گنبد مشکین شده است چرخ ز بوی بهار
غالیه پیوند گشت باد چو گیسوی یار
جدول تقویم باغ کرد هوا پر نقط
قلسه زرین گل کرد صبا بر کنار
ترک فریب است برگ از کله بوستان
حرف نشاط است سرو بر ورق جویبار
زآتش لاله شمار سوخت سحرگه بخور
قرصه خورشید را خلخله کرد از بخار
دی به تمنای دوست خیمه به باغی زدم
تا به کف آرم گلی از رخ او یادگار
از سر دل سوزگی فاخته آمد به من
داد مرا از سخن شربت اندهگسار
گفت به احوال خویش سخت فروماندهای
گفتم تدبیر گفت سست نبودن به کار
گفت در اندوه عشق شحنه کار تو کیست
گفتم صبر است گفت صبر کند زیر بار
گفت نپنداشتم کار تو را با خلل
گفتم شکر است گفت شکر بسی گشت زار
گفت نگویی که پیست با تو دلارام را ؟
گفتم عهد است گفت نیست به عهد استوار
گفت فراوان غم است نامزد تو ز عشق
گفتم چند است گفت عاشق و غم را شمار ؟
پیش شکوفه شدم ریختن آغاز کرد
گفتم این چیست گفت قاعده روزگار
یاسمن اندر عرق راند بر آهنگ او
گفتم مشتاب گفت قافله بربست بار
سبزه میان سرشک موج نماینده بود
گفتم دریاست گفت چون غم تو بیکنار
لاله پدیدار شد رنگ قبا چون عقیق
گفتم چون است گفت ریخته انتظار
نرگس چون چشم دوست غمزه به من برگماشت
گفتم زنهار گفت شرط بود زینهار
بر چمن از پای بط بود فراوان رقم
گفتم مهر است گفت قالب دست چنار
گل ز سر طنز گفت چیست به دامن تو را
گفتم زر است گفت نیست به این اختصار
بوالعجب آمد به چشم شکل بنفشه مرا
گفتم این چیست گفت حلقه زلف نگار
گرد رخ شنبلید داشت نسیم از بهشت
گفتم مشک است گفت خاک در شهریار
خسرو گردونکمند شاه جهانپهلوان
آن که کند کوه را هیبت او اشکبار
بزم گمانی نبرد بهتر از او کامران
رزم نشانی نداد برتر از او کامکار
ای در میمون تو همچو خرد حقشناس
وای کف رخشان تو همچو هنر حقگذار
کین تو آورد راه یافتن موی لیل
مهر تو آورد رسم شستن روی نهار
چاشتگهی کز خروش خاک بجوشد چو آب
وز علم رنگ رنگ باد نماید چو نار
دوش فلک را ز گرد نعل دهد طیلسان
گوش یلان را ز مغز گرز دهد گوشوار
بر کتف کشتگان دام نماید زره
ناوک پرخون در او گشته نوان مرغوار
تیر کند عزم راه از پی رسم وداع
قامت او را کمان آورد اندر کنار
جامه جان و خرد تیر بشوید ز خون
میوه سمع و بصر تیغ بریزد ز بار
ناخنه آرد به چشم روز دل افروز را
جوشن ناخن نمای در کف خون و غبار
رای جهاندیدگان هر گرهی را جدا
در در هر مصلحت پند دهد صدهزار
ای دلتان بوالفضول کار مدارید خُرد
وای سرتان پر خمار خصم مدارید خوار
کوس چو افسونگران درس عزیمت کند
بر خط پیمان او نیزه نهد سر چو مار
بر سر هر نیزهات پرچم گوید منم
طره خاتون فتح در تتق کارزار
تا شود اندر زمین صورت خصمت نهان
در سر پیکان کنی صورت مرگآشکار
صعب محالی بود رهبر بدخواه تو
گر سپر آهنین پیش تو گیرد حصار
در کف او گر سپر قله ثهلان بود
