هر که را عشقت اختیار کند
بیقراری بر او قرار کند
گل رخسار تو به دست خیال
دیدهها را ز خواب خار کند
نه عجب گر ز شعبده هوست
چشمم از آرزو هزار کند
انتظارم مده که آتش و آب
نکند آن چه انتظار کند
روزگار از تو دور کرد مرا
روزگار این چنین هزار کند
کو کسی از برای راحت من
خاک بر فرق روزگار کند
هر که را کردگار کرد عزیز
نتواند کسی که خوار کند
نیست آن باده باد پرزن را
که رخ چرخ پرغبار کند
نیکویی کن بدان که با رویت
نیکویی عهد استوار کند
بوی زلفت به هر کجا که رسید
صفت بوی شهریار کند
شاه شمس عماد دین و دول
که به دو عالم افتخار کند
ملکی خسرویی خداوندی
که کفش طعنه در بحار کند
ای شهی کز رکاب عالی تو
عقل فعال گوشوار کند
یعلم الله که دشمنان تو را
از تمنای خود خمار کند
چشم زخمی که بود هست یقین
که دلالت بر اقتدار کند
چون پلنگی شکار خواهد کرد
قامت خویشتن نزار کند
ناف آهو به آن سبب بویاست
که طرب دردمند زار کند
پیش دانا زبان شدت وی
قصه راحت بهار کند
ای هنرپروری که حشمت تو
دیده را بر بصر حصار کند
گر چه تو خسرویی سرافرازی
با تو دعوت ز گیر و دار کند
نه عجب گر چه سگ چغانه زند
این عجبتر که بز شکار کند
به فغانم ز لطف تو که تو را
در چنین حال بردبار کند
چون قمر کاستن بود آن را
که به چشم کسان قمار کند
هر کجا از برای دیدن شیر
لشکری عزم مرغزار کند
ای بسا ریشخندها که فلک
بر تکاپوی خر سوار کند
گر چه نزدیک عقل معذور است
مار بچه که فعل مار کند
از پی مدح و ذم دشمن و دوست
هر کجا نطق کارزار کند
ای علی قدر نیست کس چو رهی
که زبان را چو ذوالفقار کند
ای سخاپیشهای که نور کفت
هفتمین چرخ پرشرار کند
هر زمان شعر خویش را به هوا
بنده از مدح تو شعار کند
بیهوا خاطری برای خدا
در چوبین کجا نثار کند
هر چه نقش وجود یافت که آن
نه رضای تو خواستار کند
به خدای و رسول و نعمت تو
که از آن نعمتش گذار کند
لاله دل باشد آن که جز پیشت
قامت خود بفنشهوار کند
عید را مهرگان به میدان تاخت
تا ز درگاه تو مدار کند
تا مگر سعی تو به عید رضا
مهرگان را امیدوار کند
به همه حال جان خواجهصفت
بندگی تو اخیتار کند
بیش از این نیست حد نطق، سزاست
که سخن عزم اختصار کند
پس از این نکتهای که پای آرد
دست در حد کردگار کند



با انتخاب متن و لمس متن انتخابی میتوانید آن را در لغتنامهٔ دهخدا جستجو کنید.
هوش مصنوعی: قصیده با غزلی کوتاه در بیقراری عاشق، رنج انتظار و جداییای که روزگار پیش آورده آغاز میشود. سپس با گریز از بوی زلف معشوق به بوی شهریار، به ستایش شاه شمس، عماد دین و دولت، میرسد و بخشندگی و شکوه او را میستاید. در میانهٔ شعر، شاعر آسیبی را که به ممدوح رسیده نشانهٔ بزرگی او میداند و دشمنِ ستیزهجو را با تمثیلهایی چون بزِ شکارگر و خرسوار به ریشخند میگیرد. پایان قصیده با تهنیت همزمانی عید و مهرگان و ابراز بندگی همراه است و شاعر سخن را از بیم گذشتن از حد کوتاه میکند.
