غرورست و تَکَبُّر
[...]
تا عشق توام بدرقه راه حجاز است
اندر حرم وصل دلم محرم راز است
احرام در دوست چو از صدق ببستیم
در هر قدمی کعبه صد گونه نیاز است
عمریست که از آتش سودای تو چون شمع
[...]
تا کوثر و فردوس ره دور و دراز است
وان عیش غنیمت که در میکده باز است
از ناز مران رخش پی قبله که هر سو
بر خاک ره افتاده سر اهل نیاز است
بنگر به حباب می گلرنگ که در دور
[...]
معرفی ترانههایی که در متن آنها از این شعر استفاده شده است
مرتبسازی حاشیهها: محبوبترین | جدیدترین | قدیمیترین
تا به حال ۳ حاشیه برای این شعر نوشته شده است. 💬 من حاشیه بگذارم ...
reply thumb_up ۰ thumb_down ۰ flag link
reply thumb_up ۰ thumb_down ۰ flag link
reply thumb_up ۰ thumb_down ۰ flag link
برای حاشیهگذاری باید در گنجور نامنویسی کنید و با نام کاربری خود از طریق آیکون 👤 گوشهٔ پایین سمت چپ صفحات به آن وارد شوید.