هم نشود گاه زخم بازوی تو شرمسار
پنجه بربط شود پنجه شیر عرین
چون تو گوزنافگنی شیروش اندر شکار
ای اثر کین تو پشت شکنتر ز دام
وای نظر قهر تو چون مردفکنتر ز خار
وز سر تعظیم کرد قدر تو ترتیب آنک
ماه پیاده شود چون تو بباشی سوار
باد و گل و آب و نار هیچ نزایند بیش
گر نبود بخت تو قابله هر چهار
یاد ز یال تو کرد چرخ چو کردند دست
در کمر یکدگر رستم و اسفندیار
گر نشدی در نیام تیغ تو از ننگ وقت
کی رودی در جهان فتنه خلیع العذار
نیست شگفت ار تو را ننگ شریکان دون
گفت دریغی مکن ملک جهان خواستار
گر طلبی راه آنک ملک جهان برکنی
دست درافکن به زور در کمر کوهسار
از پس روز سخا همت تو برنکرد
در شب روی و ریا مشعله افتخار
تا شود انبوهتر در گهت از بندگان
مرغ سقنقور گشت در چگل و قندهار
از در تو بگذرم چون گذرم کز هوا
جز به ثنای تو نیست یک نفسم را گذار
کس نتواند گرفت چون تو عیار سخن
دانم و دانی که نیست گفته من کمعیار
گشت معین مرا از کرمت خون بها
زآن که در این شعر مرد خاطر من جانسپار
در هوس مدح تو جان من است این سخن
کرده به دست زبان بر سر عالم نثار
بر در تو میرود عمر عمادی خوش است
گر چه یقین داند آنک عمر نباشد دو بار
گر چه قویدشمنی قصد تو دارد چه باک
گو به کمینه غلام تا کندش تار و مار
چون بود امر از خدای طیر ابابیل را
بر در بیت الحرام پیل شود سنگسار
تا طلب عیش تو فرض ندید آفتاب
توده گل را نداد بر در تو روز بار
چون ننهد هیچ وهم مدح تو را خاتمت
خاطر من شد به عجز خاتمه اختصار



با انتخاب متن و لمس متن انتخابی میتوانید آن را در لغتنامهٔ دهخدا جستجو کنید.
هوش مصنوعی: شاعر در این شعر به توصیف زیباییهای بهار و شوق عاشقانهاش میپردازد. عطر بهار، تازه شدن گلها و نشانههای زندگی در طبیعت را به تصویر میکشد. او از درد و اندوه عشق سخن میگوید و در گفتوگو با فاخته، درباره صبر و دلتنگی صحبت میکند. همچنین، سعی دارد در وصف یار و زیباییهایش، عواطف و احساساتش را بیان کند و به مقایسههای زیبایی با طبیعت بپردازد. در نهایت، شاعر بر وفاداری به عشق و زحماتش در راه وفاداری تأکید دارد و عشقش را بالاتر از غم و اندوه میداند.
هوش مصنوعی: از بوی خوش بهار، آسمان چون گنبدی مشکآلود و خوشبو شده و باد مانند گیسوی یار با عطر غالیه آمیخته است.
هوش مصنوعی: هوا جدول تقویم باغ را پر از نقطه کرده (شکوفهها و قطرهها) و باد صبا بر کنارهٔ باغ، گل را چون جامی زرین نهاده است.
هوش مصنوعی: برگها بر سر بوستان چون کلاه ترکانِ دلفریباند و سرو بر صفحهٔ جویبار چون حرفی از شادی نقش بسته است.
هوش مصنوعی: سحرگاه بخور از آتش لاله سوخت و بخار آن، قرص خورشید را در هالهای پوشاند.
هوش مصنوعی: دیروز به آرزوی دیدار دوست در باغی خیمه زدم تا گلی به یادگار از چهرهٔ او به دست آورم.