هوش مصنوعی: هر کس عشق تو را برگزیند، بیقراری در وجود او جای میگیرد و همیشه با او میماند.
هوش مصنوعی: خیالِ چهرهٔ گلمانند تو خواب را برای چشمها مانند خار میکند و آنها را بیخواب میگذارد.
هوش مصنوعی: شگفت نیست اگر از نیرنگِ هوس و آرزوی تو، چشمم از شدت اشتیاق تو را هزار برابر ببیند یا هزار چشم شود.
هوش مصنوعی: مرا در انتظار نگذار، زیرا آتش و آب هم آن رنجی را نمیرسانند که انتظار میرساند.
هوش مصنوعی: روزگار مرا از تو دور کرد و روزگار از این گونه کارها بسیار میکند.
هوش مصنوعی: کجاست کسی که برای آسودگی من خاک بر سر روزگار بریزد و آن را خوار کند؟
هوش مصنوعی: کسی را که خداوند عزیز کرده باشد، هیچ کس نمیتواند خوار کند.
هوش مصنوعی: آن باده که چهرهٔ آسمان را غبارآلود میکند، شایستهٔ هر کس نیست؛ معنای دقیق «باد پرزن» روشن نیست.
هوش مصنوعی: نیکوکاری کن و بدان که نیکی با زیبایی چهرهٔ تو پیمانی استوار میبندد و این دو همراه هماند.
هوش مصنوعی: بوی زلف تو به هر جا رسید، بوی خوش شهریار را وصف میکند. شاعر با این بیت از وصف معشوق به ستایش ممدوح گریز میزند.
هوش مصنوعی: ممدوح، شاه شمس، تکیهگاه دین و دولتها است که بر هر دو جهان فخر میکند، یا هر دو جهان به او مینازند.
هوش مصنوعی: او پادشاه و خسرو و خداوندگاری است که دستِ بخشندهاش دریاها را ریشخند میکند.
هوش مصنوعی: ای شاهی که عقل فعال از رکاب والای تو برای خود گوشواره میسازد، یعنی حلقهٔ بندگی تو را به گوش میکند.
هوش مصنوعی: خدا میداند که آرزوهای دشمنانت جز خماری و سرگشتگی برایشان حاصلی ندارد.
هوش مصنوعی: آسیب و چشمزخمی که پیش آمد، بیگمان نشانهٔ قدرت و شکوه توست، زیرا چشمزخم به صاحب کمال میرسد.
هوش مصنوعی: پلنگ هنگامی که بخواهد شکار کند، تن خود را جمع و خمیده میکند؛ پس فروتنی و ضعف ظاهری مقدمهٔ پیروزی است.
هوش مصنوعی: ناف آهو از آن رو خوشبو است که از درد و رنج به بار آمده؛ یعنی شادی و خوشی از دل رنج بیرون میآید.
هوش مصنوعی: در نزد دانا، سختی و تنگنا خود خبر از آسایش بهاری میدهد؛ یعنی پس از هر سختی گشایشی هست.
هوش مصنوعی: ای پرورندهٔ هنر، شکوه تو چنان است که چشم را از نگریستن بازمیدارد و گرداگرد بینایی دیوار میکشد.
هوش مصنوعی: با آنکه تو پادشاهی سرافرازی، کسی تو را به جنگ و ستیز فرامیخواند.
هوش مصنوعی: شگفت نیست اگر سگ چغانه بنوازد؛ شگفتتر این است که بز به شکار برود. شاعر گستاخی و ادعای بیجای دشمن را به ریشخند میگیرد.
هوش مصنوعی: از مهربانی تو به فریاد آمدهام که در چنین وضعی تو را اینقدر شکیبا نگه داشته است.
هوش مصنوعی: کسی که پیش چشم مردم قمار و فریبکاری کند، سرانجامش مانند ماه کاستن و نقصان است.