هوش مصنوعی: فاخته از سر دلسوزی نزد من آمد و با سخنانش شربتی اندوهزدای به من داد.
هوش مصنوعی: فاخته گفت: در کار خود سخت درماندهای. گفتم: چاره چیست؟ گفت: در کار سستی نکردن.
هوش مصنوعی: گفت: در اندوه عشق نگهبان و سرپرست کار تو کیست؟ گفتم: صبر. گفت: صبر خود زیر این بار درمیماند.
هوش مصنوعی: گفت: گمان نمیکردم کار تو اینقدر آشفته باشد. گفتم: سپاسگزارم (یا: شیرینی وصال است). گفت: بسا شکر که تلخ و زار شد.
هوش مصنوعی: گفت: نمیگویی آن دلارام با تو چه پیوندی دارد؟ گفتم: پیمانی است. گفت: او بر پیمان استوار نیست.
هوش مصنوعی: گفت: غم فراوانی از عشق برای تو مقدر شده است. گفتم: چه اندازه؟ گفت: مگر عاشق و غم را شماری هست؟
هوش مصنوعی: نزد شکوفه رفتم و دیدم که شروع به ریختن کرد. گفتم: این چیست؟ گفت: رسم روزگار همین است.
هوش مصنوعی: یاسمن عرقریزان در پی شکوفه شتافت. گفتم: شتاب مکن. گفت: کاروان بار بسته و رفتنی است.
هوش مصنوعی: سبزه در میان قطرههای شبنم چون موج دریا مینمود. گفتم: دریاست؟ گفت: آری، مانند غم تو بیکرانه است.
هوش مصنوعی: لاله با قبایی سرخ چون عقیق پدیدار شد. گفتم: حالت چگونه است؟ گفت: انتظار خونم را ریخته است.
هوش مصنوعی: نرگس چون چشم دوست غمزه به سوی من فرستاد. گفتم: امان! گفت: امان خواستن خود شرطی دارد.
هوش مصنوعی: بر چمن از جای پای مرغابی نقشهای بسیار بود. گفتم: مُهر است؟ گفت: نقش دست چنار است (برگ چنار مانند پنجه است).
هوش مصنوعی: گل به طعنه گفت: در دامنت چیست؟ گفتم: زر است. گفت: زر به این کمی نیست (زر گلبرگهای من بیشتر است).
هوش مصنوعی: شکل بنفشه به چشمم شگفت آمد. گفتم: این چیست؟ گفت: حلقهٔ زلف نگار.
هوش مصنوعی: گرد چهرهٔ شنبلید نسیمی بهشتی بود. گفتم: مشک است؟ گفت: خاک درگاه پادشاه است؛ و بدینگونه شاعر به مدح ممدوح گریز میزند.
هوش مصنوعی: آن پادشاه که کمندش به آسمان میرسد و شاه پهلوان جهان است و هیبتش کوه را به گریه و ریزش وامیدارد.
هوش مصنوعی: هیچ بزمی کامیابتر از او ندیده و هیچ رزمی کامرواتر و برتر از او نشان نداده است.
هوش مصنوعی: ای که درگاه فرخندهٔ تو مانند خرد حقشناس است و دست درخشان تو مانند هنر حق هر کس را ادا میکند.
هوش مصنوعی: کینهٔ تو تاریکی شب را چون موی پریشان پدید آورد و مهر تو رسم روشن شدن چهرهٔ روز را بنیاد نهاد.
هوش مصنوعی: در آن چاشتگاه نبرد که از خروش سپاه خاک چون آب میجوشد و باد از پرچمهای رنگارنگ چون آتش مینماید،
هوش مصنوعی: گرد نعل اسبان بر دوش آسمان ردایی میافکند و گرز، از مغز دلیران بر گوششان گوشواره میآویزد.
هوش مصنوعی: زره بر دوش کشتگان چون دامی مینماید و تیرهای خونآلود در آن مانند مرغانی گرفتار و لرزان ماندهاند.
هوش مصنوعی: تیر چون آهنگ رفتن میکند، کمان به رسم وداع قامت او را در آغوش میگیرد.
هوش مصنوعی: در میدان جنگ، تیر جامهٔ جان و خرد دشمنان را با خون میشوید و شمشیر میوهٔ گوش و چشم آنان را از شاخه میریزد؛ یعنی تیر جان میگیرد و شمشیر گوش و چشم را از سر جدا میکند.
هوش مصنوعی: زرهای که حلقههایش مانند ناخن است، در میان خون و گرد و غبار، بر چشم روز روشن ناخنه (بیماری پردهٔ چشم) میآورد؛ یعنی گرد و خون نبرد روز را تیره میکند.
هوش مصنوعی: اندیشهٔ جهاندیدگان و باتجربگان برای هر گروه جداگانه و در هر کاری صدهزار پند میدهد.
هوش مصنوعی: پند آنان این است: ای کسانی که دلتان فضول و پرهوس است، کار را کوچک مشمارید و ای کسانی که سرتان از مستی گرم است، دشمن را خوار مدانید.
هوش مصنوعی: طبل جنگ مانند افسونگران افسون و عزیمت میخواند و نیزه مانند ماری که افسون شده، سر بر خط فرمان او مینهد.
هوش مصنوعی: پرچم بر سر هر نیزهٔ تو میگوید که من گیسوی بانوی پیروزیام که در پردهٔ میدان جنگ پیداست؛ یعنی پیروزی همراه نیزههای توست.
هوش مصنوعی: برای آنکه پیکر دشمنت در خاک پنهان شود، تو صورت مرگ را بر نوک پیکان آشکار میکنی.
هوش مصنوعی: اگر بدخواه تو حتی دژی را چون سپر آهنین پیش روی تو بگیرد، باز رهاییاش امری سخت محال است.
هوش مصنوعی: اگر سپر دشمن به استواری قلهٔ کوه ثهلان باشد، باز هم بازوی تو هنگام ضربه زدن شرمنده و ناکام نمیشود.
هوش مصنوعی: وقتی تو شیروار به شکار میروی و گوزن میافکنی، پنجهٔ شیر بیشه از ترس مانند پنجهٔ بربط (نرم و لرزان و بیآزار) میشود.
هوش مصنوعی: ای کسی که اثر کینهات از دام کمرشکنتر است و نگاه خشمت از خار مردافکنتر است.
هوش مصنوعی: قدر و مقام تو از روی بزرگداشت چنان ترتیبی نهاده که چون تو سوار شوی، ماه به احترام پیاده میشود.
هوش مصنوعی: اگر بخت تو قابلهٔ چهار عنصر نباشد، باد و خاک و آب و آتش دیگر چیزی نمیزایند؛ یعنی هستی جهان به بخت تو وابسته است.
هوش مصنوعی: آن گاه که رستم و اسفندیار دست در کمر یکدیگر کردند، فلک از یال و قامت پهلوانی تو یاد کرد.
هوش مصنوعی: اگر شمشیر تو از ننگ روزگار به نیام نرفته بود، فتنهٔ لگامگسیخته کی میتوانست در جهان بگردد؟
هوش مصنوعی: شگفت نیست اگر تو از شریکان پست ننگ داری؛ بخت گفت: ای خواهان پادشاهی جهان، دریغ مکن و پیش برو.
هوش مصنوعی: اگر خواهان آنی که پادشاهی جهان را از بن برگیری، با نیرو دست در کمر کوهسار بینداز؛ یعنی کارهای بزرگ و دشوار را آغاز کن.
هوش مصنوعی: همت تو پس از روز روشن بخشش، هرگز در شب دورویی و ریا مشعل افتخار نیفروخت؛ یعنی بزرگی تو از راه بخشش است نه از نیرنگ.