هوش مصنوعی: هر جا لشکری برای دیدار شیر آهنگ مرغزار کند، گرفتار خواهد شد؛ معنای بیت با بیتهای پیرامون کامل میشود.
هوش مصنوعی: چه بسیار که آسمان بر تکاپو و شتاب خرسوار ریشخند میزند؛ یعنی تلاش فرومایگان برای برابری با بزرگان خندهآور است.
هوش مصنوعی: هرچند در نظر خرد، بچهٔ مار اگر کار مار کند معذور است، یعنی بدکار از بدنهادی خود دست برنمیدارد.
هوش مصنوعی: هر جا که سخن برای ستایش دوست و نکوهش دشمن به میدان نبرد میرود...؛ دنبالهٔ معنا در بیت بعد است.
هوش مصنوعی: ای بلندمرتبه، هیچ کس مانند این بنده نیست که زبان را چون ذوالفقار تیز و برنده کند.
هوش مصنوعی: ای کسی که پیشهات بخشندگی است و فروغ دستت آسمان هفتم را پر از شرار میکند.
هوش مصنوعی: این بنده هر لحظه از سر عشق، ستایش تو را نشان و سرلوحهٔ شعر خود میسازد.
هوش مصنوعی: کدام دل بیآرزو تنها برای خدا گوهر سخن را بر درِ چوبینِ هر کسی نثار میکند؟ یعنی شاعر سخنش را جز به درگاه تو نمیبرد.
هوش مصنوعی: هر چیزی که هستی یافته است، جز خشنودی تو را خواستار نیست.
هوش مصنوعی: شاعر به خدا و پیامبر و نعمت ممدوح سوگند میخورد؛ دنبالهٔ سوگند روشن نیست.
هوش مصنوعی: کسی که جز در برابر تو قامت خود را مانند بنفشه خم کند، دلش مانند لاله داغدار خواهد بود.
هوش مصنوعی: مهرگان با عید در میدان مسابقه گذاشت تا گرد درگاه تو بچرخد؛ یعنی هر دو جشن همزمان به درگاه تو رسیدهاند.
هوش مصنوعی: به این امید که کوشش تو در عید، مهرگان را هم به خشنودی تو امیدوار کند.
هوش مصنوعی: در هر حالی، جانِ بزرگمنش بندگی تو را برمیگزیند.
هوش مصنوعی: اندازهٔ سخن بیش از این نیست و سزاوار است که سخن را کوتاه کنم.
هوش مصنوعی: هر نکتهای که پس از این گفته شود، از حد خود پا فراتر میگذارد و به حریم پروردگار دستدرازی میکند؛ پس ستایش باید همینجا پایان یابد.
در حال بارگذاری آرایههای ادبی...
پیشنهاد تصاویر مرتبط از منابع اینترنتی
راهنمای نحوهٔ پیشنهاد تصاویر مرتبط از گنجینهٔ گنجور
خواهد از شاه تا قمار کند
ببرد سیم و در کنار کند
تا بدو دینت آشکار کند
لشکر کفر تار و مار کند
گر وفا با جمال یار کند
حلقه در گوش روزگار کند
ماه دست از جمال بفشاند
گر بر این پای استوار کند
نازها میکند جفا آمیز
[...]
غصه بر هر دلی که کار کند
آب چشم آتشین نثار کند
هر که در طالعش قران افتاد
سایهٔ او از او کنار کند
روزگارم وفا کند هیهات
[...]
کهابر آنچ از هوا نثار کند
صدفش دُر شاهوار کند
معرفی ترانههایی که در متن آنها از این شعر استفاده شده است
تا به حال حاشیهای برای این شعر نوشته نشده است. 💬 من حاشیه بگذارم ...
برای حاشیهگذاری باید در گنجور نامنویسی کنید و با نام کاربری خود از طریق آیکون 👤 گوشهٔ پایین سمت چپ صفحات به آن وارد شوید.