هوش مصنوعی: تا بندگان درگاه تو بیشتر شوند، مرغ سقنقور در چگل و قندهار پدید آمد؛ گویی سرزمینهای دور نیز برای افزودن بر خدمتگزاران تو کوشیدند.
هوش مصنوعی: چگونه از درگاه تو بگذرم، در حالی که از سر شوق هیچ نفسی از من جز در ستایش تو برنمیآید؟
هوش مصنوعی: هیچکس مانند تو نمیتواند عیار سخن را بسنجد؛ من میدانم و تو نیز میدانی که سخن من کمعیار نیست.
هوش مصنوعی: از بزرگواری تو خونبهای من معین شده است، زیرا در این شعر، ذهن من جانسپارانه کوشیده است؛ یعنی پاداش این جانکندن را از تو چشم دارم.
هوش مصنوعی: این سخن، جان من است که در آرزوی ستایش تو، با دست زبان بر سر جهانیان نثار شده است.
هوش مصنوعی: عمادی (شاعر) خوش است که عمرش بر درگاه تو میگذرد، هرچند به یقین میداند که عمر دو بار نصیب کسی نمیشود.
هوش مصنوعی: اگر دشمنی نیرومند قصد تو کند، باکی نیست؛ به کمترین غلامت بگو تا او را پراکنده و نابود کند.
هوش مصنوعی: چنانکه وقتی فرمان خدا به پرندگان ابابیل رسد، فیل بر در خانهٔ کعبه سنگسار میشود؛ یعنی یاری خدا با توست و دشمن نیرومند را ناتوانان نیز شکست میدهند.
هوش مصنوعی: تا زمانی که خورشید فراهم کردن خوشی تو را بر خود واجب نشمرد، به تودهٔ گل اجازهٔ ورود به درگاه تو نداد؛ یعنی شکفتن گلها نیز برای شادی توست.
هوش مصنوعی: چون هیچ اندیشهای نمیتواند برای ستایش تو پایانی بیابد، ذهن من از روی ناتوانی، با کوتاه کردن سخن آن را به پایان میبرد.
در حال بارگذاری آرایههای ادبی...
پیشنهاد تصاویر مرتبط از منابع اینترنتی
راهنمای نحوهٔ پیشنهاد تصاویر مرتبط از گنجینهٔ گنجور
چیست ازین خوبتر، در همه آفاق کار؟
دوست به نزدیکِ دوست، یار به نزدیکِ یار
دوست برِ دوست رفت، یار به نزدیکِ یار
خوشتر ازین در جهان، هیچ نبودهاست کار
سرو سماطی کشید بر دو لب جویبار
چون دو رده چتر سبز در دو صف کارزار
مرغ نهاد آشیانبر سر شاخ چنار
چون سپر خیزران بر سر مرد سوار
آلت رامش بخواه گوهر شادی بیار
رعد مثال این بزن ابر نهاد آن ببار
خلق همی بنگری روز و شب اندر نشاط
جز طرب اندر جهان نیز ندارند کار
خاک نبینی به ره خرده نقره بساط
[...]
ای ز سپهر کمال تافته خورشید وار
گشته به تمییز و عقل نادرهٔ روزگار
از کرم شهریار کار تو همچون نگار
وز قلمت چون نگار مملکت شهریار
ای کل رواسک کند و سرسر خار
دیو با دیدار تو چو لعبت فرخار
کنگی گنده دهان و گنده ریش و کور
بد دل و بد طلعت و بد روی و بد دیدار
دیگهای مایه تو پر غدد و کرم
[...]
معرفی ترانههایی که در متن آنها از این شعر استفاده شده است
تا به حال حاشیهای برای این شعر نوشته نشده است. 💬 من حاشیه بگذارم ...
برای حاشیهگذاری باید در گنجور نامنویسی کنید و با نام کاربری خود از طریق آیکون 👤 گوشهٔ پایین سمت چپ صفحات به آن وارد شوید.